Kryeministri i Shqipërisë shfaqet shpesh ironik dhe armiqësor në diskursin e tij publik, por një vështrim më i thellë mbi origjinën dhe të kaluarën e tij tregon se të dy prindërit e tij kanë prejardhje nga zona me popullsi greke – një fakt që, sipas kritikëve, ai përpiqet ta fshehë sistematikisht përmes interpretimit të njëanshëm të burimeve historike, shkruan gazeta greke.
Pak ditë më parë, Edi Rama shkaktoi debat gjatë fjalimit të tij në Knesset, Parlamentin e Izraelit, ku deklaroi:
“Unë jam katolik, bashkëshortja ime është myslimane, dy fëmijët tanë më të mëdhenj janë ortodoksë dhe më i vogli ndoshta një ditë do të zgjedhë të bëhet hebre.”
Ai shtoi se Shqipëria ishte i vetmi vend që, në përfundim të pushtimit nazist, kishte më shumë hebrenj se në fillim të Luftës së Dytë Botërore, duke nënvizuar se shqiptarët i mbrojtën ata.
Në mesin e janarit, gjatë Samitit për Zhvillimin e Qëndrueshëm në Abu Dhabi, Rama iu drejtua gazetarit greko-amerikan John Defterios me fjalët: “Ju nuk jeni pasardhës i Platonit dhe Aristotelit, ashtu siç mendoni.” Por a qëndron e njëjta gjë edhe për vetë kryeministrin shqiptar?
Prejardhja familjare
Edi Rama lindi më 4 korrik 1964 në Tiranë me emrin Edvin Kristaq Rama. Më 27 nëntor 2002, ai e ndryshoi zyrtarisht emrin në Edi Rama. I ati, Kristaq Rama (1932–1998), ishte skulptor, i lindur në Durrës, i njohur për veprat e tij gjatë regjimit të Enver Hoxhës dhe për marrëdhëniet e mira me Partinë e Punës. Emri i tij lidhet edhe me episode të errëta, përfshirë firmosjen e vendimit për varjen publike të poetit Havzi Nela.
Kristaq Rama ishte figurë qendrore në jetën e të birit. Kur ai ndërroi jetë, Edi Rama ndodhej në Paris. Pas kthimit në Shqipëri, ai hoqi vathin, preu mjekrën dhe flokët e gjata dhe vendosi të qëndronte në vend. “Erdha në Shqipëri për të varrosur një pjesë të fëmijërisë sime, për të varrosur mikun tim më të mirë”, do të shprehej më vonë.
Nëna e tij, Aneta Rama (1938–2020), lindi në fshatin Vuno, në jugperëndim të Shqipërisë. Mbiemri i saj para martesës ishte Koleka. Ajo studioi stomatologji në Poloni. Familja Koleka konsiderohej ndër më të njohurat e zonës.
Xhaxhai i saj, Spiro Thoma Koleka (1908–2001), ishte një figurë e rëndësishme e hierarkisë politike të regjimit komunist, anëtar i Byrosë Politike dhe ministër në disa dikastere. Ndërkohë, një tjetër paraardhës, Spiro Gogou (Giorgou) Koleka (1880–1940), ishte nënkryetar i Senatit të parë shqiptar në vitin 1920 dhe deputet deri në vitin 1924. Pas ardhjes në pushtet të Ahmet Zogut, ai u vetëinternua në Austri, Kroaci, Itali dhe më pas në Korfuz. Shtypi i kohës e përshkruante si “grekun më të ditur” dhe theksonte qëndrimin e tij kundër persekutimit të elementit të krishterë në Shqipëri.
Sipas regjistrimit ndërkombëtar të viteve 1913–1914, Vuno (Vouno) përshkruhet si fshat me popullsi plotësisht greke, me katër shkolla greke. Rama, ndërkohë, ka deklaruar se familja Koleka e ka origjinën nga Mirdita dhe se mbiemri rrjedh nga “Kol Leka”.
Një debat i ngjashëm shfaqet edhe për prejardhjen nga ana e babait. Disa nga paraardhësit e tij vinin nga fshati Dardhë, pranë Korçës, i cili sipas të njëjtit regjistrim ndërkombëtar kishte popullsi greke dhe pesë shkolla greke.
Nga sporti dhe arti në politikë
Me një gjatësi prej 1.98 metrash, Edi Rama u përfshi herët në basketboll, duke luajtur për Dinamon e Tiranës dhe ekipin kombëtar. Paralelisht, ai u formua artistikisht në Liceun Artistik “Jordan Misja” dhe më pas në Akademinë e Arteve, ku edhe dha mësim.
Në fillim të viteve ’90, ai u angazhua në lëvizjet studentore kundër regjimit komunist. Shkrimet e asaj periudhe u përfshinë në librin “Refleksione”, botuar në vitin 1992 bashkë me Ardian Klosin.
Rama u përfshi fillimisht në Partinë Demokratike, por pas përplasjes me Sali Berishën u largua dhe u vendos në Francë. Ekspozita e tij e parë artistike, megjithatë, u mbajt në Korfuz në vitin 1990.
Në vitin 1998, pas vdekjes së të atit, ai u rikthye përfundimisht në Shqipëri. Po atë vit, kryeministri Fatos Nano i ofroi postin e ministrit të Kulturës, Rinisë dhe Sporteve.
Kryebashkiak dhe kryeministër
Në vitin 2000, Rama u zgjodh kryetar i Bashkisë së Tiranës. Ai u dallua për prishjen e ndërtimeve pa leje, gjelbërimin e qytetit dhe rikualifikimin urban. Në vitin 2004 u nderua nga OKB-ja me çmimin “World Mayor”.
Në vitin 2005 u zgjodh kryetar i Partisë Socialiste, ndërsa në vitin 2013 u bë kryeministër i Shqipërisë. Ai ka fituar zgjedhjet edhe në vitet 2017, 2021 dhe 2025, duke u bërë kryeministri i parë që drejton vendin për katër mandate.
Gjatë qeverisjes së tij janë shënuar rritje ekonomike dhe reforma në drejtësi, por edhe akuza për korrupsion dhe përfshirje të lartë të ekonomisë në trafikun e drogës, veçanërisht në vitet 2014–2017.
Hebrenjtë dhe Shqipëria
Shqipëria ka ndërtuar një narrativë sipas së cilës ka qenë vend shpëtimtar për hebrenjtë gjatë Luftës së Dytë Botërore. Historikisht, nga viti 1939 deri në vitin 1945, numri i hebrenjve në Shqipëri u rrit nga rreth 200 në afro 2 mijë. Megjithatë, pas vitit 1967, gjatë regjimit të Hoxhës, komuniteti hebre u persekutua dhe pas rënies së komunizmit pothuajse të gjithë u larguan drejt Izraelit. Sot në Shqipëri jetojnë rreth 40–60 hebrenj.
Marrëdhëniet ndërkombëtare
Artikulli thekson se Edi Rama ndjek një politikë të fortë pro-turke dhe mban marrëdhënie të afërta me presidentin Recep Tayyip Erdoğan, ndërkohë që shpesh shfaq qëndrime kritike ndaj Greqisë. Sipas autorit, kjo mund të shpjegojë edhe debatet e vazhdueshme rreth origjinës së tij familjare.



