Jul Variboba dhe“Gjella e Shën Mërīs s’Virgjër”,një thesar i letërsisë arbëreshe

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

Jul Variboba dhe“Gjella e Shën Mërīs s’Virgjër”,një thesar i letërsisë arbëreshe

Vargjet e njohura “Erdh mjeznata e nëng llarisjin…” i përkasin veprës së njohur Gjella e Shën Mërīs s’Virgjër, një nga krijimet më të rëndësishme të letërsisë arbëreshe, shkruar nga Jul Variboba.

I lindur në Mbuzati, në provincën e Kozencës në vitin 1725, Variboba u formua në kolegjin arbëresh të Shën Benedetto Ullano dhe më pas u shugurua prift. Ai njihej për natyrën e tij mistike dhe shpirtin e ndjeshëm, që reflektohet qartë në krijimtarinë e tij letrare.

Jeta e tij nuk ishte pa trazira. Pas një episodi personal që e çoi në konflikt me rregullat e kohës, Variboba u dërgua në ekzil në Romë, ku kaloi një pjesë të gjatë të jetës. Pikërisht në këtë periudhë ai krijoi veprat e tij më të rëndësishme, përfshirë edhe “Gjella e Shën Mërīs s’Virgjër” dhe “Gjella e Shën Bambinit”, të cilat u botuan në Romë në vitin 1762.

Dy poemat, edhe pse të botuara veçmas, konsiderohen si një vepër e vetme për shkak të lidhjes së tyre tematike dhe shpirtërore. Në to, Variboba sjell me një gjuhë të pasur dhe figuracion të ndjerë episodet biblike, duke i ndërthurur me ndjeshmërinë dhe traditën arbëreshe.

Botimet e mëvonshme të këtyre veprave janë shoqëruar edhe me poezi të tjera dhe studime, duke përfshirë edhe një parathënie dhe elemente të para të një gramatike të të folmes arbëreshe të Mbuzatit, çka e bën këtë trashëgimi edhe më të çmuar për kulturën shqiptare.

Sot, krijimtaria e Jul Variboba mbetet një dëshmi e rëndësishme e identitetit dhe shpirtit të komunitetit arbëresh, duke ruajtur gjallë gjuhën dhe traditën shqiptare ndër shekuj.

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Vargjet e njohura “Erdh mjeznata e nëng llarisjin…” i përkasin veprës së njohur Gjella e Shën Mërīs s’Virgjër, një nga krijimet më të rëndësishme të letërsisë arbëreshe, shkruar nga Jul Variboba.

I lindur në Mbuzati, në provincën e Kozencës në vitin 1725, Variboba u formua në kolegjin arbëresh të Shën Benedetto Ullano dhe më pas u shugurua prift. Ai njihej për natyrën e tij mistike dhe shpirtin e ndjeshëm, që reflektohet qartë në krijimtarinë e tij letrare.

Jeta e tij nuk ishte pa trazira. Pas një episodi personal që e çoi në konflikt me rregullat e kohës, Variboba u dërgua në ekzil në Romë, ku kaloi një pjesë të gjatë të jetës. Pikërisht në këtë periudhë ai krijoi veprat e tij më të rëndësishme, përfshirë edhe “Gjella e Shën Mërīs s’Virgjër” dhe “Gjella e Shën Bambinit”, të cilat u botuan në Romë në vitin 1762.

Dy poemat, edhe pse të botuara veçmas, konsiderohen si një vepër e vetme për shkak të lidhjes së tyre tematike dhe shpirtërore. Në to, Variboba sjell me një gjuhë të pasur dhe figuracion të ndjerë episodet biblike, duke i ndërthurur me ndjeshmërinë dhe traditën arbëreshe.

Botimet e mëvonshme të këtyre veprave janë shoqëruar edhe me poezi të tjera dhe studime, duke përfshirë edhe një parathënie dhe elemente të para të një gramatike të të folmes arbëreshe të Mbuzatit, çka e bën këtë trashëgimi edhe më të çmuar për kulturën shqiptare.

Sot, krijimtaria e Jul Variboba mbetet një dëshmi e rëndësishme e identitetit dhe shpirtit të komunitetit arbëresh, duke ruajtur gjallë gjuhën dhe traditën shqiptare ndër shekuj.