Në një rrëfim unik, me thjeshtësinë e një njeriu që deri diku ka kuptuar thelbin e ekzistencës së tij në këtë botë, Dhimiter Kapurani, një nga aktorët më premtues të skenës greke rrëfen jetën e tij, si një fëmijë mes dy atdheve. I lindur në Shqipëri por larguar në moshë të vogël drejt Greqisë, me të njëjtën arsye si mijëra fëmijë të tjerë shqiptarë: Bashkimin me prindërit të cilët lanë vendin në vitet ‘90 për të ndërtuar një jetë më të mirë në vendin fqinj. Teksa prindërit e tij, emigrantë të brezit të parë ndoshta nuk gjetën tokën e ëndrrave në Greqi për Dhimitrin tjetër fat kishte rezervuar jeta. Për përpëlitjet në rrugën e gjetjes së identitetit, për dhimbjen e vuajtjen e një fëmijë të rritur mes dy atdhesh, për artin si një mekanizëm për të kuptuar veten dhe tjetrin, për barrën e emigrantit të pakohshëm Kapurani rrëfehet me një një titull tejet interesant “Pikëllimi, fija e padukshme që bashkon fëmijët emigrantë”.
***
- Unë kam lindur në Sarandë, Shqipëri, në gusht të vitit 1994. Nga fëmijëria e kujtoj qartë jetën time me gjyshërit e mi. Prindërit e mi ishin larguar tashmë për në Greqi, në kërkim të një jete më të mirë. Ishte një kohë kur çrrënjosja nuk ishte një mundësi, por një nevojë, kur familjet po shpërbëheshin në heshtje, mes valëve të migrimit. Për tre vjet të tëra, u rrita larg prindërve. Por unë isha një nga ata me fat. Sepse kishte fëmijë që nuk arritën kurrë të ribashkoheshin me të vetët.
- Në atë kohë, prindërit e mi nuk mund të ktheheshin, madje as të vinin e të shkonin. Rrethanat nuk e lejonin. Gjyshi im, i cili ishte mësues matematike, ishte një njeri i shkëlqyer. Dikur ai vendosi se kishte ardhur koha që edhe unë të largohesha, të shkoja të jetoja me prindërit e mi, të cilët në atë kohë ishin në Hania. Nuk ishte e lehtë. Ishte një vendim me peshën e një jete, dhe unë, një fëmijë që po linte pas sigurinë e tij të vetme, për të shkuar të takoja njerëzit e mi, të cilët as nuk i njihja më.
- Nuk doja të largohesha, nuk doja të shkoja në Greqi. Është thellësisht traumatike për një fëmijë, që rritet me gjyshërit, që papritmas të duhet të ndahet prej tyre. Ata ishin kujdestarët e mi, e gjithë bota ime. Gjyshërit e mi ishin nëna dhe babai im. Dhe pastaj, një ditë, ata thjesht pushuan së qëni të tillë. Isha vetëm tre vjeç. Çdo gjë përreth meje ishte e turbullt, si një ëndërr, në një mjegull. Nuk i njihja prindërit e mi. Nuk i kisha parë kurrë fytyrat e tyre, e megjithatë, do të jetoja me ta. Mbaj mend që arritëm të shkonim dy herë në Pire. U kthyem të dyja herët. Gjeta justifikim për të mos hipur në anije. Shpikje të vogla, fëminore për të qëndruar pranë familjes sime, pranë atyre që njihja. Një herë mora një gur, e hodha në det dhe i thashë gjyshit tim: “Shiko, edhe ne do të fundosemi kështu. Si guri. Do të humbasim në fund.” Herën e tretë, megjithatë, nuk kishte kthim prapa. Hipëm në anije dhe mbërritëm në Hania.
- Kur mbërritëm në port dhe takova babanë dhe nënën për herë të parë, më pushtoi frika. Nuk i doja. Në fund të fundit, ata ishin të huaj për mua. Atë natë të parë i kërkova gjyshit tim të flinte me mua. Ai ishte stabiliteti im i vetëm, siguria ime e vetme. Por kur u zgjova të nesërmen në mëngjes, shtrati ishte bosh. Ai ishte zhdukur. Ai imazh ishte skalitur thellë brenda meje. Ishte e vështirë.
- Nëna ime u përpoq në çdo mënyrë të ndërtonte një lidhje emocionale me mua. Babai im, megjithatë, ndoqi një rrugë krejtësisht të ndryshme. Ndoshta sepse gjyshi im ishte për të – dhe për mua – një njeri i mrekullueshëm. Ai ndjeu se i detyrohej diçka këtij burri dhe kurrë nuk e pretendoi marrëdhënien tonë, siç bënte nëna ime. Ishte sikur e respektonte aq thellë rolin e gjyshit tim saqë nuk guxonte ta prekte.
- Unë dhe babai im, përpara gjyshit tim, shpesh ndiheshim si dy vëllezër. Dhe kur ai vdiq, ishte sikur të dy kishim humbur babanë tonë. Ishte një pikëllim i përbashkët, pothuajse universal. Një nga sindromat që përndjek shumë fëmijë emigrantësh – ajo fije e padukshme që bashkon historitë tona personale, pavarësisht se sa të ndryshme duken. Kjo është arsyeja pse i vlerësoj thellësisht regjisorë si Enke Fezollari, Mario Banussi dhe Neritan Zinjiria. Sepse ata përqendrohen pikërisht aty, te trauma, te zia, te përpjekja për të menaxhuar një humbje që nuk është vetëm e juaja, por edhe kolektive.
- Kur vdiq gjyshi im, fillova të shkruaj. Mendoj se ajo humbje ishte si një pikënisje. Diçka lëvizi brenda meje, sikur një shteg u hap. Humbja e tij më zbuloi për herë të parë se sa shumë gjëra në jetë duhet të lëmë pas. Nuk më intereson gjurma që lë, as jeta e përtejme. Nuk shkruaj për t’u kujtuar. Shkruaj sepse ndjeva nevojën për të lënë një gjurmë. Shkruani për të treguar të vërtetën tuaj. Jo që të tjerët të mund t’ju shohin, por për të parë qartë atë që keni ndjerë.
- U rrita në një familje të klasës punëtore. Babai im është usta. Ai ka punuar në ndërtim për vite me radhë, duke vendosur pllaka. Nëna ime, nga ana tjetër, ishte gjithmonë në kuzhinë. Punë e vështirë, shpesh e padukshme. Tani ata janë larguar nga Kreta dhe jetojnë në Athinë. Kam edhe një motër tetë vjet më të vogël, e cila ka lindur në Hania.

- Që nga fëmijëria ime, e kujtoj qartë ndjesinë e të qenit i padukshëm, sikur kaloja mes njerëzve pa u parë. Ndihesha shumë i vetmuar atëherë. E megjithatë, pavarësisht ashpërsisë së kësaj përvoje, kujtimi i saj ka një ëmbëlsi. Sot, për shembull, e kërkoj këtë vetmi dhe kam vështirësi ta gjej. Verat në qytet ishin të bukura. Kishin dritë, dashuri të pafajshme, lojëra në det dhe shumë shëtitje me biçikletë. Dhe, gjithmonë, ai porti i madh. Porti i lamtumirave dhe kthimeve. Nuk i harroj kurrë njerëzit që shihja vazhdimisht duke ardhur e duke shkuar. Një rrëmujë që ngatërrohej, ndryshonte, humbiste. Dhe unë, atje, një vëzhgues i heshtur i kësaj vajtje-ardhjeje të pandërprerë.
- Në shkollë, gjithçka sillej rreth performancës. Gjithçka që dukej se kishte rëndësi ishin notat, performanca, shpërblimet, matja, jo përvoja, as thelbi. Dhe kjo, në një farë mënyre, të formëson, të mëson të kërkosh pranim. Teatri hyri në jetën time gjatë studimeve në Politeknik, ku studioja inxhinieri. Mendoj se në atë kohë kisha një nevojë të thellë për t’u pranuar. Kështu që, në vitin e dytë, u bashkova me grupin teatral të shkollës dhe qëndrova atje deri në vitin e pestë. Ishte një periudhë zbulimi. Politekniku më ndihmoi të strukturoja të menduarit tim, të mësoja të thjeshtoja problemet komplekse, por nuk më lejoi të ëndërroja. Teatri, përkundrazi, më dha hapësirë për të ekzistuar, për të imagjinuar, për të përjetuar, për të ndjerë.
- Nëse mbaj mend mirë, ishte në vitin e katërt të studimeve kur mora pjesë në serialin “Fjala që nuk e thua” nga ALPHA, me regji nga Thodoris Papadoulakis. Xhirimet u zhvilluan në Hania, dhe unë po aktroja në një shfaqje teatri lokal. Më panë atje. Në një moment, Dimitris Kataleifos, i cili po merrte pjesë në serial, më tha: “Pse nuk shkon të japësh një provim në një shkollë dramaturgjie?” Kështu mora vendimin dhe shkova në Shkollën e Dramës së Teatrit Kombëtar. E kalova provimin herën e dytë. Megjithatë, për prindërit e mi nuk ishte e lehtë. Lënia e studimeve në Universitetin Teknik për të ndjekur aktrimin dukej si çmenduri në sytë e tyre. Ata e shihnin pothuajse si vetëshkatërrim.
- Studimet e mia në Shkollën e Teatrit Kombëtar ishin një përvojë që më transformoi. Pata një kohë të jashtëzakonshme, jo sepse gjithçka ishte e lehtë, por sepse aty zbulova vërtet veten. Kur hyra, isha plot naivitet. Dhe përpiqem, sa më shumë që mundem, të ruaj diçka nga ajo pafajësi edhe sot. Ishte një pafajësi që më mbrojti, që më dha një perspektivë të qartë. U diplomova gjatë pandemisë, kur nuk kishte audicione, përveç njërit, për serialin e ERT-së “Vitet tona më të Mira”. Që nga ai moment, filluan të hapeshin mundësi të reja. Fillova të punoja, të provoja veten dhe të ekzistoja si aktor. Natyrisht, një moment i rëndësishëm për mua ishte Çmimi “Horn”, e vetmja herë që e lashë veten të kuptoja se çfarë do të thotë ky çmim. Ishte një ëndërr që u bë realitet në një mënyrë pothuajse të papritur dhe shumë shpejt. Dhe ndiej shumë mirënjohje për këtë.

- Falë teatrit, mësova të njoh, të pranoj dhe të ndryshoj. Më dha mjete për të parë veten. Arti ofron shumë, por ka edhe çmimin e vet; gjatë rrugës, humba miq. Dhe akoma më shumë, kuptova se marrëdhëniet, veçanërisht ato romantike, kërkojnë durim dhe mirëkuptim të thellë. Në aktrim, jam i magjepsur nga ndryshimi i vazhdueshëm, transformimi, investimi i brendshëm, përpjekja për të arritur diku që fillimisht dukej e panjohur ose e pamundur. Teatri është një botë ku gjithçka lejohet, sepse asgjë nuk është e lehtë. E megjithatë, magjia është se gjithçka mund të lindë përmes dhimbjes.
- Mendoj se, deri më tani, roli më përcaktues në karrierën time është padyshim ai në shfaqjen “Një tjetër Tebë” nga Sergio Blanco, me regji nga Vangelis Theodoropoulos. Unë luaj dy personazhe në të njëjtën kohë: Martinin, një patricide i ri, (Patricide” i referohet aktit të vrasjes së babait nga djali apo vajza e vet) dhe Federicon, aktorin që thirret të luajë Martinin në skenë. Suksesi i shfaqjes, dyshoj, ka të bëjë me faktin se prek një akord shumë të ndjeshëm. Është një studim bashkëkohor mbi identitetin mashkullor, shtypjen, dhunën, krimin, por edhe mbi dashurinë që mund të ekzistojë edhe brenda kornizës më mbytëse. Është një histori e butë që zhvillohet në një botë mbikëqyrjeje dhe kontrolli.
- Një tjetër moment përcaktues për mua ishte roli i Jack Tëist në adaptimin teatral grek të “Brokeback Mountain”, përkrah Michael Tabakakis i cili luajti Ennis del Mar. Shfaqja, me regji nga Konstantinos Rigos, u vu në skenë në Teatrin Knossos dhe shkaktoi reagime të forta që në fillim. Tema e saj – dy burra të dashuruar në një shoqëri që nuk i akomodon ata -, e kombinuar me skenat nudo, solli komente dhe sulme homofobike, kryesisht në mediat sociale. E megjithatë, e gjithë kjo më konfirmoi rëndësinë e rrëfimit të historive të tilla. Lakuriqësia është pjesë e punës sonë. Ne lindëm lakuriq, unë bëj nudizëm në verë në plazh dhe është bukur të ndihesh i prekshëm.
- Në të njëjtën kohë, si pjesë e përgatitjeve tona për shfaqjen, unë dhe Michael vendosëm të udhëtonim së bashku për në Shtetet e Bashkuara, një nga udhëtimet më të bukura të jetës sime. Shkuam në rodeo, luajtëm role kaubojsh dhe përjetuam momente që dukeshin sikur vinin nga një epokë tjetër. Ishte një nevojë e përbashkët për të kuptuar kulturën dhe mjedisin e njerëzve që po portretizonim. Në fund të fundit, e përjetova këtë rol si një zhytje të thellë personale, një udhëtim vetëdijesimi. Unë jam një burrë heteroseksual dhe përmes këtij procesi, çdo mbetje homofobike që shoqëria dhe mjedisi më kishin lënë u fshi. Në të njëjtën kohë, zbulova një aspekt tjetër të vetes, një prirje dominuese ndaj një burri tjetër, diçka të ndryshme nga marrëdhënia ime me gjininë që kam mësuar ta dua, gratë. Kjo anë, e cila për një kohë të gjatë mbeti e fshehur, më zbuloi një tendencë toksike që ndoshta e kisha pa e ditur.
- Mendoj se diskutimi rreth racizmit ka ndryshuar me kalimin e viteve. Dikur “të huajt” ishin shqiptarët, punëtorët e lirë. Sot janë pakistanezët, afganët, grupet e tjera që bëhen përfitues të paragjykimeve dhe frikës. E megjithatë, përgjigjja mbetet e njëjtë, aty inkubohet veza e gjarprit, në frikën e të qenit ndryshe, në mohimin e ndryshimit. Gjithmonë kam luftuar për t’u bërë pjesë e kësaj shoqërie, për t’u integruar. Kur u bashkova me grupin teatral të shkollës sime, ishte hera e parë që ndjeva vërtet se i përkisja diku, se isha pjesë e një grupi. Shpesh mendoj se jam një person midis dy atdheve, që në fund të fundit ndihet si i huaj si atje ashtu edhe këtu. Në Shqipëri jam “greku” dhe në Greqi “shqiptari”. Rezultati? Ndihesh si i huaj kudo. Për mua, atdheu është diçka e brendshme, jo vetëm një copë tokë. Ende jam duke e kërkuar atë. Kjo është arsyeja pse e përqafoj plotësisht shprehjen: “Ndihem sikur kuzhina e nënës sime është atdheu im”.
- Jetojmë në një epokë konservatorizmi intensiv. Kjo përvojë e mpirë e shoqërisë, kjo mosveprim ndaj asaj që po ndodh përreth nesh, më shqetëson thellësisht. Më irriton fakti që nuk mund të shprehemi më lirisht, veçanërisht për çështje aq serioze sa ato që po zhvillohen në Gaza. Jam i shqetësuar në mënyrë të paimagjinueshme nga mënyra se si media e shtrembëron qëndrimin e protestës, si e politizon në mënyrë arbitrare pikëpamjen, si e heshtin çdo përpjekje për t’iu kundërvënë padrejtësisë. Sikur të ishte tani një krim të kujdesesh. Dhe e gjithë kjo është ndërtuar mbi një supozim nënlëkuror, se bota harron, se të gjithë po vënë bast për harresën, sikur thjesht po presin që ne të heshtim.

- Frika ime më e madhe është vetë frika, ajo që shpesh më ka penguar dhe më ka penguar, që më ka vështirësuar hapat. Për mua, lumturia është një hapësirë që mund të më akomodojë mua dhe njerëzit e mi. Një hapësirë ku ndihem sikur i përkas, përshtatem me të tjerët dhe ata përshtaten me mua. Jam një person që kam shumë nevojë për dashuri. Më ushqen, më mbush me energji dhe pasion. Dua të jem e dashuruar me atë që bëj, të më frymëzojë, të më prekë, të më ndezë vërtet. Përkundrazi, dashuri do të thotë kujdes, një përkëdhelje e butë që të mban të sigurt.
- Sa herë që kthehem në Sarandë, shoh një vend plot kontradikta. Një tokë të pasur dhe pjellore, por në të njëjtën kohë të shkatërruar dhe të pashfrytëzuar. Megjithatë, së bashku me natyrën, shpirtrat e njerëzve janë shkelur edhe nga interesat dhe lakmia. Ata ndihen të tradhtuar dhe kjo e rëndon atmosferën. Në jetën tonë, gjëja e rëndësishme është të mos kemi frikë nga trishtimi, dhimbja dhe vetmia. Ato janë emocione që na bëjnë më kompleksë, më elastikë, të dobishëm dhe të nevojshëm për t’u bërë më të fortë. Dhe gjëja më e rëndësishme është të mos pendohemi kurrë për zgjedhjet tona, sepse përmes tyre ne hartojmë rrugën tonë.
- Periudha kur u largova nga Hania dhe erdha në Athinë për të dhënë provimet e Universitetit Kombëtar ishte ndoshta momenti më i vetmuar i jetës sime. Ishte një verë e vështirë – u ndjeva vetëm, më e vetmuar se kurrë. Nuk u përpoqa ta mashtroja veten, nuk u bëra sikur nuk e ndjeja këtë vetmi; e pranova, u përballa me të dhe pak nga pak, erdhën miqtë. Një plagë që më ndjek gjithmonë është humbja e gjyshit tim. Do të doja shumë të shkëmbeja edhe disa fjalë me të, që ai të shihte rrugën time dhe të ndante me të atë që kam përjetuar.
- Sa herë që kthehem në Sarandë, shoh një vend plot kontradikta. Një tokë të pasur dhe pjellore, por në të njëjtën kohë të shkatërruar dhe të pashfrytëzuar. Megjithatë, së bashku me natyrën, shpirtrat e njerëzve janë shkelur edhe nga interesat dhe lakmia. Ata ndihen të tradhtuar dhe kjo e rëndon atmosferën. Në jetën tonë, gjëja e rëndësishme është të mos kemi frikë nga trishtimi, dhimbja dhe vetmia. Ato janë emocione që na bëjnë më kompleksë, më elastikë, të dobishëm dhe të nevojshëm për t’u bërë më të fortë. Dhe gjëja më e rëndësishme është të mos pendohemi kurrë për zgjedhjet tona, sepse përmes tyre ne hartojmë rrugën tonë.
Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.
Në një rrëfim unik, me thjeshtësinë e një njeriu që deri diku ka kuptuar thelbin e ekzistencës së tij në këtë botë, Dhimiter Kapurani, një nga aktorët më premtues të skenës greke rrëfen jetën e tij, si një fëmijë mes dy atdheve. I lindur në Shqipëri por larguar në moshë të vogël drejt Greqisë, me të njëjtën arsye si mijëra fëmijë të tjerë shqiptarë: Bashkimin me prindërit të cilët lanë vendin në vitet ‘90 për të ndërtuar një jetë më të mirë në vendin fqinj. Teksa prindërit e tij, emigrantë të brezit të parë ndoshta nuk gjetën tokën e ëndrrave në Greqi për Dhimitrin tjetër fat kishte rezervuar jeta. Për përpëlitjet në rrugën e gjetjes së identitetit, për dhimbjen e vuajtjen e një fëmijë të rritur mes dy atdhesh, për artin si një mekanizëm për të kuptuar veten dhe tjetrin, për barrën e emigrantit të pakohshëm Kapurani rrëfehet me një një titull tejet interesant “Pikëllimi, fija e padukshme që bashkon fëmijët emigrantë”.
***
- Unë kam lindur në Sarandë, Shqipëri, në gusht të vitit 1994. Nga fëmijëria e kujtoj qartë jetën time me gjyshërit e mi. Prindërit e mi ishin larguar tashmë për në Greqi, në kërkim të një jete më të mirë. Ishte një kohë kur çrrënjosja nuk ishte një mundësi, por një nevojë, kur familjet po shpërbëheshin në heshtje, mes valëve të migrimit. Për tre vjet të tëra, u rrita larg prindërve. Por unë isha një nga ata me fat. Sepse kishte fëmijë që nuk arritën kurrë të ribashkoheshin me të vetët.
- Në atë kohë, prindërit e mi nuk mund të ktheheshin, madje as të vinin e të shkonin. Rrethanat nuk e lejonin. Gjyshi im, i cili ishte mësues matematike, ishte një njeri i shkëlqyer. Dikur ai vendosi se kishte ardhur koha që edhe unë të largohesha, të shkoja të jetoja me prindërit e mi, të cilët në atë kohë ishin në Hania. Nuk ishte e lehtë. Ishte një vendim me peshën e një jete, dhe unë, një fëmijë që po linte pas sigurinë e tij të vetme, për të shkuar të takoja njerëzit e mi, të cilët as nuk i njihja më.
- Nuk doja të largohesha, nuk doja të shkoja në Greqi. Është thellësisht traumatike për një fëmijë, që rritet me gjyshërit, që papritmas të duhet të ndahet prej tyre. Ata ishin kujdestarët e mi, e gjithë bota ime. Gjyshërit e mi ishin nëna dhe babai im. Dhe pastaj, një ditë, ata thjesht pushuan së qëni të tillë. Isha vetëm tre vjeç. Çdo gjë përreth meje ishte e turbullt, si një ëndërr, në një mjegull. Nuk i njihja prindërit e mi. Nuk i kisha parë kurrë fytyrat e tyre, e megjithatë, do të jetoja me ta. Mbaj mend që arritëm të shkonim dy herë në Pire. U kthyem të dyja herët. Gjeta justifikim për të mos hipur në anije. Shpikje të vogla, fëminore për të qëndruar pranë familjes sime, pranë atyre që njihja. Një herë mora një gur, e hodha në det dhe i thashë gjyshit tim: “Shiko, edhe ne do të fundosemi kështu. Si guri. Do të humbasim në fund.” Herën e tretë, megjithatë, nuk kishte kthim prapa. Hipëm në anije dhe mbërritëm në Hania.
- Kur mbërritëm në port dhe takova babanë dhe nënën për herë të parë, më pushtoi frika. Nuk i doja. Në fund të fundit, ata ishin të huaj për mua. Atë natë të parë i kërkova gjyshit tim të flinte me mua. Ai ishte stabiliteti im i vetëm, siguria ime e vetme. Por kur u zgjova të nesërmen në mëngjes, shtrati ishte bosh. Ai ishte zhdukur. Ai imazh ishte skalitur thellë brenda meje. Ishte e vështirë.
- Nëna ime u përpoq në çdo mënyrë të ndërtonte një lidhje emocionale me mua. Babai im, megjithatë, ndoqi një rrugë krejtësisht të ndryshme. Ndoshta sepse gjyshi im ishte për të – dhe për mua – një njeri i mrekullueshëm. Ai ndjeu se i detyrohej diçka këtij burri dhe kurrë nuk e pretendoi marrëdhënien tonë, siç bënte nëna ime. Ishte sikur e respektonte aq thellë rolin e gjyshit tim saqë nuk guxonte ta prekte.
- Unë dhe babai im, përpara gjyshit tim, shpesh ndiheshim si dy vëllezër. Dhe kur ai vdiq, ishte sikur të dy kishim humbur babanë tonë. Ishte një pikëllim i përbashkët, pothuajse universal. Një nga sindromat që përndjek shumë fëmijë emigrantësh – ajo fije e padukshme që bashkon historitë tona personale, pavarësisht se sa të ndryshme duken. Kjo është arsyeja pse i vlerësoj thellësisht regjisorë si Enke Fezollari, Mario Banussi dhe Neritan Zinjiria. Sepse ata përqendrohen pikërisht aty, te trauma, te zia, te përpjekja për të menaxhuar një humbje që nuk është vetëm e juaja, por edhe kolektive.
- Kur vdiq gjyshi im, fillova të shkruaj. Mendoj se ajo humbje ishte si një pikënisje. Diçka lëvizi brenda meje, sikur një shteg u hap. Humbja e tij më zbuloi për herë të parë se sa shumë gjëra në jetë duhet të lëmë pas. Nuk më intereson gjurma që lë, as jeta e përtejme. Nuk shkruaj për t’u kujtuar. Shkruaj sepse ndjeva nevojën për të lënë një gjurmë. Shkruani për të treguar të vërtetën tuaj. Jo që të tjerët të mund t’ju shohin, por për të parë qartë atë që keni ndjerë.
- U rrita në një familje të klasës punëtore. Babai im është usta. Ai ka punuar në ndërtim për vite me radhë, duke vendosur pllaka. Nëna ime, nga ana tjetër, ishte gjithmonë në kuzhinë. Punë e vështirë, shpesh e padukshme. Tani ata janë larguar nga Kreta dhe jetojnë në Athinë. Kam edhe një motër tetë vjet më të vogël, e cila ka lindur në Hania.

- Që nga fëmijëria ime, e kujtoj qartë ndjesinë e të qenit i padukshëm, sikur kaloja mes njerëzve pa u parë. Ndihesha shumë i vetmuar atëherë. E megjithatë, pavarësisht ashpërsisë së kësaj përvoje, kujtimi i saj ka një ëmbëlsi. Sot, për shembull, e kërkoj këtë vetmi dhe kam vështirësi ta gjej. Verat në qytet ishin të bukura. Kishin dritë, dashuri të pafajshme, lojëra në det dhe shumë shëtitje me biçikletë. Dhe, gjithmonë, ai porti i madh. Porti i lamtumirave dhe kthimeve. Nuk i harroj kurrë njerëzit që shihja vazhdimisht duke ardhur e duke shkuar. Një rrëmujë që ngatërrohej, ndryshonte, humbiste. Dhe unë, atje, një vëzhgues i heshtur i kësaj vajtje-ardhjeje të pandërprerë.
- Në shkollë, gjithçka sillej rreth performancës. Gjithçka që dukej se kishte rëndësi ishin notat, performanca, shpërblimet, matja, jo përvoja, as thelbi. Dhe kjo, në një farë mënyre, të formëson, të mëson të kërkosh pranim. Teatri hyri në jetën time gjatë studimeve në Politeknik, ku studioja inxhinieri. Mendoj se në atë kohë kisha një nevojë të thellë për t’u pranuar. Kështu që, në vitin e dytë, u bashkova me grupin teatral të shkollës dhe qëndrova atje deri në vitin e pestë. Ishte një periudhë zbulimi. Politekniku më ndihmoi të strukturoja të menduarit tim, të mësoja të thjeshtoja problemet komplekse, por nuk më lejoi të ëndërroja. Teatri, përkundrazi, më dha hapësirë për të ekzistuar, për të imagjinuar, për të përjetuar, për të ndjerë.
- Nëse mbaj mend mirë, ishte në vitin e katërt të studimeve kur mora pjesë në serialin “Fjala që nuk e thua” nga ALPHA, me regji nga Thodoris Papadoulakis. Xhirimet u zhvilluan në Hania, dhe unë po aktroja në një shfaqje teatri lokal. Më panë atje. Në një moment, Dimitris Kataleifos, i cili po merrte pjesë në serial, më tha: “Pse nuk shkon të japësh një provim në një shkollë dramaturgjie?” Kështu mora vendimin dhe shkova në Shkollën e Dramës së Teatrit Kombëtar. E kalova provimin herën e dytë. Megjithatë, për prindërit e mi nuk ishte e lehtë. Lënia e studimeve në Universitetin Teknik për të ndjekur aktrimin dukej si çmenduri në sytë e tyre. Ata e shihnin pothuajse si vetëshkatërrim.
- Studimet e mia në Shkollën e Teatrit Kombëtar ishin një përvojë që më transformoi. Pata një kohë të jashtëzakonshme, jo sepse gjithçka ishte e lehtë, por sepse aty zbulova vërtet veten. Kur hyra, isha plot naivitet. Dhe përpiqem, sa më shumë që mundem, të ruaj diçka nga ajo pafajësi edhe sot. Ishte një pafajësi që më mbrojti, që më dha një perspektivë të qartë. U diplomova gjatë pandemisë, kur nuk kishte audicione, përveç njërit, për serialin e ERT-së “Vitet tona më të Mira”. Që nga ai moment, filluan të hapeshin mundësi të reja. Fillova të punoja, të provoja veten dhe të ekzistoja si aktor. Natyrisht, një moment i rëndësishëm për mua ishte Çmimi “Horn”, e vetmja herë që e lashë veten të kuptoja se çfarë do të thotë ky çmim. Ishte një ëndërr që u bë realitet në një mënyrë pothuajse të papritur dhe shumë shpejt. Dhe ndiej shumë mirënjohje për këtë.

- Falë teatrit, mësova të njoh, të pranoj dhe të ndryshoj. Më dha mjete për të parë veten. Arti ofron shumë, por ka edhe çmimin e vet; gjatë rrugës, humba miq. Dhe akoma më shumë, kuptova se marrëdhëniet, veçanërisht ato romantike, kërkojnë durim dhe mirëkuptim të thellë. Në aktrim, jam i magjepsur nga ndryshimi i vazhdueshëm, transformimi, investimi i brendshëm, përpjekja për të arritur diku që fillimisht dukej e panjohur ose e pamundur. Teatri është një botë ku gjithçka lejohet, sepse asgjë nuk është e lehtë. E megjithatë, magjia është se gjithçka mund të lindë përmes dhimbjes.
- Mendoj se, deri më tani, roli më përcaktues në karrierën time është padyshim ai në shfaqjen “Një tjetër Tebë” nga Sergio Blanco, me regji nga Vangelis Theodoropoulos. Unë luaj dy personazhe në të njëjtën kohë: Martinin, një patricide i ri, (Patricide” i referohet aktit të vrasjes së babait nga djali apo vajza e vet) dhe Federicon, aktorin që thirret të luajë Martinin në skenë. Suksesi i shfaqjes, dyshoj, ka të bëjë me faktin se prek një akord shumë të ndjeshëm. Është një studim bashkëkohor mbi identitetin mashkullor, shtypjen, dhunën, krimin, por edhe mbi dashurinë që mund të ekzistojë edhe brenda kornizës më mbytëse. Është një histori e butë që zhvillohet në një botë mbikëqyrjeje dhe kontrolli.
- Një tjetër moment përcaktues për mua ishte roli i Jack Tëist në adaptimin teatral grek të “Brokeback Mountain”, përkrah Michael Tabakakis i cili luajti Ennis del Mar. Shfaqja, me regji nga Konstantinos Rigos, u vu në skenë në Teatrin Knossos dhe shkaktoi reagime të forta që në fillim. Tema e saj – dy burra të dashuruar në një shoqëri që nuk i akomodon ata -, e kombinuar me skenat nudo, solli komente dhe sulme homofobike, kryesisht në mediat sociale. E megjithatë, e gjithë kjo më konfirmoi rëndësinë e rrëfimit të historive të tilla. Lakuriqësia është pjesë e punës sonë. Ne lindëm lakuriq, unë bëj nudizëm në verë në plazh dhe është bukur të ndihesh i prekshëm.
- Në të njëjtën kohë, si pjesë e përgatitjeve tona për shfaqjen, unë dhe Michael vendosëm të udhëtonim së bashku për në Shtetet e Bashkuara, një nga udhëtimet më të bukura të jetës sime. Shkuam në rodeo, luajtëm role kaubojsh dhe përjetuam momente që dukeshin sikur vinin nga një epokë tjetër. Ishte një nevojë e përbashkët për të kuptuar kulturën dhe mjedisin e njerëzve që po portretizonim. Në fund të fundit, e përjetova këtë rol si një zhytje të thellë personale, një udhëtim vetëdijesimi. Unë jam një burrë heteroseksual dhe përmes këtij procesi, çdo mbetje homofobike që shoqëria dhe mjedisi më kishin lënë u fshi. Në të njëjtën kohë, zbulova një aspekt tjetër të vetes, një prirje dominuese ndaj një burri tjetër, diçka të ndryshme nga marrëdhënia ime me gjininë që kam mësuar ta dua, gratë. Kjo anë, e cila për një kohë të gjatë mbeti e fshehur, më zbuloi një tendencë toksike që ndoshta e kisha pa e ditur.
- Mendoj se diskutimi rreth racizmit ka ndryshuar me kalimin e viteve. Dikur “të huajt” ishin shqiptarët, punëtorët e lirë. Sot janë pakistanezët, afganët, grupet e tjera që bëhen përfitues të paragjykimeve dhe frikës. E megjithatë, përgjigjja mbetet e njëjtë, aty inkubohet veza e gjarprit, në frikën e të qenit ndryshe, në mohimin e ndryshimit. Gjithmonë kam luftuar për t’u bërë pjesë e kësaj shoqërie, për t’u integruar. Kur u bashkova me grupin teatral të shkollës sime, ishte hera e parë që ndjeva vërtet se i përkisja diku, se isha pjesë e një grupi. Shpesh mendoj se jam një person midis dy atdheve, që në fund të fundit ndihet si i huaj si atje ashtu edhe këtu. Në Shqipëri jam “greku” dhe në Greqi “shqiptari”. Rezultati? Ndihesh si i huaj kudo. Për mua, atdheu është diçka e brendshme, jo vetëm një copë tokë. Ende jam duke e kërkuar atë. Kjo është arsyeja pse e përqafoj plotësisht shprehjen: “Ndihem sikur kuzhina e nënës sime është atdheu im”.
- Jetojmë në një epokë konservatorizmi intensiv. Kjo përvojë e mpirë e shoqërisë, kjo mosveprim ndaj asaj që po ndodh përreth nesh, më shqetëson thellësisht. Më irriton fakti që nuk mund të shprehemi më lirisht, veçanërisht për çështje aq serioze sa ato që po zhvillohen në Gaza. Jam i shqetësuar në mënyrë të paimagjinueshme nga mënyra se si media e shtrembëron qëndrimin e protestës, si e politizon në mënyrë arbitrare pikëpamjen, si e heshtin çdo përpjekje për t’iu kundërvënë padrejtësisë. Sikur të ishte tani një krim të kujdesesh. Dhe e gjithë kjo është ndërtuar mbi një supozim nënlëkuror, se bota harron, se të gjithë po vënë bast për harresën, sikur thjesht po presin që ne të heshtim.

- Frika ime më e madhe është vetë frika, ajo që shpesh më ka penguar dhe më ka penguar, që më ka vështirësuar hapat. Për mua, lumturia është një hapësirë që mund të më akomodojë mua dhe njerëzit e mi. Një hapësirë ku ndihem sikur i përkas, përshtatem me të tjerët dhe ata përshtaten me mua. Jam një person që kam shumë nevojë për dashuri. Më ushqen, më mbush me energji dhe pasion. Dua të jem e dashuruar me atë që bëj, të më frymëzojë, të më prekë, të më ndezë vërtet. Përkundrazi, dashuri do të thotë kujdes, një përkëdhelje e butë që të mban të sigurt.
- Sa herë që kthehem në Sarandë, shoh një vend plot kontradikta. Një tokë të pasur dhe pjellore, por në të njëjtën kohë të shkatërruar dhe të pashfrytëzuar. Megjithatë, së bashku me natyrën, shpirtrat e njerëzve janë shkelur edhe nga interesat dhe lakmia. Ata ndihen të tradhtuar dhe kjo e rëndon atmosferën. Në jetën tonë, gjëja e rëndësishme është të mos kemi frikë nga trishtimi, dhimbja dhe vetmia. Ato janë emocione që na bëjnë më kompleksë, më elastikë, të dobishëm dhe të nevojshëm për t’u bërë më të fortë. Dhe gjëja më e rëndësishme është të mos pendohemi kurrë për zgjedhjet tona, sepse përmes tyre ne hartojmë rrugën tonë.
- Periudha kur u largova nga Hania dhe erdha në Athinë për të dhënë provimet e Universitetit Kombëtar ishte ndoshta momenti më i vetmuar i jetës sime. Ishte një verë e vështirë – u ndjeva vetëm, më e vetmuar se kurrë. Nuk u përpoqa ta mashtroja veten, nuk u bëra sikur nuk e ndjeja këtë vetmi; e pranova, u përballa me të dhe pak nga pak, erdhën miqtë. Një plagë që më ndjek gjithmonë është humbja e gjyshit tim. Do të doja shumë të shkëmbeja edhe disa fjalë me të, që ai të shihte rrugën time dhe të ndante me të atë që kam përjetuar.
- Sa herë që kthehem në Sarandë, shoh një vend plot kontradikta. Një tokë të pasur dhe pjellore, por në të njëjtën kohë të shkatërruar dhe të pashfrytëzuar. Megjithatë, së bashku me natyrën, shpirtrat e njerëzve janë shkelur edhe nga interesat dhe lakmia. Ata ndihen të tradhtuar dhe kjo e rëndon atmosferën. Në jetën tonë, gjëja e rëndësishme është të mos kemi frikë nga trishtimi, dhimbja dhe vetmia. Ato janë emocione që na bëjnë më kompleksë, më elastikë, të dobishëm dhe të nevojshëm për t’u bërë më të fortë. Dhe gjëja më e rëndësishme është të mos pendohemi kurrë për zgjedhjet tona, sepse përmes tyre ne hartojmë rrugën tonë.