Flasin shqip, por nuk janë shqiptarë?

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

Flasin shqip, por nuk janë shqiptarë?

Nga Mihal Ciko
Në Greqi dhe në Italinë e Jugut jetojnë komunitete që flasin forma të vjetra të shqipes, më të hershme se shqipja standarde e sotme. Janë arvanitasit dhe arbëreshët. Paradoksi është i thjeshtë dhe i pakëndshëm: gjuha ka mbijetuar, por identiteti jo gjithmonë.
Arvanitasit dhe arbëreshët janë pasardhës të shqiptarëve mesjetarë që u larguan nga trojet shqiptare shekuj përpara se të ekzistonte Shqipëria si shtet. Ata nuk u larguan si “shqiptarë” në kuptimin modern, por si arbër. Gjuha që ruajtën – arvanitishtja dhe arbërishtja – është dëshmi e kësaj kohe, një shqipe para kombit dhe para flamurit.
Në Itali, arbëreshët e ruajtën gjuhën si shenjë identiteti. Në Greqi, arvanitasit u integruan në shtetin grek dhe e ndanë gjuhën nga përkatësia kombëtare. Sot, shumica e tyre identifikohen si grekë, edhe pse gjuha dhe origjina flasin ndryshe.
Kjo histori shpesh keqkuptohet si mohim ose harresë. Në të vërtetë, ajo tregon diçka më të thellë: identiteti nuk është vetëm gjuhë. Ai ndërtohet nga historia, shteti, feja dhe vetë mënyra se si një komunitet zgjedh ta shohë veten.
Arvanitasit dhe arbëreshët nuk janë përjashtim. Janë pasqyra që na tregojnë se çfarë ndodh me një popull kur gjuha mbijeton, por identiteti ndjek një rrugë tjetër.

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Nga Mihal Ciko
Në Greqi dhe në Italinë e Jugut jetojnë komunitete që flasin forma të vjetra të shqipes, më të hershme se shqipja standarde e sotme. Janë arvanitasit dhe arbëreshët. Paradoksi është i thjeshtë dhe i pakëndshëm: gjuha ka mbijetuar, por identiteti jo gjithmonë.
Arvanitasit dhe arbëreshët janë pasardhës të shqiptarëve mesjetarë që u larguan nga trojet shqiptare shekuj përpara se të ekzistonte Shqipëria si shtet. Ata nuk u larguan si “shqiptarë” në kuptimin modern, por si arbër. Gjuha që ruajtën – arvanitishtja dhe arbërishtja – është dëshmi e kësaj kohe, një shqipe para kombit dhe para flamurit.
Në Itali, arbëreshët e ruajtën gjuhën si shenjë identiteti. Në Greqi, arvanitasit u integruan në shtetin grek dhe e ndanë gjuhën nga përkatësia kombëtare. Sot, shumica e tyre identifikohen si grekë, edhe pse gjuha dhe origjina flasin ndryshe.
Kjo histori shpesh keqkuptohet si mohim ose harresë. Në të vërtetë, ajo tregon diçka më të thellë: identiteti nuk është vetëm gjuhë. Ai ndërtohet nga historia, shteti, feja dhe vetë mënyra se si një komunitet zgjedh ta shohë veten.
Arvanitasit dhe arbëreshët nuk janë përjashtim. Janë pasqyra që na tregojnë se çfarë ndodh me një popull kur gjuha mbijeton, por identiteti ndjek një rrugë tjetër.