Nga Aurenc Bebja*, Francë – 21 Nëntor 2026
Gazeta holandeze “Leeuwarder Courant” botoi, të shtunën e 11 shtatorit 1965, në faqen n°23, një reportazh të veçantë kushtuar asokohe mbretëreshës Geraldinë, duke sjellë në vëmendje fatin e saj pas largimit nga Shqipëria në prill të vitit 1939. Nga ditët e fundit të Mbretërisë Shqiptare te vitet e gjata të mërgimit, rrëfimi hedh dritë mbi jetën e gruas që ndau fronin me mbretin Zog I, por që, pas humbjes së tij, ruajti si pasurinë më të çmuar të birin, Lekën, dhe shpresën për të ardhmen e dinastisë shqiptare. Përmes blogut të tij, Dars (Klos), Mat – Albania”, Aurenc Bebja sjell për lexuesin shqiptar këtë dëshmi nga shtypi holandez, e cila pasqyron jetën, kujtimet dhe pritshmëritë e mbretëreshës Geraldinë, më shumë se një çerek shekulli pas largimit të familjes mbretërore nga Shqipëria.
Burimi: Leeuwarder Courant, e shtunë, 11 shtator 1965, f. 23.
Ish-mbretëresha Geraldinë ka humbur gjithçka, përveç të birit, Lekës
Të Premten e Madhe të vitit 1939, një karrocë fshatare përshkonte me nxitim një rrugë rurale të Mbretërisë Shqiptare, në drejtim të Greqisë dhe sigurisë. Trupat italiane kishin pushtuar vendin dhe mbreti Zog po largohej nga Shqipëria së bashku me bashkëshorten e tij të re, Geraldinën.
E gjithë bota ndiqte me shqetësim fatin e sovranes së bukur, veçanërisht kur u mor vesh se ajo ishte në prag të lindjes së fëmijës së saj të parë. Sot, ky fëmijë është pothuajse njëzet e gjashtë vjeç dhe mban titullin Mbret Leka i Shqipërisë.
Nëna-mbretëreshë më e re në botë
Mbretëresha Geraldinë e Shqipërisë në kuzhinën e saj në Madrid, duke përgatitur një darkë të thjeshtë. Ajo ka mbetur vetëm me të birin, Lekën, i cili punon në fushën e marrëdhënieve me publikun. Geraldina shpreson se një ditë ai do të bëhet mbret i Shqipërisë. — Burimi : Leeuwarder Courant, e shtunë, 11 shtator 1965, f. 23.
Leka punon në fushën e marrëdhënieve me publikun dhe banon në Madrid së bashku me nënën e tij, e cila tashmë është 49 vjeçe. Geraldina është rikthyer së fundmi në vëmendjen e mediave për shkak të një procesi gjyqësor që bëri bujë kundër një gazete franceze.
Kjo gazetë kishte pretenduar se mbreti Zog e kishte lënë Shqipërinë në duart e Mussolinit pa bërë asnjë rezistencë. Ky i fundit do ta përdorte vendin, një vit e gjysmë më vonë, si pikënisje për sulmin e tij kundër Greqisë.
Bota e ka njohur mirë mbretin Zog. Emri i tij do të thotë «zogu i madh». Në vitin 1928, ai u shpall mbret i Shqipërisë, vendit të gjakmarrjes.
Princi Zog mori hak
Pak kohë përpara se të ngjitej në fron, Zogu dëshironte të martohej me një vajzë, babai i së cilës ishte përfshirë në një gjakmarrje me familjen e tij.
Princi urdhëroi rrëmbimin e vajzës së bukur, por njerëzit e babait të saj arritën ta rimerrnin. Kur grupi i tyre u sulmua dhe u mposht nga përkrahësit e Zogut, babai e vrau të bijën me thikë dhe urdhëroi që trupi i saj t’i dërgohej Zogut.
Pas kësaj pasoi një hakmarrje e përgjakshme. Zogu urdhëroi shfarosjen e babait dhe të gjithë familjes së tij, duke u betuar se nuk do të martohej kurrë. Një betim që do ta shkelte dhjetë vjet më vonë.
Vrasja e kundërshtarëve personalë dhe politikë ishte, për më tepër, një zakon i përhapur në Shqipëri. Edhe ndaj Zogut u ndërmorën atentate të shumta.
Politika
Për shumë vite, mbreti Zog kishte ditur t’i vinte me mjeshtëri Italinë dhe Jugosllavinë kundër njëra-tjetrës, por në fund humbi, në rrethana dramatike, si fronin, ashtu edhe vendin e tij.
Askush nuk do të ishte shqetësuar veçanërisht për fatin e atij vendi të vogël, nëse pushtimi i Mussolinit nuk do të kishte ndodhur pikërisht në një periudhë kaq të tensionuar të historisë evropiane.
Ndërkohë, ish-mbretëresha Geraldinë nuk e ka humbur ende shpresën se një ditë i biri, Leka, do të bëhet mbret në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë.
Pas një mërgimi shumëvjeçar në Egjipt, ajo u kthye në Evropë së bashku me bashkëshortin dhe të birin. Zogu ndërroi jetë pak kohë më vonë dhe e veja e tij thotë se sot mezi arrin të përballojë shpenzimet e jetesës.
Adresa e ish-mbretëreshës Geraldinë në kryeqytetin spanjoll është Cabeza de Hierro 7. Ajo banon në një shtëpi me tulla të kuqe, të këndshme në pamje, por aspak luksoze.
Geraldina nuk është gjithmonë e saktë kur flet për moshën e saj. Ajo thotë se është 43 vjeçe, por, meqenëse ka lindur në vitin 1916, është pa dyshim gjashtë vjet më e madhe. Jo pa krenari, ajo e quan veten «nëna-mbretëreshë më e re në botë».
Ky titull i pëlqen shumë. Në fund të fundit, ajo ia ka kushtuar tërë jetën edukimit dhe formimit të të birit, Lekës.
Mungesa e parave
«Kur unë dhe bashkëshorti im humbëm fronin e Shqipërisë, Leka ishte gjithçka që na kishte mbetur. Për njëzet vjet me radhë, kam menduar vetëm për mënyrën më të mirë se si ta rrisja tim bir, në mënyrë që një ditë të fitonte dashurinë e popullit tonë dhe, nëse kështu do të dëshironte Zoti, të mund të udhëhiqte fatet e tij», – shprehet ajo.
Ajo e ka rritur Lekën me synimin që ai të bëhet mbret. Ai ka ndjekur shkollat më të mira në Egjipt, më pas ka vazhduar arsimimin në Angli dhe ka studiuar në Sorbonë dhe në Shkollën Ushtarake në Paris. Me pak fjalë, është përgatitur për mbretërim, ashtu siç do ta kërkonte tradita shqiptare.
Ish-mbretëresha Geraldinë nuk e ka menduar kurrë rimartesën.
«Ne, gratë shqiptare, u qëndrojmë besnike bashkëshortëve tanë dhe ruajmë besnikërinë edhe ndaj kujtimit të tyre. Shqetësimi im më i madh është mungesa e parave. Prandaj Leka punon tani në fushën e marrëdhënieve me publikun dhe ne nuk kemi aspak turp që ai punon!»
Për martesën e Lekës janë përhapur shumë zëra, sipas të cilëve ai mund të lidhte jetën me një trashëgimtare të pasur, e cila, nëpërmjet pasurisë së saj, do t’i siguronte edhe mundësinë për të gëzuar titullin «Madhëria e Tij». Për momentin, këto janë vetëm thashetheme.
Geraldina shprehet se do të pranonte si nuse edhe një vajzë pa prejardhje aristokratike dhe pa pasuri, me kusht që Leka ta donte. Natyrisht, ajo dëshiron të bëhet gjyshe dhe, mundësisht, të ketë një nip, në mënyrë që të sigurohet e ardhmja e dinastisë.
Një grua me kulturë të gjerë
Geraldina është një grua me kulturë të gjerë. Ajo flet rrjedhshëm hungarisht, frëngjisht, gjermanisht dhe anglisht, ndërsa spanjishten, italishten, shqipen dhe turqishten i flet më pak mirë, por në një nivel të mjaftueshëm për t’u marrë vesh.
Ajo ka zgjedhur Madridin si vendbanim, sepse Spanja është vendi që i kujton më shumë Shqipërinë. Geraldina vazhdon të jetë një grua tërheqëse. Tiparet e fytyrës së saj nuk zbulojnë asgjë nga fati tragjik që e ka ndjekur që prej asaj dite prilli të vitit 1939.
Geraldina rrjedh nga një familje e vjetër hungareze, gjenealogjia e së cilës mund të gjurmohet deri në shekullin XIV. Babai i saj, konti Julius Apponyi, ishte martuar me një franceze me prejardhje të përzier amerikano-gjermane, e cila mbante një emër anglez: Gladys Stewart.
Gjatë Luftës së Parë Botërore, konti Apponyi humbi të gjithë pasurinë e tij. Në vitin 1918, familja u largua me ngut nga Hungaria, nga frika e regjimit komunist të Béla Kun, dhe u vendos në Zvicër, falë ndihmës financiare të një gjyshi amerikan.
Pasi u rivendos qetësia në Hungari, familja Apponyi u kthye në atdhe. Geraldina u arsimua më vonë në një shkollë manastiri në Vjenë. Si konteshë Apponyi, ajo pati mundësinë të frekuentonte qarqet më të larta shoqërore.
Në vitin 1937, ajo njohu Zogun, i cili ishte shpallur mbret disa vite më parë.
Zogu, i cili ishte betuar se do të mbetej beqar, u shty drejt martesës nga gjashtë motrat e tij. Ato i treguan një fotografi të Geraldinës, e cila ishte mbesa e të dërguarit të atëhershëm hungarez në Tiranë.
Familja organizoi martesën. Geraldina nuk kishte shumë mundësi të kundërshtonte, por në zemrën e saj e donte sovranin impulsiv, ndonjëherë edhe disi teatral.
Më 27 prill 1938 u zhvillua ceremonia martesore. Mussolini i dërgoi një pallto të mrekullueshme prej gëzofi dhelpre, nga Dolomitet. Hitleri i dhuroi një Mercedes kuq e bardhë.

Eksodi
Leka lindi në rrethana tragjike, më 5 prill 1939, vetëm dy ditë përpara pushtimit italian të Shqipërisë.
Topat që duhej ta përshëndesnin me të shtëna festive ardhjen në jetë të trashëgimtarit të ri të fronit, patën kohë të qëllonin vetëm për një periudhë të shkurtër kundër pushtuesve italianë.
Për Geraldinën, kjo shënoi fillimin e një mërgimi të gjatë. Nga Greqia, familjes iu desh të largohej drejt Turqisë dhe më pas drejt Egjiptit. Nëpërmjet Biarritz-it, ata mbërritën në Londër. Në vitin 1946 u kthyen në Egjipt, si mysafirë të mbretit Faruk.
Atje, ish-mbreti Zog u sëmur. Në përpjekje për të përmirësuar gjendjen e tij shëndetësore, ai udhëtoi drejt Rivierës, ndërsa Leka shkoi në Paris për të vazhduar studimet.
Zogu ndërroi jetë në vitin 1961, pas së cilës e veja e tij u vendos në Spanjë. Atje ajo jeton edhe sot së bashku me të birin, mbretin Leka I.
Ajo pret ditën kur i biri do të thirret për të marrë fronin e Shqipërisë dhe kur vetë do të mund të përmbushë rolin e nënës-mbretëreshë.



