Patra/ Edicioni i VII i Festivalit “Dasma Shqiptare në Diasporë”

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

Patra/ Edicioni i VII i Festivalit “Dasma Shqiptare në Diasporë”

Nga Ramazan Çeka
Edicioni i shtatë i Festivalit “Dasma Shqiptare në Diasporë”, një festë e kulturës, traditës dhe identitetit kombëtar shqiptar.
Në skenën e teatrit “ROYAL PATRAS”, kënga, vallja, veshjet tradicionale dhe ritet e dasmës shqiptare u bënë dëshmi e gjallë e një trashëgimie që kapërcen kufijtë dhe bashkon brezat. Nën organizimin e Shoqatës Shqiptare “Emigranti”, festivali krijoi një atmosferë të veçantë artistike, duke bashkuar bashkatdhetarë, ansamble folklorike dhe përfaqësues të kulturës shqiptare. Veprimtaria dëshmoi se largësia nga atdheu nuk e zbeh dashurinë për rrënjët.
Në Patra të Greqisë, aty ku malli për vendlindjen bashkohet me dëshirën për të ruajtur gjuhën, kulturën dhe traditat e të parëve, edicioni i shtatë i Festivalit “Dasma Shqiptare në Diasporë” u kthye në një festë të veçantë të rrënjëve, krenarisë dhe identitetit shqiptar.
Përmes këngëve, valleve, veshjeve popullore dhe zakoneve të trashëguara brez pas brezi, salla e teatrit ROYAL PATRAS mori ngjyrat dhe gjallërinë e një dasme shqiptare, duke i përcjellë publikut pasurinë e folklorit dhe bukurinë e traditave tona kombëtare.
Në krye të këtij organizimi qëndron Shoqata Shqiptare “Emigranti”, e themeluar në vitin 2008, e cila prej vitesh punon për ruajtjen e gjuhës shqipe, promovimin e kulturës kombëtare dhe forcimin e lidhjeve ndërmjet shqiptarëve që jetojnë në Greqi.
Përkushtimi i saj shtrihet përtej veprimtarive festive, duke përfshirë mësimin e gjuhës amtare, zhvillimin e grupit të valleve dhe organizimin e nismave kulturore që ndihmojnë në përcjelljen e trashëgimisë shqiptare te brezat e rinj.
Një vend të veçantë në këtë mision zë shkolla e gjuhës shqipe në Patra, ku fëmijët kanë mundësi ta mësojnë falas gjuhën e nënës dhe të mbajnë gjallë lidhjen me prejardhjen e tyre. Në këtë mënyrë, Shoqata “Emigranti” dëshmon se ruajtja e identitetit kombëtar nuk kufizohet vetëm te përjetimet e brezit të parë të emigrantëve, por përbën një përgjegjësi që u përcillet fëmijëve dhe të rinjve, të cilët do të jenë bartësit e kësaj trashëgimie në të ardhmen.
KUR TRADITA NGJITET NË SKENË
Në këtë edicion, publiku pati mundësinë të shijonte një program të pasur artistik, ku secili grup solli veçoritë e traditës që përfaqësonte. Shoqata “Emigranti” u paraqit me grupin e saj artistik, duke përcjellë gjallërinë e folklorit shqiptar dhe hijeshinë e valleve tradicionale. Krahas saj, pjesë e veprimtarisë ishin edhe Shoqata Shqiptare “Nafpaktos & Dhoridhës” dhe Grupi Polifonik “Zëri i Traditës”, të cilët e pasuruan programin me këngë dhe interpretime që dëshmuan larminë dhe pasurinë e kulturës sonë popullore.
GRUPI I VALLEVE “JETA”, DEGA SELANIK, PËRFAQËSUES I TRADITËS SHQIPTARE NË GREQI
Përmes valleve, muzikës dhe veshjeve tradicionale, grupi përcjell trashëgiminë kulturore shqiptare dhe afron brezat e rinj me rrënjët e tyre.
Grupi i Valleve i Organizatës “Jeta”, Dega Selanik, prej vitit 2016 është një nga pjesëmarrësit aktivë në jetën kulturore të komunitetit shqiptar në Greqi, duke kontribuar në ruajtjen dhe promovimin e traditave kombëtare, si dhe në forcimin e bashkëpunimit kulturor me institucione në Shqipëri dhe Kosovë.
Gjatë veprimtarisë së tij, grupi ka marrë pjesë çdo vit në Festën e Shumëgjuhësisë, organizuar nga Bashkia e Selanikut, si dhe në një sërë programesh e veprimtarish të tjera kulturore të zhvilluara nga bashki dhe institucione të ndryshme. Në këtë kuadër përfshihen edhe aktivitetet e Bashkisë së Tiranës, krahas takimeve dhe programeve kulturore të organizuara në qytete të ndryshme të Shqipërisë dhe Kosovës.
Një vend të veçantë në veprimtarinë e grupit zënë edhe Konferencat e Grave të Organizatës “Jeta”, të organizuara në Athinë, Korçë dhe Selanik. Përmes valleve, muzikës dhe elementeve të folklorit shqiptar, grupi ka pasuruar programet e këtyre veprimtarive, duke sjellë në vëmendje vlerat dhe larminë e trashëgimisë sonë kulturore.
Një tjetër përvojë domethënëse ishte pjesëmarrja në aktivitetin e Krishtlindjeve të Universitetit Aristoteli të Selanikut, ku u mblodhën ansamble të komuniteteve të ndryshme të qytetit. Në këtë veprimtari, grupi u vlerësua për kontributin e tij në përcjelljen e kulturës shqiptare në mjedisin e emigracionit, duke dëshmuar se arti dhe tradita janë mjete të rëndësishme për komunikimin dhe bashkëjetesën ndërmjet komuniteteve.
Një nga drejtimet kryesore të punës së Grupit të Valleve “Jeta” është përfshirja e brezit të ri në veprimtarinë kulturore. Nëpërmjet ansamblit, fëmijët dhe të rinjtë njihen me vallet, këngët, muzikën dhe veshjet tradicionale shqiptare, duke kultivuar dashurinë për kulturën e të parëve dhe duke forcuar lidhjen me prejardhjen e tyre. Kjo punë merr një rëndësi të veçantë në kushtet e emigracionit, ku përcjellja e gjuhës, traditave dhe identitetit kombëtar te brezat e rinj mbetet një përgjegjësi e rëndësishme kulturore dhe shoqërore.
Grupi i Valleve “Jeta”, Dega Selanik, përfaqëson një shembull të angazhimit të komunitetit shqiptar në ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kombëtare jashtë atdheut. Duke bashkuar artin, komunitetin dhe brezat, ai vijon të përcjellë vlerat e kulturës shqiptare në hapësirat ku jetojnë dhe bashkëpunojnë shqiptarët, duke mbajtur gjallë traditën dhe duke ia përcjellë atë brezit të ardhshëm.
Në këtë festë të traditës shqiptare, një vend të veçantë zuri Ansambli Folklorik “Thesaret Labe”, me qendër në Tiranë, i vetmi grup artistik i ftuar nga Shqipëria në këtë edicion të festivalit. Pjesëmarrja e tij në Patra solli jo vetëm jehonën e këngës dhe valles labe, por edhe frymën e vendlindjes, krenarinë e përfaqësimit të atdheut dhe pasurinë e trashëgimisë sonë kombëtare. I mirëpritur me duartrokitje të zjarrta nga publiku i pranishëm në sallën e tejmbushur, ansambli dhuroi një paraqitje mbresëlënëse, duke e bërë interpretimin e artistëve një nga çastet më të spikatura të kësaj feste të kulturës shqiptare.
Nën drejtimin e z. Viktor Aliu, drejtorit dhe udhëheqësit artistik të Ansamblit Folklorik “Thesaret Labe”, artistët sollën atmosferën e një dasme tradicionale të Toskërisë, duke ndërthurur këngët, vallet, veshjet popullore dhe ritet që kanë shoqëruar jetën familjare shqiptare ndër breza. Programi artistik pasqyroi veçanërisht traditën e dasmës toske të zhvilluar nga vitet 1960 e më pas.
Kjo zgjedhje lidhet edhe me prejardhjen e një pjese të madhe të artistëve të ansamblit, të cilët i ruajnë këto zakone si pjesë të trashëgimisë së familjeve dhe krahinave të tyre.
Përmes këtij interpretimi, publiku nuk ndoqi vetëm një shfaqje folklorike, por pati mundësinë të njihte nga afër elemente të një ceremonie tradicionale shqiptare, ku çdo këngë, çdo valle dhe çdo rit mbart kuptime të lidhura me jetën familjare, mikpritjen dhe marrëdhëniet shoqërore. Nga përgatitjet në shtëpinë e nuses dhe gëzimi i vajzave, te mbërritja e krushqve, këngët e dasmës dhe gostia tradicionale, u përcollën zakone e rite që shprehin shpirtin e traditës dhe pasurinë e trashëgimisë kulturore shqiptare.
Mikpritja e publikut dhe duartrokitjet që shoqëruan paraqitjen e “Thesareve Labe” dëshmuan se arti tradicional ruan fuqinë për të prekur zemrat, edhe kur interpretohet mijëra kilometra larg vendit të origjinës. Me dinjitet dhe përkushtim, artistët përcollën mesazhin se tradita nuk duhet vetëm të kujtohet, por edhe të njihet, të interpretohet dhe t’u transmetohet brezave të ardhshëm.
SOFRA TIRANASE, NJË PJESË E SHPIRTIT TË KRYEQYTETIT
Pasuri dhe ngjyra të veçanta programit i dha edhe Ansambli Folklorik “Sofra Tiranase”, përfaqësues i Lidhjes së Shqiptarëve në Greqi “Tirona”. Përmes këngëve popullore, valleve karakteristike, veshjeve tradicionale dhe zakoneve të trashëguara, artistët përcollën atmosferën e dasmës tiranase dhe gjallërinë e folklorit të kryeqytetit shqiptar, duke sjellë para publikut vlerat e një tradite të pasur e të ruajtur ndër breza.
Çdo hap valljeje dhe çdo tingull kënge përcolli mallin për vendlindjen, duke dëshmuar se traditat krahinore, me veçoritë dhe bukurinë e tyre, përbëjnë pjesë të pandashme të mozaikut të kulturës kombëtare.
Pas këtij përfaqësimi artistik qëndron edhe veprimtaria e Lidhjes së Shqiptarëve në Greqi “Tirona”, e themeluar nga 21 familje tiranase dhe e njohur zyrtarisht në Athinë. Përmes veprimtarive kulturore, nismave për mësimin e gjuhës shqipe, aktiviteteve për fëmijët dhe të rinjtë, promovimit të librit dhe ndihmës për njerëzit në nevojë, kjo bashkësi kontribuon në ruajtjen e identitetit shqiptar dhe forcimin e lidhjeve me atdheun.
Kështu, “Sofra Tiranase” i dhuroi festivalit jo vetëm bukurinë e këngëve dhe valleve tradicionale, por edhe dëshminë e përkushtimit të një komuniteti që ruan me dashuri rrënjët e veta dhe përcjell kulturën e vendlindjes në mjedisin ku jeton.
KUR FËMIJËT KËRCEJNË, RRËNJËT SHQIPTARE LULËZOJNË
Një tjetër dëshmi emocionuese e vazhdimësisë së traditës ishte paraqitja e dy vogëlusheve, Ioana dhe Irini Vongli, pjesë e grupit “Vallia e Mirësisë – Me zemër për ju”. Të shoqëruara nga Foti Bica, ato interpretuan Vallën e Tropojës, duke përcjellë gjallëri, hijeshi dhe gëzim përmes hapave të një prej valleve më karakteristike të folklorit shqiptar.
Paraqitja e tyre mori një domethënie të veçantë, pasi dëshmoi se tradita shqiptare vazhdon të jetojë edhe te brezat që rriten larg trojeve të të parëve. Nëpërmjet vallëzimit, fëmijët njihen me kulturën e origjinës, mësojnë ta çmojnë atë dhe krijojnë një lidhje shpirtërore me historinë e familjes dhe të kombit të tyre.
Pas emrit “Vallia e Mirësisë – Me zemër për ju” qëndron edhe një mision humanitar, i lidhur me veprimtarinë e shoqatës jofitimprurëse “Me Ju Për Ju”, e themeluar në korrik të vitit 2021. Përmes ndihmave për familjet në nevojë, mbështetjes së fëmijëve në vështirësi dhe bashkëpunimit me organizata të tjera humanitare, kjo nismë përcjell vlera solidariteti dhe dashurie për njeriun.
Ndihmat për Shtëpitë e Fëmijës në Vlorë e Sarandë, mbështetja për gratë në Spitalin e Burgut në Tiranë dhe për fëmijët që përballen me sëmundje të rënda në Spitalin Pediatrik të Athinës, në bashkëpunim me organizatën greke ELPIDA, janë shprehje e një veprimtarie ku mirësia dhe përkujdesja marrin kuptim përtej kufijve.
Në këtë këndvështrim, prania e fëmijëve në festival dhe angazhimi humanitar i grupit përcollën një mesazh të dyfishtë: trashëgimia kulturore ruan lidhjen me të parët, ndërsa solidariteti njerëzor forcon lidhjen mes njerëzve.
DASMA SHQIPTARE, NJË THESAR I TRASHËGUAR NDËR BREZA
Rëndësia e festivalit qëndron edhe te vetë simbolika e dasmës shqiptare. Ajo nuk është vetëm një festë familjare, por një pasqyrë e gjerë e jetës shoqërore, e zakoneve, e besimeve dhe e marrëdhënieve që kanë formësuar bashkësitë shqiptare ndër shekuj.
Në traditat e krahinave të ndryshme, dasma ka pasur veçoritë e veta, por kudo ka qenë e lidhur me mikpritjen, bashkimin e familjeve, këngën, vallen dhe ndarjen e gëzimit me të afërmit e komunitetin. Veshjet popullore, meloditë karakteristike, vallet, gatimet dhe ritet kanë përcjellë nga një brez te tjetri mënyra jetese, shije artistike dhe vlera që përbëjnë një pjesë të çmuar të identitetit shqiptar.
Kur këto tradita rikrijohen në skenë, ato marrin një rëndësi të veçantë për diasporën. U japin mundësi të rinjve dhe fëmijëve të njohin kulturën e të parëve, ndërsa publikut i ofrojnë një udhëtim në historinë dhe pasurinë shpirtërore të krahinave shqiptare.
Pikërisht këtë mision përmbushi edhe edicioni i shtatë i Festivalit “Dasma Shqiptare në Diasporë”, duke bashkuar përfaqësues të traditave të ndryshme dhe duke i dhënë secilit grup mundësinë të paraqiste veçoritë e veta. Nga tradita toske te ajo tiranase, nga polifonia shqiptare te Vallja e Tropojës, programi dëshmoi se pasuria kulturore e Shqipërisë është e larmishme, por buron nga një identitet i përbashkët.
KULTURA BASHKON POPUJT!
Kjo është motoja që udhëheq veprimtarinë e Shoqatës “Emigranti” dhe që gjeti shprehje edhe në këtë festival. Përmes artit, këngës dhe valles, veprimtaria krijoi hapësirë për afrimin e shqiptarëve, promovimin e trashëgimisë kombëtare dhe forcimin e marrëdhënieve të miqësisë e të respektit ndërmjet popullit shqiptar dhe atij grek.
Kultura është një gjuhë që kapërcen dallimet, afron njerëzit dhe krijon mundësi për njohjen e ndërsjellë. Në këtë kuptim, festivale të tilla u shërbejnë jo vetëm shqiptarëve që jetojnë larg atdheut, por edhe njohjes dhe vlerësimit të trashëgimisë së tyre kulturore në shoqërinë ku jetojnë e veprojnë.
Puna shumëvjeçare e Shoqatës “Emigranti”, përkushtimi i grupeve artistike, angazhimi i organizatave shqiptare dhe pjesëmarrja e fëmijëve dëshmojnë se ruajtja e identitetit kërkon përpjekje të vazhdueshme, dashuri për traditën dhe vullnet për t’ua përcjellë atë brezave të rinj.
Merita për këtë organizim i takon Shoqatës “Emigranti” dhe të gjithë atyre që kontribuuan në realizimin e festivalit: artistëve që u ngjitën në skenë, mbështetësve dhe bashkatdhetarëve që e kthyen këtë veprimtari në një festë të përbashkët të kulturës shqiptare.
Edicioni i shtatë i “Dasmës Shqiptare në Diasporë” në Patra dëshmoi se tradita nuk njeh kufij gjeografikë dhe se dashuria për atdheun mund të shprehet në shumë mënyra: duke mësuar gjuhën shqipe, duke kënduar këngët e të parëve, duke interpretuar vallet e krahinave shqiptare, duke veshur kostumin popullor dhe duke ua përcjellë fëmijëve vlerat e trashëguara.
Në fund, mbetet mesazhi që përshkoi gjithë këtë veprimtari: një popull e ruan identitetin e vet kur e njeh, e çmon dhe e përcjell trashëgiminë e tij me dashuri e përgjegjësi.
Në Patra, dasma shqiptare u bë më shumë se një festë. Ajo u bë këngë e mallit, valle e krenarisë dhe dëshmi e lidhjes së pashkëputur me rrënjët.
Tradita nuk është vetëm trashëgimi e së kaluarës; ajo është një amanet i çmuar, të cilin kemi për detyrë t’ua përcjellim brezave të ardhshëm.
Le të jehojë gjithmonë kënga shqiptare, le të vallëzojnë traditat tona në skenat e botës dhe le të mbetet e gjallë lidhja me gjuhën, kulturën dhe atdheun, kudo ku rreh një zemër shqiptare!

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Nga Ramazan Çeka
Edicioni i shtatë i Festivalit “Dasma Shqiptare në Diasporë”, një festë e kulturës, traditës dhe identitetit kombëtar shqiptar.
Në skenën e teatrit “ROYAL PATRAS”, kënga, vallja, veshjet tradicionale dhe ritet e dasmës shqiptare u bënë dëshmi e gjallë e një trashëgimie që kapërcen kufijtë dhe bashkon brezat. Nën organizimin e Shoqatës Shqiptare “Emigranti”, festivali krijoi një atmosferë të veçantë artistike, duke bashkuar bashkatdhetarë, ansamble folklorike dhe përfaqësues të kulturës shqiptare. Veprimtaria dëshmoi se largësia nga atdheu nuk e zbeh dashurinë për rrënjët.
Në Patra të Greqisë, aty ku malli për vendlindjen bashkohet me dëshirën për të ruajtur gjuhën, kulturën dhe traditat e të parëve, edicioni i shtatë i Festivalit “Dasma Shqiptare në Diasporë” u kthye në një festë të veçantë të rrënjëve, krenarisë dhe identitetit shqiptar.
Përmes këngëve, valleve, veshjeve popullore dhe zakoneve të trashëguara brez pas brezi, salla e teatrit ROYAL PATRAS mori ngjyrat dhe gjallërinë e një dasme shqiptare, duke i përcjellë publikut pasurinë e folklorit dhe bukurinë e traditave tona kombëtare.
Në krye të këtij organizimi qëndron Shoqata Shqiptare “Emigranti”, e themeluar në vitin 2008, e cila prej vitesh punon për ruajtjen e gjuhës shqipe, promovimin e kulturës kombëtare dhe forcimin e lidhjeve ndërmjet shqiptarëve që jetojnë në Greqi.
Përkushtimi i saj shtrihet përtej veprimtarive festive, duke përfshirë mësimin e gjuhës amtare, zhvillimin e grupit të valleve dhe organizimin e nismave kulturore që ndihmojnë në përcjelljen e trashëgimisë shqiptare te brezat e rinj.
Një vend të veçantë në këtë mision zë shkolla e gjuhës shqipe në Patra, ku fëmijët kanë mundësi ta mësojnë falas gjuhën e nënës dhe të mbajnë gjallë lidhjen me prejardhjen e tyre. Në këtë mënyrë, Shoqata “Emigranti” dëshmon se ruajtja e identitetit kombëtar nuk kufizohet vetëm te përjetimet e brezit të parë të emigrantëve, por përbën një përgjegjësi që u përcillet fëmijëve dhe të rinjve, të cilët do të jenë bartësit e kësaj trashëgimie në të ardhmen.
KUR TRADITA NGJITET NË SKENË
Në këtë edicion, publiku pati mundësinë të shijonte një program të pasur artistik, ku secili grup solli veçoritë e traditës që përfaqësonte. Shoqata “Emigranti” u paraqit me grupin e saj artistik, duke përcjellë gjallërinë e folklorit shqiptar dhe hijeshinë e valleve tradicionale. Krahas saj, pjesë e veprimtarisë ishin edhe Shoqata Shqiptare “Nafpaktos & Dhoridhës” dhe Grupi Polifonik “Zëri i Traditës”, të cilët e pasuruan programin me këngë dhe interpretime që dëshmuan larminë dhe pasurinë e kulturës sonë popullore.
GRUPI I VALLEVE “JETA”, DEGA SELANIK, PËRFAQËSUES I TRADITËS SHQIPTARE NË GREQI
Përmes valleve, muzikës dhe veshjeve tradicionale, grupi përcjell trashëgiminë kulturore shqiptare dhe afron brezat e rinj me rrënjët e tyre.
Grupi i Valleve i Organizatës “Jeta”, Dega Selanik, prej vitit 2016 është një nga pjesëmarrësit aktivë në jetën kulturore të komunitetit shqiptar në Greqi, duke kontribuar në ruajtjen dhe promovimin e traditave kombëtare, si dhe në forcimin e bashkëpunimit kulturor me institucione në Shqipëri dhe Kosovë.
Gjatë veprimtarisë së tij, grupi ka marrë pjesë çdo vit në Festën e Shumëgjuhësisë, organizuar nga Bashkia e Selanikut, si dhe në një sërë programesh e veprimtarish të tjera kulturore të zhvilluara nga bashki dhe institucione të ndryshme. Në këtë kuadër përfshihen edhe aktivitetet e Bashkisë së Tiranës, krahas takimeve dhe programeve kulturore të organizuara në qytete të ndryshme të Shqipërisë dhe Kosovës.
Një vend të veçantë në veprimtarinë e grupit zënë edhe Konferencat e Grave të Organizatës “Jeta”, të organizuara në Athinë, Korçë dhe Selanik. Përmes valleve, muzikës dhe elementeve të folklorit shqiptar, grupi ka pasuruar programet e këtyre veprimtarive, duke sjellë në vëmendje vlerat dhe larminë e trashëgimisë sonë kulturore.
Një tjetër përvojë domethënëse ishte pjesëmarrja në aktivitetin e Krishtlindjeve të Universitetit Aristoteli të Selanikut, ku u mblodhën ansamble të komuniteteve të ndryshme të qytetit. Në këtë veprimtari, grupi u vlerësua për kontributin e tij në përcjelljen e kulturës shqiptare në mjedisin e emigracionit, duke dëshmuar se arti dhe tradita janë mjete të rëndësishme për komunikimin dhe bashkëjetesën ndërmjet komuniteteve.
Një nga drejtimet kryesore të punës së Grupit të Valleve “Jeta” është përfshirja e brezit të ri në veprimtarinë kulturore. Nëpërmjet ansamblit, fëmijët dhe të rinjtë njihen me vallet, këngët, muzikën dhe veshjet tradicionale shqiptare, duke kultivuar dashurinë për kulturën e të parëve dhe duke forcuar lidhjen me prejardhjen e tyre. Kjo punë merr një rëndësi të veçantë në kushtet e emigracionit, ku përcjellja e gjuhës, traditave dhe identitetit kombëtar te brezat e rinj mbetet një përgjegjësi e rëndësishme kulturore dhe shoqërore.
Grupi i Valleve “Jeta”, Dega Selanik, përfaqëson një shembull të angazhimit të komunitetit shqiptar në ruajtjen dhe promovimin e trashëgimisë kombëtare jashtë atdheut. Duke bashkuar artin, komunitetin dhe brezat, ai vijon të përcjellë vlerat e kulturës shqiptare në hapësirat ku jetojnë dhe bashkëpunojnë shqiptarët, duke mbajtur gjallë traditën dhe duke ia përcjellë atë brezit të ardhshëm.
Në këtë festë të traditës shqiptare, një vend të veçantë zuri Ansambli Folklorik “Thesaret Labe”, me qendër në Tiranë, i vetmi grup artistik i ftuar nga Shqipëria në këtë edicion të festivalit. Pjesëmarrja e tij në Patra solli jo vetëm jehonën e këngës dhe valles labe, por edhe frymën e vendlindjes, krenarinë e përfaqësimit të atdheut dhe pasurinë e trashëgimisë sonë kombëtare. I mirëpritur me duartrokitje të zjarrta nga publiku i pranishëm në sallën e tejmbushur, ansambli dhuroi një paraqitje mbresëlënëse, duke e bërë interpretimin e artistëve një nga çastet më të spikatura të kësaj feste të kulturës shqiptare.
Nën drejtimin e z. Viktor Aliu, drejtorit dhe udhëheqësit artistik të Ansamblit Folklorik “Thesaret Labe”, artistët sollën atmosferën e një dasme tradicionale të Toskërisë, duke ndërthurur këngët, vallet, veshjet popullore dhe ritet që kanë shoqëruar jetën familjare shqiptare ndër breza. Programi artistik pasqyroi veçanërisht traditën e dasmës toske të zhvilluar nga vitet 1960 e më pas.
Kjo zgjedhje lidhet edhe me prejardhjen e një pjese të madhe të artistëve të ansamblit, të cilët i ruajnë këto zakone si pjesë të trashëgimisë së familjeve dhe krahinave të tyre.
Përmes këtij interpretimi, publiku nuk ndoqi vetëm një shfaqje folklorike, por pati mundësinë të njihte nga afër elemente të një ceremonie tradicionale shqiptare, ku çdo këngë, çdo valle dhe çdo rit mbart kuptime të lidhura me jetën familjare, mikpritjen dhe marrëdhëniet shoqërore. Nga përgatitjet në shtëpinë e nuses dhe gëzimi i vajzave, te mbërritja e krushqve, këngët e dasmës dhe gostia tradicionale, u përcollën zakone e rite që shprehin shpirtin e traditës dhe pasurinë e trashëgimisë kulturore shqiptare.
Mikpritja e publikut dhe duartrokitjet që shoqëruan paraqitjen e “Thesareve Labe” dëshmuan se arti tradicional ruan fuqinë për të prekur zemrat, edhe kur interpretohet mijëra kilometra larg vendit të origjinës. Me dinjitet dhe përkushtim, artistët përcollën mesazhin se tradita nuk duhet vetëm të kujtohet, por edhe të njihet, të interpretohet dhe t’u transmetohet brezave të ardhshëm.
SOFRA TIRANASE, NJË PJESË E SHPIRTIT TË KRYEQYTETIT
Pasuri dhe ngjyra të veçanta programit i dha edhe Ansambli Folklorik “Sofra Tiranase”, përfaqësues i Lidhjes së Shqiptarëve në Greqi “Tirona”. Përmes këngëve popullore, valleve karakteristike, veshjeve tradicionale dhe zakoneve të trashëguara, artistët përcollën atmosferën e dasmës tiranase dhe gjallërinë e folklorit të kryeqytetit shqiptar, duke sjellë para publikut vlerat e një tradite të pasur e të ruajtur ndër breza.
Çdo hap valljeje dhe çdo tingull kënge përcolli mallin për vendlindjen, duke dëshmuar se traditat krahinore, me veçoritë dhe bukurinë e tyre, përbëjnë pjesë të pandashme të mozaikut të kulturës kombëtare.
Pas këtij përfaqësimi artistik qëndron edhe veprimtaria e Lidhjes së Shqiptarëve në Greqi “Tirona”, e themeluar nga 21 familje tiranase dhe e njohur zyrtarisht në Athinë. Përmes veprimtarive kulturore, nismave për mësimin e gjuhës shqipe, aktiviteteve për fëmijët dhe të rinjtë, promovimit të librit dhe ndihmës për njerëzit në nevojë, kjo bashkësi kontribuon në ruajtjen e identitetit shqiptar dhe forcimin e lidhjeve me atdheun.
Kështu, “Sofra Tiranase” i dhuroi festivalit jo vetëm bukurinë e këngëve dhe valleve tradicionale, por edhe dëshminë e përkushtimit të një komuniteti që ruan me dashuri rrënjët e veta dhe përcjell kulturën e vendlindjes në mjedisin ku jeton.
KUR FËMIJËT KËRCEJNË, RRËNJËT SHQIPTARE LULËZOJNË
Një tjetër dëshmi emocionuese e vazhdimësisë së traditës ishte paraqitja e dy vogëlusheve, Ioana dhe Irini Vongli, pjesë e grupit “Vallia e Mirësisë – Me zemër për ju”. Të shoqëruara nga Foti Bica, ato interpretuan Vallën e Tropojës, duke përcjellë gjallëri, hijeshi dhe gëzim përmes hapave të një prej valleve më karakteristike të folklorit shqiptar.
Paraqitja e tyre mori një domethënie të veçantë, pasi dëshmoi se tradita shqiptare vazhdon të jetojë edhe te brezat që rriten larg trojeve të të parëve. Nëpërmjet vallëzimit, fëmijët njihen me kulturën e origjinës, mësojnë ta çmojnë atë dhe krijojnë një lidhje shpirtërore me historinë e familjes dhe të kombit të tyre.
Pas emrit “Vallia e Mirësisë – Me zemër për ju” qëndron edhe një mision humanitar, i lidhur me veprimtarinë e shoqatës jofitimprurëse “Me Ju Për Ju”, e themeluar në korrik të vitit 2021. Përmes ndihmave për familjet në nevojë, mbështetjes së fëmijëve në vështirësi dhe bashkëpunimit me organizata të tjera humanitare, kjo nismë përcjell vlera solidariteti dhe dashurie për njeriun.
Ndihmat për Shtëpitë e Fëmijës në Vlorë e Sarandë, mbështetja për gratë në Spitalin e Burgut në Tiranë dhe për fëmijët që përballen me sëmundje të rënda në Spitalin Pediatrik të Athinës, në bashkëpunim me organizatën greke ELPIDA, janë shprehje e një veprimtarie ku mirësia dhe përkujdesja marrin kuptim përtej kufijve.
Në këtë këndvështrim, prania e fëmijëve në festival dhe angazhimi humanitar i grupit përcollën një mesazh të dyfishtë: trashëgimia kulturore ruan lidhjen me të parët, ndërsa solidariteti njerëzor forcon lidhjen mes njerëzve.
DASMA SHQIPTARE, NJË THESAR I TRASHËGUAR NDËR BREZA
Rëndësia e festivalit qëndron edhe te vetë simbolika e dasmës shqiptare. Ajo nuk është vetëm një festë familjare, por një pasqyrë e gjerë e jetës shoqërore, e zakoneve, e besimeve dhe e marrëdhënieve që kanë formësuar bashkësitë shqiptare ndër shekuj.
Në traditat e krahinave të ndryshme, dasma ka pasur veçoritë e veta, por kudo ka qenë e lidhur me mikpritjen, bashkimin e familjeve, këngën, vallen dhe ndarjen e gëzimit me të afërmit e komunitetin. Veshjet popullore, meloditë karakteristike, vallet, gatimet dhe ritet kanë përcjellë nga një brez te tjetri mënyra jetese, shije artistike dhe vlera që përbëjnë një pjesë të çmuar të identitetit shqiptar.
Kur këto tradita rikrijohen në skenë, ato marrin një rëndësi të veçantë për diasporën. U japin mundësi të rinjve dhe fëmijëve të njohin kulturën e të parëve, ndërsa publikut i ofrojnë një udhëtim në historinë dhe pasurinë shpirtërore të krahinave shqiptare.
Pikërisht këtë mision përmbushi edhe edicioni i shtatë i Festivalit “Dasma Shqiptare në Diasporë”, duke bashkuar përfaqësues të traditave të ndryshme dhe duke i dhënë secilit grup mundësinë të paraqiste veçoritë e veta. Nga tradita toske te ajo tiranase, nga polifonia shqiptare te Vallja e Tropojës, programi dëshmoi se pasuria kulturore e Shqipërisë është e larmishme, por buron nga një identitet i përbashkët.
KULTURA BASHKON POPUJT!
Kjo është motoja që udhëheq veprimtarinë e Shoqatës “Emigranti” dhe që gjeti shprehje edhe në këtë festival. Përmes artit, këngës dhe valles, veprimtaria krijoi hapësirë për afrimin e shqiptarëve, promovimin e trashëgimisë kombëtare dhe forcimin e marrëdhënieve të miqësisë e të respektit ndërmjet popullit shqiptar dhe atij grek.
Kultura është një gjuhë që kapërcen dallimet, afron njerëzit dhe krijon mundësi për njohjen e ndërsjellë. Në këtë kuptim, festivale të tilla u shërbejnë jo vetëm shqiptarëve që jetojnë larg atdheut, por edhe njohjes dhe vlerësimit të trashëgimisë së tyre kulturore në shoqërinë ku jetojnë e veprojnë.
Puna shumëvjeçare e Shoqatës “Emigranti”, përkushtimi i grupeve artistike, angazhimi i organizatave shqiptare dhe pjesëmarrja e fëmijëve dëshmojnë se ruajtja e identitetit kërkon përpjekje të vazhdueshme, dashuri për traditën dhe vullnet për t’ua përcjellë atë brezave të rinj.
Merita për këtë organizim i takon Shoqatës “Emigranti” dhe të gjithë atyre që kontribuuan në realizimin e festivalit: artistëve që u ngjitën në skenë, mbështetësve dhe bashkatdhetarëve që e kthyen këtë veprimtari në një festë të përbashkët të kulturës shqiptare.
Edicioni i shtatë i “Dasmës Shqiptare në Diasporë” në Patra dëshmoi se tradita nuk njeh kufij gjeografikë dhe se dashuria për atdheun mund të shprehet në shumë mënyra: duke mësuar gjuhën shqipe, duke kënduar këngët e të parëve, duke interpretuar vallet e krahinave shqiptare, duke veshur kostumin popullor dhe duke ua përcjellë fëmijëve vlerat e trashëguara.
Në fund, mbetet mesazhi që përshkoi gjithë këtë veprimtari: një popull e ruan identitetin e vet kur e njeh, e çmon dhe e përcjell trashëgiminë e tij me dashuri e përgjegjësi.
Në Patra, dasma shqiptare u bë më shumë se një festë. Ajo u bë këngë e mallit, valle e krenarisë dhe dëshmi e lidhjes së pashkëputur me rrënjët.
Tradita nuk është vetëm trashëgimi e së kaluarës; ajo është një amanet i çmuar, të cilin kemi për detyrë t’ua përcjellim brezave të ardhshëm.
Le të jehojë gjithmonë kënga shqiptare, le të vallëzojnë traditat tona në skenat e botës dhe le të mbetet e gjallë lidhja me gjuhën, kulturën dhe atdheun, kudo ku rreh një zemër shqiptare!