Prej më shumë se katër dekadash, Ismet Sinani i është përkushtuar ruajtjes dhe mësimdhënies së gjuhës shqipe, fillimisht në Shqipëri dhe më pas në diasporë, ku ka dhënë një kontribut të çmuar në komunitetin shqiptar në Austri. Pak muaj më parë, Shoqata e Mësuesve Shqiptarë “Naim Frashëri” në Austri me rastin e 25 vjetorit të themelimit të saj e vlerësoi me një çmim mirënjohjeje për punën e tij të palodhur dhe përkushtimin ndaj brezave të rinj. Në këtë intervistë, Sinani ndan rrëfimin e tij të rrallë për sakrificat, sfidat dhe misionin që për të nuk është thjesht mësimdhënie, por ruajtje e identitetit.
***
Z.Hasanaj si ka qenë rrugëtimi juaj drejt Austrisë?
Rrugëtimi im drejt Austrisë ishte i vështirë dhe i ngarkuar emocionalisht. Largimi nga atdheu për shkak të rrethanave të vështira nuk ishte një zgjedhje e lehtë. Por me vete solla një mision: ta ruaj dhe ta përcjell gjuhën dhe kulturën shqiptare, kudo që të jem. Kur mbërrita në Austri, u përballa me një realitet të ri — një vend i panjohur, një gjuhë që nuk e kuptoja dhe një kulturë ndryshe. Megjithatë, u prita me ndihmë dhe mirëkuptim nga disa njerëz që më dhanë forcë për të filluar nga e para. Fillimisht ishte shumë e vështirë: mungesa e dokumenteve, gjuha, strehimi por me kalimin e kohës, u përshtata dhe fillova të ndërtoj jetën time atje. Sot, kur e kujtoj atë udhëtim, ndjej një përzierje emocionesh – dhimbje, guxim, dhe mbi të gjitha, mirënjohje që arrita ta kaloj atë periudhë dhe të ndërtoj një jetë të re në një vend të ri.
Çfarë ju shtyu të merreni me mësimdhënie, veçanërisht me mësimin e gjuhës shqipe?
Që nga fillimi i rrugëtimit tim profesional në atdhe, kam punuar si mësues në ciklin klasor dhe gjithmonë e kam ndier se mësimdhënia është më shumë se një profesion – është një mision. Lidhja që kam pasur me nxënësit, dashuria për dijen dhe dëshira për të ndihmuar brezat e rinj të rriten me vlera dhe kulturë, më kanë shoqëruar gjithmonë. Kur erdha në Austri, kjo ndjenjë nuk u zbeh. Përkundrazi, ndjeva një nevojë edhe më të madhe për të qenë pranë fëmijëve shqiptarë, për t’u ofruar atyre jo vetëm dije, por edhe ndihmë në ruajtjen e identitetit, gjuhës dhe kulturës shqiptare në një realitet të ri dhe të huaj. Fillova të jap mësim me nxënës nga klasa parashkollore deri në klasën e nëntë, dhe ky rrugëtim ka qenë i mbushur me përvoja të vlefshme dhe emocione të forta.
Në orët e mia të mësimit marrin pjesë nxënës nga të gjitha trevat shqiptare – Kosova, Shqipëria, Maqedonia e Veriut, Lugina e Preshevës e tjerë – dhe kjo e bën mësimdhënien
edhe më të veçantë. Përmes gjuhës shqipe ne krijojmë një urë bashkimi, njohjeje dhe krenarie kombëtare. Ajo që më shtyu të vazhdoj me mësimdhënien ishte ndjenja se mund të jap kontribut konkret në ruajtjen e gjuhës dhe identitetit shqiptar tek brezat e rinj në diasporë. Kjo më motivon çdo ditë, më jep forcë dhe kuptim në punën që bëj. Dashuria për arsimin dhe për gjuhën shqipe ishte arsyeja kryesore. Edhe pse ndodhesha larg vendit, nuk munda ta lë mënjanë profesionin tim. E ndjeva si detyrim moral dhe kombëtar të kontribuoj në edukimin e brezit të ri shqiptar në Austri.
Si kanë qenë vitet tuaja të para si mësues në diasporë?
Vitet e para si mësues, në atdhe, i kujtoj me shumë emocione. Isha i ri, plot energji dhe dëshirë për të dhënë më të mirën. Puna me fëmijët në ciklin klasor ishte një përvojë që më mësoi shumë: përgjegjësi, durim, komunikim dhe mbi të gjitha, dashuri për profesionin dhe për nxënësit. Çdo ditë ishte një sfidë dhe një mundësi për të ndikuar pozitivisht në jetën e dikujt. Edhe pse kushtet shpesh nuk ishin të lehta, motivimi im vinte nga buzëqeshja e nxënësve dhe përparimi që shihja tek ata. Më pas, kur jeta më solli në Austri, dashuria për mësimdhënien nuk u shua. Edhe pse u gjenda në një realitet krejt ndryshe, me një gjuhë dhe sistem arsimor tjetër, e ndjeva brenda vetes të njëjtin pasion. Fillova të punoj me nxënës nga parashkollorja deri në klasën e nëntë, nga të gjitha trevat shqiptare. Ishte një përvojë e re dhe e veçantë – më duhej të ndërtoja ura komunikimi jo vetëm mes brezave, por edhe mes kulturave.
Në fillim nuk ishte e lehtë – më duhej të fitoja besimin e prindërve, të përshtatesha me rregullat dhe të gjeja mënyrën më të mirë për të ruajtur gjuhën dhe identitetin shqiptar tek fëmijët që rriteshin larg atdheut. Por sot, kur kthehem pas në kohë, ndihem krenar për gjithçka kam arritur. Vitet e para si mësues ishin themeli i rrugëtimit tim dhe më kanë dhënë forcën për të vazhduar me përkushtim dhe dashuri deri më sot.
Së fundmi u vlerësuat për 30 vite punë në mësimdhënie. Si pritët ketë mirënjohje nga Shoqata “Naim Frashëri” dhe çfarë do të thotë për ju personalisht?
Ky vlerësim ishte një moment shumë i veçantë për mua – një ndjenjë e thellë mirënjohjeje dhe krenarie. Pas 30 vitesh pune të palodhshme në mësimdhënie, një përkushtim që ka nisur në atdhe dhe ka vazhduar me pasion edhe këtu në Austri, ndjeva se puna dhe sakrificat e mia u vlerësuan dhe u njohën nga kolegë e bashkëpunëtorë.
Për mua, ky vlerësim nuk është vetëm një çmim apo një mirënjohje simbolike – është një dëshmi se puna me zemër dhe përkushtim nuk kalon pa u vënë re. E pranova me shumë emocion, jo për lavdi personale, por sepse më tregoi se brezat me të cilët kam punuar, bashkëpunëtorët dhe komuniteti shqiptar në Austri e kanë vlerësuar kontributin tim në ruajtjen e gjuhës, kulturës dhe identitetit kombëtar.
Personalisht, ky vlerësim më jep forcë të vazhdoj, më motivon edhe më shumë dhe më kujton se gjithçka që bëhet me dashuri ka peshë dhe ndikim. Është një nder i madh të jesh pjesë e një rrjeti mësuesish që punojnë me përkushtim për të ruajtur dhe trashëguar vlerat tona kombëtare edhe larg atdheut.
Cilat janë sfidat më të mëdha që keni përjetuar gjatë këtyre tri dekadave si mësues i gjuhës shqipe në Austri?
Sfida kryesore ka qenë ruajtja e interesimit të fëmijëve për gjuhën shqipe, veçanërisht në një ambient ku dominojnë kultura dhe gjuha tjetër. Mungesa e materialeve dhe përkrahjes së duhur institucionale ishin gjithashtu pengesa serioze. Por dëshira për të ruajtur identitetin shqiptar gjithmonë ka triumfuar.
Cilat janë ndryshimet që keni vërejtur te nxënësit shqiptarë ndër vite-në raport me gjuhën, identitetin dhe ndjenjën e përkatësisë?
Me kalimin e kohës, brezat e rinj janë më të integruar në shoqërinë austriake, por kjo ka sjellë edhe largim të ngadalshëm nga gjuha dhe identiteti. Megjithatë, kur puna bëhet me dashuri dhe përkushtim, edhe ata e ndiejnë krenarinë për të qenë shqiptarë.
Si ka ndryshuar mbështetja institucionale për mësuesit e gjuhës shqipe jashtë vendit ndër vite?
Në fillim, mbështetja ishte thuajse inekzistente. Sot ka përpjekje të caktuara nga disa institucione në Shqipëri dhe Kosovë, por mbështetja ende nuk është në nivelin që kërkon puna në diasporë. Nevojitet më shumë angazhim dhe bashkëpunim konkret.
Çfarë rëndësie ka, sipas jush, shkolla shqipe për fëmijët e emigrantëve shqiptarë?
Shkolla shqipe është ura që i lidh fëmijët me rrënjët e tyre. Ajo është vendi ku mësojnë jo vetëm gjuhën, por edhe historinë, kulturën dhe vlerat tona. Pa shkollën shqipe, rrezikojmë të humbasim identitetin tonë në brezat e ardhshëm.
Si arrini të krijoni një lidhje të ngrohtë me nxënësit dhe t’i frymëzoni për të folur e dashur gjuhën shqipe
Për mua, gjithçka nis me respektin dhe dashurinë për vetë nxënësin. Mundohem të kuptoj botën e tyre, interesat që kanë dhe sfidat me të cilat përballen si fëmijë që rriten mes dy kulturave. I dëgjoj me vëmendje dhe i inkurajoj të ndihen të lirë të shprehen, pa frikë nga gabimet. Gjuha shqipe në klasën time nuk është vetëm një lëndë, por një pjesë e identitetit të tyre. Përdor shpesh rrëfime personale, këngë, lojëra gjuhësore dhe krijimtari që e bëjnë mësimin argëtues e të gjallë. Kur shoh që fillojnë të flasin me krenari shqip, kuptoj që lidhja është krijuar – jo vetëm me mua, por edhe me gjuhën dhe rrënjët e tyre.
A keni ndonjë moment të veçantë ose emocionues që nuk e harroni nga këto 30 vite mësimdhënie?
Po, ka shumë momente që më kanë prekur thellë gjatë këtyre viteve, por njëri prej tyre më ka mbetur veçanërisht në zemër. Ishte dita e fundit e një nxënësi që po shpërngulej përfundimisht në një vend tjetër. Gjatë orës, ai më solli një letër të shkruar në shqip, ku më falënderonte që e kisha ndihmuar të ndjejë krenari për origjinën e tij. Ishte një djalë që në fillim fliste shumë pak shqip dhe kishte vështirësi të lidhej me kulturën shqiptare.
Ta shihje atë moment reflektimi dhe mirënjohjeje, të shkruar në shqip, ishte për mua një dëshmi që çdo orë pune, çdo përpjekje kishte pasur kuptim.
Si ju ka mbështetur familja juaj gjatë gjithë këtyre viteve? A janë ata gjithashtu të përfshirë në jetën kulturore të komunitetit shqiptar në Austri?
Mbështetja e familjes sime ka qenë themelore në çdo hap të këtij rrugëtimi. Ata e kanë kuptuar gjithmonë rëndësinë që ka për mua mësimdhënia dhe ruajtja e gjuhës e kulturës sonë në diasporë. Shpesh kanë qenë pjesë e aktiviteteve që organizoj me nxënësit – nga programet kulturore, te festat kombëtare, e deri te përgatitja e materialeve për mësim. Fëmijët e mi janë rritur me këtë frymë dhe kanë marrë pjesë aktivisht në jetën kulturore të komunitetit shqiptar këtu në Austri. Në një mënyrë, familja ime ka qenë jo vetëm mbështetje, por edhe pjesë e gjallë e kësaj përpjekjeje kolektive për të ruajtur identitetin tonë.
Si është i interesuar komuniteti shqiptarë për ta ruajtur gjuhën dhe kulturën tek brezat e rinj?
Interesimi i komunitetit shqiptar për të ruajtur gjuhën dhe kulturën në brezat e rinj është zakonisht shumë i madh dhe i theksuar, sidomos në diasporë si në Austri. Shumë familje dhe organizata kulturore angazhohen aktivisht për të mbajtur gjallë traditat, muzikën, vallet, gatimet tradicionale dhe, natyrisht, gjuhën shqipe. Megjithatë, sfida më e madhe është shpesh integrimi i brezave të rinj në shoqërinë pritëse, ku gjuha dhe kultura e vendit ku ata rriten kanë ndikim të fuqishëm. Prandaj, shumë herë kërkohet një balancë e mirë mes ruajtjes së identitetit shqiptar dhe përshtatjes me realitetin e ri.
Si i përfshini prindërit në procesin mësimor dhe çfarë roli luajnë ata në suksesin e shkollës shqipe?
Prindërit janë partnerët tanë më të rëndësishëm në misionin për ruajtjen e gjuhës shqipe. Që në fillim përpiqem të krijoj një komunikim të hapur dhe të vazhdueshëm me ta – duke i informuar rregullisht për ecurinë e fëmijëve, por edhe duke i ftuar të jenë pjesë aktive e shkollës. Shumë prej tyre kontribuojnë në aktivitete kulturore, ndihmojnë në organizimin e festave kombëtare, sjellin libra, veshje popullore apo tregojnë rrëfime nga trevat prej nga vijnë. Për më tepër, i inkurajoj që edhe në shtëpi të flasin shqip me fëmijët, të lexojnë bashkë libra ose të dëgjojnë muzikë shqipe. Kur prindërit e përjetojnë si mision të përbashkët këtë ruajtje të identitetit, atëherë edhe shkolla jonë bëhet më e fortë dhe më e suksesshme.
Cili është vizioni i juaj për të ardhmen e mësimit të gjuhës shqipe në Diasporë?
Ndjehem i përmbushur dhe mirënjohës që pata mundësinë të jap kontributin tim në ruajtjen e gjuhës dhe kulturës sonë në diasporë. Të shohësh ish-nxënësit e tu të rritur, të arsimuar dhe krenarë për prejardhjen e tyre është shpërblimi më i madh. Për të ardhmen, dëshiroj të vazhdoj të jem aktiv në projekte arsimore dhe kulturore që i shërbejnë gjeneratave të reja shqiptare.
Çfarë këshille do ti jepnit mësuesve të rinj që duan të kontribuojnë në diasporë?
Të mos dorëzohen përballë sfidave. Mësimdhënia në diasporë është mision, jo vetëm profesion. Roli i tyre është thelbësor për ruajtjen e identitetit tonë kombëtar. Të punojnë me zemër, me durim dhe me përkushtim — rezultatet do të vijnë, edhe pse nganjëherë me vonesë.
Po për prindërit shqiptarë jashtë vendit, çfarë mesazhi do të kishit?
Të mos e harrojnë rëndësinë e gjuhës amtare për fëmijët e tyre. Gjuha është çelësi i identitetit. Të dërgojnë fëmijët në shkollën shqipe, t’i inkurajojnë dhe t’i mbështesin.
Vetëm në këtë mënyrë do të sigurojmë që brezat e ardhshëm të mos humbin lidhjen me rrënjët dhe kulturën e tyre.



