Si Reagon Brukseli
Analizë nga Soni Memoci
Për vite me radhë, qeveria shqiptare ka krijuar përshtypjen se projektet e mëdha strategjike mund të ecin përpara pavarësisht kundërshtimeve të brendshme. Por kriza e Zvërnecit po tregon se ekziston një kufi që nuk përcaktohet në Tiranë, por në Bruksel.
Projekti miliardësh i lidhur me Jared Kushner dhe Ivanka Trump nuk është më thjesht një investim turistik. Ai është shndërruar në një test për raportin mes Shqipërisë dhe Bashkimit Europian.
Ndërsa protestat kanë hyrë në ditën e shtatë dhe janë përhapur në disa qytete, vëmendja ndërkombëtare është përqendruar tek laguna e Vjosë-Nartës dhe Zvërneci, një zonë e mbrojtur me rëndësi europiane për biodiversitetin, ku jetojnë flamingo, breshka detare dhe specie të tjera të mbrojtura.
Çfarë e shqetëson realisht Brukselin?
Shqetësimi kryesor lidhet me përplasjen midis projektit dhe standardeve mjedisore që Shqipëria duhet të zbatojë për të mbyllur Kapitullin 27 të negociatave të anëtarësimit në Bashkimin Europian. Ky kapitull konsiderohet ndër më të vështirët dhe më të rëndësishmit në procesin e integrimit.
Sipas raportimeve të fundit, Komisioni Europian ka paralajmëruar Tiranën se çdo zhvillim që cenon zonat e mbrojtura ose bie ndesh me legjislacionin europian për natyrën mund të ndikojë drejtpërdrejt në ecurinë e negociatave. Në praktikë, kjo do të thotë se projekti i Zvërnecit nuk po shihet më si një çështje lokale, por si një test i aftësisë së Shqipërisë për të respektuar rregullat europiane.
Pse çështja është më serioze se protestat e zakonshme?
Në të kaluarën, qeveria Rama ka kaluar me sukses përballë krizave politike, protestave dhe akuzave të ndryshme. Por këtë herë përballet me një faktor shumë më të rëndësishëm: procesin e anëtarësimit në BE.
Shqipëria ndodhet në një fazë vendimtare të negociatave dhe çdo konflikt me acquis communautaire europian mund të vonojë mbylljen e kapitujve negociues. Për një qeveri që e ka shpallur integrimin europian prioritet strategjik, një përplasje me Brukselin do të kishte kosto politike shumë më të lartë sesa pezullimi i një projekti privat, sado i madh qoftë ai.
Çfarë domethënie ka pretendimi për pezullimin e projektit?
Një nga zhvillimet më interesante të ditëve të fundit është pretendimi se ministri i Mjedisit ka informuar Komisionin Europian se ndërtimi i projektit është pezulluar.
Nëse ky informacion konfirmohet nga dokumentet zyrtare, do të përbënte një kthesë të rëndësishme. Kjo do të nënkuptonte se presioni i protestuesve, organizatave mjedisore dhe institucioneve europiane ka detyruar qeverinë të rishikojë qëndrimin e saj.
Deri tani nuk ka një njoftim publik zyrtar për anulimin apo pezullimin përfundimtar të projektit, por vetë fakti që një informacion i tillë po qarkullon në kanalet europiane tregon se tema ka hyrë në një fazë të re.
Protesta e sotme: nga mbrojtja e natyrës në lëvizje qytetare
Protesta e sotme tregoi se kundërshtimi ndaj projektit nuk po shuhet. Aktivistë, qytetarë dhe përfaqësues të shoqërisë civile u mblodhën sërish për të kërkuar anulimin e projektit dhe mbrojtjen e lagunës së Nartës.
Ajo që bie në sy është se protesta nuk po fokusohet më vetëm tek mbrojtja e mjedisit. Për shumë pjesëmarrës, ajo është kthyer në një simbol të kërkesës për transparencë, respektim të ligjit dhe mbrojtje të interesit publik përballë interesave të mëdha ekonomike.
Brukseli po e ndjek me vëmendje
Ajo që e bën protestën e Zvërnecit të ndryshme nga shumë protesta të tjera në Shqipëri është fakti se zëri i protestuesve ka arritur deri në Bruksel.
Paralajmërimet e fundit nga Komisioni Europian tregojnë se çështja nuk po shihet më vetëm si një konflikt mes qeverisë dhe ambientalistëve, por si një provë e respektimit të standardeve europiane nga një vend kandidat për anëtarësim.
Në këtë kontekst, protesta e sotme nuk ishte vetëm një protestë për flamingot, lagunën apo Zvërnecin. Ajo ishte një mesazh politik drejtuar edhe institucioneve europiane: se një pjesë e shoqërisë shqiptare kërkon që integrimi europian të mos mbetet vetëm një slogan politik, por të shoqërohet me respektimin real të ligjit, transparencës dhe mbrojtjes së pasurive natyrore.
Kush po fiton betejën?
Deri para pak javësh dukej se gjithçka ishte vendosur. Qeveria kishte ndryshuar legjislacionin për zonat e mbrojtura, investitori kishte status strategjik dhe projekti paraqitej si i pakthyeshëm.
Sot situata është ndryshe.
Projekti po përballet me kundërshtim qytetar, vëmendje ndërkombëtare dhe shqyrtim europian. Kjo e ka shndërruar një konflikt lokal në një çështje me pasoja politike dhe diplomatike.
Çështja e Zvërnecit nuk është më vetëm një debat për një resort luksoz.
Ajo është kthyer në një provë për mënyrën se si Shqipëria dëshiron të zhvillohet dhe për seriozitetin e saj në rrugën drejt Bashkimit Europian.
Nëse rezulton e vërtetë se qeveria ka njoftuar Brukselin për pezullimin e projektit, atëherë kjo do të ishte shenja më e qartë se presioni qytetar dhe ai europian kanë filluar të japin efekt.
Dhe nëse Komisioni Europian e konsideron projektin të papajtueshëm me standardet e BE-së, atëherë për herë të parë qeveria shqiptare mund të përballet me një zgjedhje të vështirë: të mbrojë një investim të diskutueshëm apo të mbrojë rrugën europiane të Shqipërisë.
Kjo është arsyeja pse beteja për Zvërnecin nuk po zhvillohet vetëm në brigjet e Vlorës. Ajo po zhvillohet edhe në korridoret e Brukselit.







