Britani/ Dr.Lediona Shahollari sjell një faqe të panjohur të historisë shqiptare

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

Britani/ Dr.Lediona Shahollari sjell një faqe të panjohur të historisë shqiptare

Nga Aida Haziri

Në Ambasadën e Shqipërisë në Londër, studiuesja Dr. Lediona Shahollari, UCL Alexander Nash Fellow në Studime Shqiptare, mbajti një ligjëratë të veçantë me temë “Parandalimi i largimit: Shqipëria dhe migrimi i myslimanëve kosovarë drejt Turqisë gjatë periudhës ndërmjet dy luftërave”.

Të pranishëm në këtë mbrëmje ishin Ambassadori I Republikës së Shqipërisë Z. Uran Ferizi, Ambassadori I Republikës së Kosovës Z. Ilir Kapiti.

Studimi i Lediona Shahollarit, Parandalimi i Largimit: Shqipëria dhe Migrimi i Myslimanëve Kosovarë në Turqi gjatë Periudhës Ndërmjet Luftërave Botërore, hedh dritë mbi një kapitull pak të eksploruar të historisë së Ballkanit: luftën diplomatike dhe politike mbi lëvizjen e myslimanëve shqipfolës nga Kosova dhe Maqedonia gjatë viteve 1930. I vendosur brenda kontekstit më të gjerë të Evropës midis luftërave botërore, hulumtimi shqyrton se si migrimi u lidh thellësisht me çështjet e nacionalizmit, kontrollit territorial dhe ndërtimit të shtetit.

Leksioni përqendrohet në vitet 1932-1938, kur Mbretëria e Jugosllavisë ndoqi politika që synonin riformësimin e përbërjes demografike të Kosovës dhe Maqedonisë perëndimore. Këto politika përfshinin reforma agrare, rishpërndarje të tokës dhe projekte kolonizimi që favorizonin kolonët serbë, ndërsa ushtronin presion mbi komunitetet lokale myslimane shqiptare. Shumë familje u përballën me vështirësi ekonomike, diskriminim politik dhe pasiguri, të cilat kontribuan në rritjen e migrimit drejt Turqisë.

Një temë qendrore në punën e Dr. Shahollarit është roli i shtetit shqiptar në përpjekjen për të ndaluar këtë migrim. Edhe pse vetë Shqipëria ishte politikisht e brishtë dhe ekonomikisht e kufizuar gjatë mbretërimit të Mbretit Zog I, zyrtarët e shihnin largimin e shqiptarëve nga Kosova si një shqetësim humanitar dhe një çështje kombëtare. Humbja e popullatave shqipfolëse në Jugosllavi u pa si dobësim i pranisë më të gjerë shqiptare në Ballkan.

Duke përdorur korrespondencë arkivore midis Ministrisë së Jashtme të Shqipërisë dhe konsullatave shqiptare në të gjithë rajonin, studimi zbulon se si diplomatët monitoruan flukset e migracionit dhe raportuan mbi kushtet me të cilat përballeshin shqiptarët e Kosovës. Zyrtarët shqiptarë u përpoqën të bindnin familjet të mos emigronin, lobuan kundër masave jugosllave dhe shprehën shqetësim se marrëveshjet e migracionit me Turqinë mund të përshpejtonin ndryshimet demografike në Kosovë.

Hulumtimi gjithashtu i vendos këto ngjarje brenda kornizës ndërkombëtare të krijuar pas Traktatit të Lozanës. Në periudhën midis dy luftërave botërore, transferimet e popullsisë u pranuan gjithnjë e më shumë nga qeveritë si një mekanizëm për zgjidhjen e tensioneve etnike dhe fetare. Shkëmbimi i mëparshëm i popullsisë greko-turke kishte krijuar një precedent që ndikoi në politikat gjetkë në Ballkan. Puna e Dr. Shahollarit tregon se si Jugosllavia kërkoi të aplikonte logjikë të ngjashme tek popullatat myslimane në Kosovë dhe Maqedoni, duke inkurajuar zhvendosjen e tyre në Turqi.

Një tjetër kontribut i rëndësishëm i studimit është sfida e tij ndaj narrativave të thjeshtuara të migrimit si tërësisht vullnetare. Leksioni thekson se si vendimet për migrimin u formësuan nga presioni politik, konfiskimi i tokës, diskriminimi administrativ dhe frika për të ardhmen. Në vend që ta shohë migrimin vetëm si mundësi ekonomike, studimi e interpreton atë si pjesë të një beteje më të gjerë mbi identitetin, përkatësinë dhe kontrollin territorial.

Tema ka gjithashtu rëndësi bashkëkohore. Pyetjet rreth migrimit të detyruar, inxhinierisë demografike, të drejtave të pakicave dhe përdorimit politik të kufijve vazhdojnë të jehojnë në Ballkan dhe më gjerë. Duke shqyrtuar arkivat diplomatike dhe korrespondencën shtetërore, Dr. Shahollari ofron një kuptim me nuanca se si qeveritë përdorën politikën e migrimit si një instrument strategjik gjatë një periudhe transformuese në historinë e Evropës Juglindore.

Ky leksion, i organizuar nga Ambasada e Shqipërisë në Londër dhe Ambasada e Kosovës në Londër, kontribuon në rritjen e interesit akademik në studimet albanologjike, historinë e Ballkanit dhe politikën e migrimit në shekullin e njëzetë.

Kjo temë ngjalli shumë interes tek pjesëmarrësit në këtë mbrëmje e cila u mbyll me pyetje-përgjigje dhe shumë diskutime.

 

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Nga Aida Haziri

Në Ambasadën e Shqipërisë në Londër, studiuesja Dr. Lediona Shahollari, UCL Alexander Nash Fellow në Studime Shqiptare, mbajti një ligjëratë të veçantë me temë “Parandalimi i largimit: Shqipëria dhe migrimi i myslimanëve kosovarë drejt Turqisë gjatë periudhës ndërmjet dy luftërave”.

Të pranishëm në këtë mbrëmje ishin Ambassadori I Republikës së Shqipërisë Z. Uran Ferizi, Ambassadori I Republikës së Kosovës Z. Ilir Kapiti.

Studimi i Lediona Shahollarit, Parandalimi i Largimit: Shqipëria dhe Migrimi i Myslimanëve Kosovarë në Turqi gjatë Periudhës Ndërmjet Luftërave Botërore, hedh dritë mbi një kapitull pak të eksploruar të historisë së Ballkanit: luftën diplomatike dhe politike mbi lëvizjen e myslimanëve shqipfolës nga Kosova dhe Maqedonia gjatë viteve 1930. I vendosur brenda kontekstit më të gjerë të Evropës midis luftërave botërore, hulumtimi shqyrton se si migrimi u lidh thellësisht me çështjet e nacionalizmit, kontrollit territorial dhe ndërtimit të shtetit.

Leksioni përqendrohet në vitet 1932-1938, kur Mbretëria e Jugosllavisë ndoqi politika që synonin riformësimin e përbërjes demografike të Kosovës dhe Maqedonisë perëndimore. Këto politika përfshinin reforma agrare, rishpërndarje të tokës dhe projekte kolonizimi që favorizonin kolonët serbë, ndërsa ushtronin presion mbi komunitetet lokale myslimane shqiptare. Shumë familje u përballën me vështirësi ekonomike, diskriminim politik dhe pasiguri, të cilat kontribuan në rritjen e migrimit drejt Turqisë.

Një temë qendrore në punën e Dr. Shahollarit është roli i shtetit shqiptar në përpjekjen për të ndaluar këtë migrim. Edhe pse vetë Shqipëria ishte politikisht e brishtë dhe ekonomikisht e kufizuar gjatë mbretërimit të Mbretit Zog I, zyrtarët e shihnin largimin e shqiptarëve nga Kosova si një shqetësim humanitar dhe një çështje kombëtare. Humbja e popullatave shqipfolëse në Jugosllavi u pa si dobësim i pranisë më të gjerë shqiptare në Ballkan.

Duke përdorur korrespondencë arkivore midis Ministrisë së Jashtme të Shqipërisë dhe konsullatave shqiptare në të gjithë rajonin, studimi zbulon se si diplomatët monitoruan flukset e migracionit dhe raportuan mbi kushtet me të cilat përballeshin shqiptarët e Kosovës. Zyrtarët shqiptarë u përpoqën të bindnin familjet të mos emigronin, lobuan kundër masave jugosllave dhe shprehën shqetësim se marrëveshjet e migracionit me Turqinë mund të përshpejtonin ndryshimet demografike në Kosovë.

Hulumtimi gjithashtu i vendos këto ngjarje brenda kornizës ndërkombëtare të krijuar pas Traktatit të Lozanës. Në periudhën midis dy luftërave botërore, transferimet e popullsisë u pranuan gjithnjë e më shumë nga qeveritë si një mekanizëm për zgjidhjen e tensioneve etnike dhe fetare. Shkëmbimi i mëparshëm i popullsisë greko-turke kishte krijuar një precedent që ndikoi në politikat gjetkë në Ballkan. Puna e Dr. Shahollarit tregon se si Jugosllavia kërkoi të aplikonte logjikë të ngjashme tek popullatat myslimane në Kosovë dhe Maqedoni, duke inkurajuar zhvendosjen e tyre në Turqi.

Një tjetër kontribut i rëndësishëm i studimit është sfida e tij ndaj narrativave të thjeshtuara të migrimit si tërësisht vullnetare. Leksioni thekson se si vendimet për migrimin u formësuan nga presioni politik, konfiskimi i tokës, diskriminimi administrativ dhe frika për të ardhmen. Në vend që ta shohë migrimin vetëm si mundësi ekonomike, studimi e interpreton atë si pjesë të një beteje më të gjerë mbi identitetin, përkatësinë dhe kontrollin territorial.

Tema ka gjithashtu rëndësi bashkëkohore. Pyetjet rreth migrimit të detyruar, inxhinierisë demografike, të drejtave të pakicave dhe përdorimit politik të kufijve vazhdojnë të jehojnë në Ballkan dhe më gjerë. Duke shqyrtuar arkivat diplomatike dhe korrespondencën shtetërore, Dr. Shahollari ofron një kuptim me nuanca se si qeveritë përdorën politikën e migrimit si një instrument strategjik gjatë një periudhe transformuese në historinë e Evropës Juglindore.

Ky leksion, i organizuar nga Ambasada e Shqipërisë në Londër dhe Ambasada e Kosovës në Londër, kontribuon në rritjen e interesit akademik në studimet albanologjike, historinë e Ballkanit dhe politikën e migrimit në shekullin e njëzetë.

Kjo temë ngjalli shumë interes tek pjesëmarrësit në këtë mbrëmje e cila u mbyll me pyetje-përgjigje dhe shumë diskutime.