Historia/ Pse u ktheva në Shqipëri pas 20 vitesh dhe kontributi për vendin tim

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

Historia/ Pse u ktheva në Shqipëri pas 20 vitesh dhe kontributi për vendin tim

Së bashku me familjen e saj, Valbona u transferua në Itali 20 vjet më parë pasi mbaroi shkollën fillore në Tiranë. Gjatë këtyre viteve ajo nuk kishte mundësi të kthehej në Shqipëri pasi lidhjet me miqtë e saj dhe me vendlindjen nuk ishin aq të forta. “Isha e vogël kur u largova nga Shqipëria. “Meqenëse familja ime ishte me mua në Itali, mendova se nuk kam arsye të forta për t’u kthyer në Shqipëri dhe për të mbajtur lidhjet me vendin tim”, thotë Valbona, me një ndjenjë keqardhjeje në fytyrën e saj.

“Isha pothuajse adoleshente kur u transferova në Itali. Sfida e parë ishte përshtatja me një shoqëri, kulturë dhe gjuhë të re. Kur u regjistrova në shkollën e mesme (shkollën e mesme shkencore) ishte e vështirë pasi nuk e dija gjuhën italiane. Më duheshin shumë orë studimi për t’u përballur me një sfidë të tillë. Shpesh isha i detyruar të përktheja çdo rresht fjalë për fjalë kur lexoja librat e historisë. Në Shqipëri kisha qenë një nxënëse e shkëlqyer dhe fakti që kur erdha në Itali, nuk arrita të merrja nota të larta, kjo më bëri të vuaja kaq shumë,” kujton Valbona. “Ndihem shumë krenare për gjithçka që kam arritur deri më tani. Kjo ka qenë falë përpjekjeve të mia të përditshme. Në të njëjtën kohë, nuk mund të harroj sakrificat që kam bërë, duke punuar me kohë të pjesshme për të blerë librat dhe mbuluar  shpenzimet e studimit.”

Përveç sfidave me të cilat përballen të gjithë migrantët, ajo ndihet me fat dhe mirënjohëse për mundësitë që i janë dhënë. Megjithëse nuk kishte një ‘udhëtim’ të thjeshtë në Itali, ajo shfrytëzoi avantazhet që ky vend ofron për të përfunduar studimet dhe për të ndërtuar një karrierë profesionale.

Valbona tani ka një Ph.D. në Planifikimin Territorial, Urban dhe Peisazhit në Universitetin La Sapienza të Romës; një Master në Menaxhim të Amnistisë së Ndërtesave dhe një Master në Shkencë në Planifikimin Rajonal Urban dhe Mjedisor në Fakultetin e Arkitekturës (Firence, Itali).

Ajo ka bashkëpunuar me firma arkitekturore profesionale dhe ka kontribuar në iniciativa të ndryshme në Itali siç është Hartimi i Planit të Përgjithshëm Urbanistik të Bashkive Italiane. Për më tepër, ajo ka kontribuar në një projekt i cili synonte të rishikonte dhe përmirësonte arkivin digjital të toponimeve të rajonit të Toskanës, të zhvilluar nga Departamenti i Arkitekturës (DIDA) i Universitetit të Firences. Ajo ka qenë gjithashtu pjesë e konkurseve ndërkombëtare në planifikimin urban dhe territorial, si dhe bashkautore e disa botimeve shkencore.

Përtej kontributit të saj në Itali, në vitin 2019, në kuadër të Programit të IOM “Angazhimi Diasporës Shqiptare në Zhvillimin Social dhe Ekonomik të Shqipërisë”, Valbona u bë pjesë e projektit kërkimor “Diaspora si një burim për Dijen , Ruajtjen dhe Përmirësimin e Vendeve Kulturore më pak të Njohura në Shqipëri ”, i cili angazhoi 6 studiues të rinj nga Diaspora shqiptare dhe 13 studentë që studiojnë në Universitetin e Firences.

“Në një moment gjatë jetës sime, unë kuptova ndjenjën e përkatësisë dhe origjinës, kështu që fillova të kërkoj raste për t’u rilidhur me vendin tim të lindjes. Isha shumë e lumtur kur pashe këtë mundësi angazhimi në Programin e IOM-it për Diasporën” kujton Valbona.

Ky projekt kërkimor mbështet strategjinë shqiptare të zhvillimit territorial duke kontribuar në 5 monumentet kulturore të Shqipërisë në pesë fshatra (“raste studimore”) të Shqipërisë: tre fshatrat e Përmetit – Bënja, Leusë, Kosinë, fshati malor Razëm (Shkodër) dhe Zvërneci (Vlorë). Hulumtimi është bërë i mundur falë një teknike inovative 3D të skanimit me lazer (“points cloud”) të Laboratorit të Studimit Dixhital të Arkitekturës në Departamentin e Arkitekturës (DIDA), Universiteti i Firences.

“Aktualisht ne kemi përfunduar udhëzimet për 5 monumentet e kulturës dhe jemi në përfundim të librit që dokumenton procesin e projektit kërkimor, si dhe ka udhëzime të përcaktuara mirë se si këto monumente dhe zonat përreth mund të restaurohen dhe të bëhen zona tërheqëse turistike për të gjeneruar punësim dhe të ardhura për komunitetet lokale,” shpjegon Valbona.

Ndikimi i Diasporës në Objektivat Globale është shumëdimensional dhe i shumanshëm, duke mbështetur qeverinë shqiptare, Diasporën shqiptare që jeton në Itali dhe palët e tjera të interesit në tre drejtimet kryesore:

  • ngritja e kapaciteteve (të tilla si përfshirja në procesin e hartimit dhe zbatimit të politikave të zhvillimit, mbështetja për institucionet e Diasporës të e krijuara rishtazi dhe zhvillimi i programeve mësimore dhe trajnimeve për stafin e disporës);
  • transferimi i aftësive, njohurive dhe teknologjisë kryesisht përmes skemave të felloëshipit;
  • tërheqja e investimeve përmes anëtarëve të diasporës shqiptare si agjentë zhvillimi.

Qëllimi kryesor i Programit të IOM-it për Diasporën, përtej rritjes së partneritetit midis Qeverisë së Shqipërisë dhe komuniteteve të Diasporës Shqiptare për përfitime të ndërsjella, është krijimi i mekanizmave dhe skemave të qëndrueshme, të aftë për të angazhuar Diasporën si për përfitimin e tyre ashtu edhe për të mbështetur zhvillimin socio-kulturor-ekonomik në vendin e tyre të origjinës.

“Suksesi i Skemës së Felloëship rrit perspektivën e partnerëve e partnerëve tanë në institucionet shqiptare mbi rolin që diaspora mund të luajë në zhvillimin e Shqipërisë dhe mbi rëndësinë e angazhimit njerëzor dhe profesional të anëtarëve të Diasporës si një faktor kryesor për përmirësimin e jetës në vendlindjen e tyre.” thekson znj. Manoela Lussi, Menaxherja e Programit të Diasporës të IOM në Shqipëri. “Suksesi i skemës së felloëship-it, i zbatuar në partneritet me Universitetin e Firences, është pranuar nga të gjithë palët e interesuara deri në pikën që neve na është kërkuar ta replikojmë modelin në sektorët e tjerë.”

Përveç skemës së felloëship-it të Zhvillimit Territorial, Programi i Diasporës po mbështet me sata dhe konsulentë Institucionet e Diasporës në Shqipëri, si dhe në Ambasadën Shqiptare në Romë dhe Konsullatat e Përgjithshme Shqiptare në Bari dhe Milano në Itali. Për të intensifikuar shkëmbimin e informacionit me Diasporën Shqiptare në Itali, programi ka angazhuar gjithashtu 6 konsulentë në Rajonet Italiane (Lombardi, Piemonte, Toskana, Lazio dhe Emilia Romagna në Rajonin e Siçilisë për komunitetin Arbëresh).

Sipas INSTAT ka mbi 1.4 milion shqiptarë që jetojnë jashtë vendit, duke përfaqësuar një mundësi të madhe dhe kryesisht të pashfrytëzuar. Sfida është krijimi i një ambienti që inkurajon dhe mbështet anëtarët e Diasporës për të kontribuar në zhvillimin socio-ekonomik vendin e tyre të lindjes.

“Rikthimi në atdhe ka ndryshuar krejtësisht perspektivën time. Unë dua të vazhdoj të kontribuoj përmes transferimin e njohurive dhe ekspertizës sime. Ndihem e privilegjuar që jam një nga gurët në urën që lidh pjesëtarët e Diasporës Shqiptare në Itali me vendin e tyre të lindjes,” përfundon Valbona me krenari.

Për t’u bërë pjesë e grupit të “Gazeta Diaspora Shqiptare” mjafton të klikoni: Join Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet menjëherë. 

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Së bashku me familjen e saj, Valbona u transferua në Itali 20 vjet më parë pasi mbaroi shkollën fillore në Tiranë. Gjatë këtyre viteve ajo nuk kishte mundësi të kthehej në Shqipëri pasi lidhjet me miqtë e saj dhe me vendlindjen nuk ishin aq të forta. “Isha e vogël kur u largova nga Shqipëria. “Meqenëse familja ime ishte me mua në Itali, mendova se nuk kam arsye të forta për t’u kthyer në Shqipëri dhe për të mbajtur lidhjet me vendin tim”, thotë Valbona, me një ndjenjë keqardhjeje në fytyrën e saj.

“Isha pothuajse adoleshente kur u transferova në Itali. Sfida e parë ishte përshtatja me një shoqëri, kulturë dhe gjuhë të re. Kur u regjistrova në shkollën e mesme (shkollën e mesme shkencore) ishte e vështirë pasi nuk e dija gjuhën italiane. Më duheshin shumë orë studimi për t’u përballur me një sfidë të tillë. Shpesh isha i detyruar të përktheja çdo rresht fjalë për fjalë kur lexoja librat e historisë. Në Shqipëri kisha qenë një nxënëse e shkëlqyer dhe fakti që kur erdha në Itali, nuk arrita të merrja nota të larta, kjo më bëri të vuaja kaq shumë,” kujton Valbona. “Ndihem shumë krenare për gjithçka që kam arritur deri më tani. Kjo ka qenë falë përpjekjeve të mia të përditshme. Në të njëjtën kohë, nuk mund të harroj sakrificat që kam bërë, duke punuar me kohë të pjesshme për të blerë librat dhe mbuluar  shpenzimet e studimit.”

Përveç sfidave me të cilat përballen të gjithë migrantët, ajo ndihet me fat dhe mirënjohëse për mundësitë që i janë dhënë. Megjithëse nuk kishte një ‘udhëtim’ të thjeshtë në Itali, ajo shfrytëzoi avantazhet që ky vend ofron për të përfunduar studimet dhe për të ndërtuar një karrierë profesionale.

Valbona tani ka një Ph.D. në Planifikimin Territorial, Urban dhe Peisazhit në Universitetin La Sapienza të Romës; një Master në Menaxhim të Amnistisë së Ndërtesave dhe një Master në Shkencë në Planifikimin Rajonal Urban dhe Mjedisor në Fakultetin e Arkitekturës (Firence, Itali).

Ajo ka bashkëpunuar me firma arkitekturore profesionale dhe ka kontribuar në iniciativa të ndryshme në Itali siç është Hartimi i Planit të Përgjithshëm Urbanistik të Bashkive Italiane. Për më tepër, ajo ka kontribuar në një projekt i cili synonte të rishikonte dhe përmirësonte arkivin digjital të toponimeve të rajonit të Toskanës, të zhvilluar nga Departamenti i Arkitekturës (DIDA) i Universitetit të Firences. Ajo ka qenë gjithashtu pjesë e konkurseve ndërkombëtare në planifikimin urban dhe territorial, si dhe bashkautore e disa botimeve shkencore.

Përtej kontributit të saj në Itali, në vitin 2019, në kuadër të Programit të IOM “Angazhimi Diasporës Shqiptare në Zhvillimin Social dhe Ekonomik të Shqipërisë”, Valbona u bë pjesë e projektit kërkimor “Diaspora si një burim për Dijen , Ruajtjen dhe Përmirësimin e Vendeve Kulturore më pak të Njohura në Shqipëri ”, i cili angazhoi 6 studiues të rinj nga Diaspora shqiptare dhe 13 studentë që studiojnë në Universitetin e Firences.

“Në një moment gjatë jetës sime, unë kuptova ndjenjën e përkatësisë dhe origjinës, kështu që fillova të kërkoj raste për t’u rilidhur me vendin tim të lindjes. Isha shumë e lumtur kur pashe këtë mundësi angazhimi në Programin e IOM-it për Diasporën” kujton Valbona.

Ky projekt kërkimor mbështet strategjinë shqiptare të zhvillimit territorial duke kontribuar në 5 monumentet kulturore të Shqipërisë në pesë fshatra (“raste studimore”) të Shqipërisë: tre fshatrat e Përmetit – Bënja, Leusë, Kosinë, fshati malor Razëm (Shkodër) dhe Zvërneci (Vlorë). Hulumtimi është bërë i mundur falë një teknike inovative 3D të skanimit me lazer (“points cloud”) të Laboratorit të Studimit Dixhital të Arkitekturës në Departamentin e Arkitekturës (DIDA), Universiteti i Firences.

“Aktualisht ne kemi përfunduar udhëzimet për 5 monumentet e kulturës dhe jemi në përfundim të librit që dokumenton procesin e projektit kërkimor, si dhe ka udhëzime të përcaktuara mirë se si këto monumente dhe zonat përreth mund të restaurohen dhe të bëhen zona tërheqëse turistike për të gjeneruar punësim dhe të ardhura për komunitetet lokale,” shpjegon Valbona.

Ndikimi i Diasporës në Objektivat Globale është shumëdimensional dhe i shumanshëm, duke mbështetur qeverinë shqiptare, Diasporën shqiptare që jeton në Itali dhe palët e tjera të interesit në tre drejtimet kryesore:

  • ngritja e kapaciteteve (të tilla si përfshirja në procesin e hartimit dhe zbatimit të politikave të zhvillimit, mbështetja për institucionet e Diasporës të e krijuara rishtazi dhe zhvillimi i programeve mësimore dhe trajnimeve për stafin e disporës);
  • transferimi i aftësive, njohurive dhe teknologjisë kryesisht përmes skemave të felloëshipit;
  • tërheqja e investimeve përmes anëtarëve të diasporës shqiptare si agjentë zhvillimi.

Qëllimi kryesor i Programit të IOM-it për Diasporën, përtej rritjes së partneritetit midis Qeverisë së Shqipërisë dhe komuniteteve të Diasporës Shqiptare për përfitime të ndërsjella, është krijimi i mekanizmave dhe skemave të qëndrueshme, të aftë për të angazhuar Diasporën si për përfitimin e tyre ashtu edhe për të mbështetur zhvillimin socio-kulturor-ekonomik në vendin e tyre të origjinës.

“Suksesi i Skemës së Felloëship rrit perspektivën e partnerëve e partnerëve tanë në institucionet shqiptare mbi rolin që diaspora mund të luajë në zhvillimin e Shqipërisë dhe mbi rëndësinë e angazhimit njerëzor dhe profesional të anëtarëve të Diasporës si një faktor kryesor për përmirësimin e jetës në vendlindjen e tyre.” thekson znj. Manoela Lussi, Menaxherja e Programit të Diasporës të IOM në Shqipëri. “Suksesi i skemës së felloëship-it, i zbatuar në partneritet me Universitetin e Firences, është pranuar nga të gjithë palët e interesuara deri në pikën që neve na është kërkuar ta replikojmë modelin në sektorët e tjerë.”

Përveç skemës së felloëship-it të Zhvillimit Territorial, Programi i Diasporës po mbështet me sata dhe konsulentë Institucionet e Diasporës në Shqipëri, si dhe në Ambasadën Shqiptare në Romë dhe Konsullatat e Përgjithshme Shqiptare në Bari dhe Milano në Itali. Për të intensifikuar shkëmbimin e informacionit me Diasporën Shqiptare në Itali, programi ka angazhuar gjithashtu 6 konsulentë në Rajonet Italiane (Lombardi, Piemonte, Toskana, Lazio dhe Emilia Romagna në Rajonin e Siçilisë për komunitetin Arbëresh).

Sipas INSTAT ka mbi 1.4 milion shqiptarë që jetojnë jashtë vendit, duke përfaqësuar një mundësi të madhe dhe kryesisht të pashfrytëzuar. Sfida është krijimi i një ambienti që inkurajon dhe mbështet anëtarët e Diasporës për të kontribuar në zhvillimin socio-ekonomik vendin e tyre të lindjes.

“Rikthimi në atdhe ka ndryshuar krejtësisht perspektivën time. Unë dua të vazhdoj të kontribuoj përmes transferimin e njohurive dhe ekspertizës sime. Ndihem e privilegjuar që jam një nga gurët në urën që lidh pjesëtarët e Diasporës Shqiptare në Itali me vendin e tyre të lindjes,” përfundon Valbona me krenari.

Për t’u bërë pjesë e grupit të “Gazeta Diaspora Shqiptare” mjafton të klikoni: Join Group dhe kërkesa do t’ju aprovohet menjëherë.