“Përralla e Dhelprës dhe Lejlekut”,një ftesë ndërkombëtare apo elegancë formale?

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

“Përralla e Dhelprës dhe Lejlekut”,një ftesë ndërkombëtare apo elegancë formale?

Nga Mihal Ciko

Kur Universiteti i Bolonjës promovon një konferencë ndërkombëtare kushtuar Arbëreshëve, pritet që ajo të kombinojë rigorozitetin shkencor, hapjen kulturore dhe përgjegjësinë institucionale. Emri i Universitetit evokon traditën, prestigjin dhe autoritetin, elementë që duhet të përkthehen jo vetëm në cilësinë e prezantimeve akademike, por edhe në kujdesin e vërtetë për ata që ftohen të kontribuojnë në debat.

Megjithatë, kur studiues nga Shqipëria, diaspora dhe komunitetet arbëreshe të Italisë jugore e gjejnë veten duke mbuluar personalisht shpenzimet e udhëtimit dhe akomodimit, diçka duket si e papërshtatshme. Ftesa ruan formën e saj, por humbet një pjesë të substancës së saj. Një konferencë e përcaktuar si ndërkombëtare supozon kushte që e bëjnë atë dimension efektiv, jo thjesht simbolik. Nëse pjesëmarrja bëhet e mundur vetëm për ata që mund ta përballojnë atë, ndërkombëtariteti rrezikon të bëhet një kategori retorike dhe jo reale.

Çështja nuk është thjesht financiare, por më tepër etike. Nëse fondet e projektit ekzistonin, është legjitime të pyesim se cili ishte qëllimi i tyre dhe cilat prioritete ishin caktuar. Megjithatë, nëse këto fonde nuk përfshinin mbështetje për lëvizshmërinë, atëherë duhet të vëmë në dyshim përputhshmërinë midis ambicies së deklaruar të eventit dhe kushteve të tij aktuale. Në të dyja rastet, lind një çështje kyçe: transparenca. Në akademi, qartësia në menaxhimin e burimeve është një pjesë integrale e besueshmërisë institucionale.

Arbëreshët nuk janë thjesht një objekt studimi, por një komunitet historik që ka ruajtur gjuhën dhe identitetin e tij përtej Adriatikut për pesë shekuj. Të ftosh ata për të diskutuar trashëgiminë e tyre kulturore pa siguruar mbështetje minimale për praninë e tyre fizike rrezikon të gjenerojë një paradoks simbolik. Dialogu shkencor supozon reciprocitet, jo unilateralizëm. Kur barra ekonomike bie tërësisht mbi mysafirët, ekuilibri kompromentohet.

Italia është e lidhur universalisht me një traditë të mikpritjes kulturore, por institucionet kryesore thirren ta demonstrojnë këtë vlerë përmes veprimit, jo vetëm deklaratave. Burokracia mund të shpjegojë procedura komplekse ose kufizime administrative, por nuk mund të zëvendësojë një angazhim të qartë për përgjegjësi ndaj të ftuarve. Çdo konferencë gjithashtu përcjell një mesazh të nënkuptuar se si një institucion interpreton rolin e tij në peizazhin shkencor ndërkombëtar.

Në këtë kuptim, metafora e fabulës së dhelprës dhe lejlekut duket më pak letrare dhe më konkrete. Një ftesë mund të jetë elegante, programi i patëmetë, prezantimet e nivelit të lartë, por nëse kushtet e pjesëmarrjes janë joproporcionale me mysafirët, përvoja e përgjithshme lë një hije. Kjo nuk ka të bëjë me nxitjen e polemikave, por përkundrazi me nxitjen e reflektimit mbi kuptimin e vërtetë të hapjes akademike dhe përgjegjësinë që shoqëron çdo ftesë zyrtare. Sepse prestigji i një institucioni matet jo vetëm nga historia e tij, por edhe nga zgjedhjet që bën në të tashmen.

 

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Nga Mihal Ciko

Kur Universiteti i Bolonjës promovon një konferencë ndërkombëtare kushtuar Arbëreshëve, pritet që ajo të kombinojë rigorozitetin shkencor, hapjen kulturore dhe përgjegjësinë institucionale. Emri i Universitetit evokon traditën, prestigjin dhe autoritetin, elementë që duhet të përkthehen jo vetëm në cilësinë e prezantimeve akademike, por edhe në kujdesin e vërtetë për ata që ftohen të kontribuojnë në debat.

Megjithatë, kur studiues nga Shqipëria, diaspora dhe komunitetet arbëreshe të Italisë jugore e gjejnë veten duke mbuluar personalisht shpenzimet e udhëtimit dhe akomodimit, diçka duket si e papërshtatshme. Ftesa ruan formën e saj, por humbet një pjesë të substancës së saj. Një konferencë e përcaktuar si ndërkombëtare supozon kushte që e bëjnë atë dimension efektiv, jo thjesht simbolik. Nëse pjesëmarrja bëhet e mundur vetëm për ata që mund ta përballojnë atë, ndërkombëtariteti rrezikon të bëhet një kategori retorike dhe jo reale.

Çështja nuk është thjesht financiare, por më tepër etike. Nëse fondet e projektit ekzistonin, është legjitime të pyesim se cili ishte qëllimi i tyre dhe cilat prioritete ishin caktuar. Megjithatë, nëse këto fonde nuk përfshinin mbështetje për lëvizshmërinë, atëherë duhet të vëmë në dyshim përputhshmërinë midis ambicies së deklaruar të eventit dhe kushteve të tij aktuale. Në të dyja rastet, lind një çështje kyçe: transparenca. Në akademi, qartësia në menaxhimin e burimeve është një pjesë integrale e besueshmërisë institucionale.

Arbëreshët nuk janë thjesht një objekt studimi, por një komunitet historik që ka ruajtur gjuhën dhe identitetin e tij përtej Adriatikut për pesë shekuj. Të ftosh ata për të diskutuar trashëgiminë e tyre kulturore pa siguruar mbështetje minimale për praninë e tyre fizike rrezikon të gjenerojë një paradoks simbolik. Dialogu shkencor supozon reciprocitet, jo unilateralizëm. Kur barra ekonomike bie tërësisht mbi mysafirët, ekuilibri kompromentohet.

Italia është e lidhur universalisht me një traditë të mikpritjes kulturore, por institucionet kryesore thirren ta demonstrojnë këtë vlerë përmes veprimit, jo vetëm deklaratave. Burokracia mund të shpjegojë procedura komplekse ose kufizime administrative, por nuk mund të zëvendësojë një angazhim të qartë për përgjegjësi ndaj të ftuarve. Çdo konferencë gjithashtu përcjell një mesazh të nënkuptuar se si një institucion interpreton rolin e tij në peizazhin shkencor ndërkombëtar.

Në këtë kuptim, metafora e fabulës së dhelprës dhe lejlekut duket më pak letrare dhe më konkrete. Një ftesë mund të jetë elegante, programi i patëmetë, prezantimet e nivelit të lartë, por nëse kushtet e pjesëmarrjes janë joproporcionale me mysafirët, përvoja e përgjithshme lë një hije. Kjo nuk ka të bëjë me nxitjen e polemikave, por përkundrazi me nxitjen e reflektimit mbi kuptimin e vërtetë të hapjes akademike dhe përgjegjësinë që shoqëron çdo ftesë zyrtare. Sepse prestigji i një institucioni matet jo vetëm nga historia e tij, por edhe nga zgjedhjet që bën në të tashmen.