Studim i ri për arbërishten, Damiano Piro sjell librin për Kalabrinë

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

Studim i ri për arbërishten, Damiano Piro sjell librin për Kalabrinë

Studiuesi arbëresh Damiano Piro ka botuar së fundmi një libër studimor “Fjala në të folurën e komunitetit shqiptar të Kalabrisë”.

Autori i librit, nëpërmjet teksteve të shkruara që rrjedhin nga rapsoditë e lashta, këngët tradicionale dhe veprat letrare të tre shekujve të fundit dhe dëshmitë gojore të mbledhura në dekadat e fundit të këtij dhe të shekullit të kaluar, ka arritur të japë një pasqyrë të përgjithshme dhe të detajuar të strukturave të gjuhës dhe të nxjerrë në pah disa veçori të spikatura që e afrojnë atë me gjuhën shqipe, latine dhe me atë klasike dhe indo ta nxjerrë atë nga çdo gjuhë tjetër, duke i garantuar një vlerë të denjë për vëmendjen e studiuesve.

Këto janë forma foljore shumë të veçanta dhe përdorime gjuhësore, si kohët e foljeve që tregojnë jo vetëm momentin e veprimit, por edhe kohëzgjatjen e tij, praninë e të ashtuquajturave folje “deponuese” të karakterizuara nga forma refleksive në arbresh dhe kuptimi veprues në italisht, përdorimi pothuajse ekskluziv i parataksës në periudhën, prania masive e fjalës që shprehet në të kaluarën, por në mënyrë logjike korrespondon me një të tashme, një evolucion të gjuhës që nuk ka ndjekur atë të shqipes, përzierjen e foljeve italisht me mbaresat arbresh dhe rikuperimin e shumë fjalëve që janë lënë në harresë dhe shumë më tepër që mendjemprehtësia e lexuesit me siguri do të mund t’i gjejë.
Hulumtimi fokusohet në morfologjinë dhe për herë të parë në sintaksën e arbërishtes, por ka edhe tema që shqyrtojnë pjesët e tjera të ligjëratës në raport me foljen. Synimi i autorit është të propozojë një mjet mësimor që synon të rikuperojë sa më shumë atë që ka humbur, t’i ndihmojë përdoruesit e gjuhës të ndiejnë urgjencën e studimit të saj me përkushtim dhe qëndrueshmëri, të fitojnë një vetëdije më të madhe për aftësitë e saj komunikuese dhe të ndjejnë detyrën për ta ruajtur atë.


KUSH ËSHTË DAMIANO PIRO?

Damiano Piro, arbëresh i lindur më 29.05.’50, është diplomuar për letërsi në Universitetin Sapienza të Romës ku ndoqi, ndër të tjera, kurse në Institutin e Albanologjisë. Pas studimeve ai punoi për disa vite në Mbikëqyrjen e Trashëgimisë Kulturore të Kozencës. Në vitin 1984 nisi karrierën e tij të mësimdhënies si fitues i provimeve konkurruese, fillimisht në shkollat ​​e mesme dhe më pas në shkollat ​​e mesme në Sardenjë. Mori kualifikimet për mësimdhënien e greqishtes dhe latinishtes dhe për veprimtari mësimore në klasa me nxënës me aftësi të kufizuara. Sot ai jeton në Sassari dhe, pasi ka dalë në pension, është i përfshirë në studime dhe kërkime në lidhje me gjuhën e tij amtare, gjë që e lejoi të botojë librin e tij të parë.

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Studiuesi arbëresh Damiano Piro ka botuar së fundmi një libër studimor “Fjala në të folurën e komunitetit shqiptar të Kalabrisë”.

Autori i librit, nëpërmjet teksteve të shkruara që rrjedhin nga rapsoditë e lashta, këngët tradicionale dhe veprat letrare të tre shekujve të fundit dhe dëshmitë gojore të mbledhura në dekadat e fundit të këtij dhe të shekullit të kaluar, ka arritur të japë një pasqyrë të përgjithshme dhe të detajuar të strukturave të gjuhës dhe të nxjerrë në pah disa veçori të spikatura që e afrojnë atë me gjuhën shqipe, latine dhe me atë klasike dhe indo ta nxjerrë atë nga çdo gjuhë tjetër, duke i garantuar një vlerë të denjë për vëmendjen e studiuesve.

Këto janë forma foljore shumë të veçanta dhe përdorime gjuhësore, si kohët e foljeve që tregojnë jo vetëm momentin e veprimit, por edhe kohëzgjatjen e tij, praninë e të ashtuquajturave folje “deponuese” të karakterizuara nga forma refleksive në arbresh dhe kuptimi veprues në italisht, përdorimi pothuajse ekskluziv i parataksës në periudhën, prania masive e fjalës që shprehet në të kaluarën, por në mënyrë logjike korrespondon me një të tashme, një evolucion të gjuhës që nuk ka ndjekur atë të shqipes, përzierjen e foljeve italisht me mbaresat arbresh dhe rikuperimin e shumë fjalëve që janë lënë në harresë dhe shumë më tepër që mendjemprehtësia e lexuesit me siguri do të mund t’i gjejë.
Hulumtimi fokusohet në morfologjinë dhe për herë të parë në sintaksën e arbërishtes, por ka edhe tema që shqyrtojnë pjesët e tjera të ligjëratës në raport me foljen. Synimi i autorit është të propozojë një mjet mësimor që synon të rikuperojë sa më shumë atë që ka humbur, t’i ndihmojë përdoruesit e gjuhës të ndiejnë urgjencën e studimit të saj me përkushtim dhe qëndrueshmëri, të fitojnë një vetëdije më të madhe për aftësitë e saj komunikuese dhe të ndjejnë detyrën për ta ruajtur atë.


KUSH ËSHTË DAMIANO PIRO?

Damiano Piro, arbëresh i lindur më 29.05.’50, është diplomuar për letërsi në Universitetin Sapienza të Romës ku ndoqi, ndër të tjera, kurse në Institutin e Albanologjisë. Pas studimeve ai punoi për disa vite në Mbikëqyrjen e Trashëgimisë Kulturore të Kozencës. Në vitin 1984 nisi karrierën e tij të mësimdhënies si fitues i provimeve konkurruese, fillimisht në shkollat ​​e mesme dhe më pas në shkollat ​​e mesme në Sardenjë. Mori kualifikimet për mësimdhënien e greqishtes dhe latinishtes dhe për veprimtari mësimore në klasa me nxënës me aftësi të kufizuara. Sot ai jeton në Sassari dhe, pasi ka dalë në pension, është i përfshirë në studime dhe kërkime në lidhje me gjuhën e tij amtare, gjë që e lejoi të botojë librin e tij të parë.