Gjykata e BE ndalon “pasaportat e arta”: Shtetësia nuk është mall tregu

E shtunë, 21 Nëntor, 2026
E shtunë, 21 Nëntor, 2026

Gjykata e BE ndalon “pasaportat e arta”: Shtetësia nuk është mall tregu

Gjykata Evropiane e Drejtësisë ka ndaluar përfundimisht programin e “pasaportave të arta” në Bashkimin Evropian, duke i dhënë fund një praktike të kontestuar që u mundësonte investitorëve të huaj të blinin shtetësinë në këmbim të kapitalit. Ky vendim u përshëndet si një fitore morale dhe ligjore nga aktivistë si Manuel Delia, një bloger dhe drejtues i organizatës malteze Repubblika, i cili ka luftuar për vite me radhë kundër kësaj skeme në Maltë — vendi i fundit i BE-së që ende e ofronte këtë mundësi.

“Unë bërtita pak kur mora vesh lajmin”, u shpreh Delia për Deutsche Welle, duke kujtuar edhe kontributin e gazetares së vrarë Daphne Caruana Galizia, e cila pati ekspozuar skemën vite më parë.

Gjykata vendosi se ofrimi i shtetësisë në këmbim të investimeve financiare nuk përmbush kriteret e “lidhjes së vërtetë” mes një individi dhe shtetit, duke e quajtur këtë praktikë një “transaksion të thjeshtë tregtar” që minon besimin e ndërsjellë mes vendeve anëtare të BE-së.

Programi maltez, që sipas kryeministrit Robert Abela solli mbi 1.4 miliardë euro në arkat e shtetit, do të rishikohet për t’iu përshtatur vendimit të gjykatës. Abela tha se qeveria e tij e respekton vendimin dhe po shqyrton në detaje implikimet ligjore.

Por ndalimi i “pasaportave të arta” nuk e mbyll krejtësisht kapitullin. Vendet mund të vazhdojnë të ofrojnë të ashtuquajturat “viza të arta” – leje qëndrimi përmes investimeve në prona ose biznese – që mbeten të ligjshme dhe të përhapura. Sipas Henley & Partners, gjysma e 31 vendeve që ofrojnë skema “rezidencë me investim” ndodhen në BE.

Kjo ka ngritur shqetësime të reja. Komisioni Evropian dhe organizata si Transparency International kanë paralajmëruar se edhe “vizat e arta” përbëjnë rrezik për pastrimin e parave, evazionin fiskal dhe korrupsionin. Zëdhënësi i Komisionit, Markus Lammert, bëri thirrje për monitorim të rreptë dhe për vendosjen e standardeve të përbashkëta në të gjithë BE-në.

Megjithatë, për momentin, zbatimi i masave mbetet në dorën e vetë shteteve anëtare – duke mbajtur të hapur debatin për kufirin mes interesit ekonomik dhe vlerave të përbashkëta evropiane.

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Gjykata Evropiane e Drejtësisë ka ndaluar përfundimisht programin e “pasaportave të arta” në Bashkimin Evropian, duke i dhënë fund një praktike të kontestuar që u mundësonte investitorëve të huaj të blinin shtetësinë në këmbim të kapitalit. Ky vendim u përshëndet si një fitore morale dhe ligjore nga aktivistë si Manuel Delia, një bloger dhe drejtues i organizatës malteze Repubblika, i cili ka luftuar për vite me radhë kundër kësaj skeme në Maltë — vendi i fundit i BE-së që ende e ofronte këtë mundësi.

“Unë bërtita pak kur mora vesh lajmin”, u shpreh Delia për Deutsche Welle, duke kujtuar edhe kontributin e gazetares së vrarë Daphne Caruana Galizia, e cila pati ekspozuar skemën vite më parë.

Gjykata vendosi se ofrimi i shtetësisë në këmbim të investimeve financiare nuk përmbush kriteret e “lidhjes së vërtetë” mes një individi dhe shtetit, duke e quajtur këtë praktikë një “transaksion të thjeshtë tregtar” që minon besimin e ndërsjellë mes vendeve anëtare të BE-së.

Programi maltez, që sipas kryeministrit Robert Abela solli mbi 1.4 miliardë euro në arkat e shtetit, do të rishikohet për t’iu përshtatur vendimit të gjykatës. Abela tha se qeveria e tij e respekton vendimin dhe po shqyrton në detaje implikimet ligjore.

Por ndalimi i “pasaportave të arta” nuk e mbyll krejtësisht kapitullin. Vendet mund të vazhdojnë të ofrojnë të ashtuquajturat “viza të arta” – leje qëndrimi përmes investimeve në prona ose biznese – që mbeten të ligjshme dhe të përhapura. Sipas Henley & Partners, gjysma e 31 vendeve që ofrojnë skema “rezidencë me investim” ndodhen në BE.

Kjo ka ngritur shqetësime të reja. Komisioni Evropian dhe organizata si Transparency International kanë paralajmëruar se edhe “vizat e arta” përbëjnë rrezik për pastrimin e parave, evazionin fiskal dhe korrupsionin. Zëdhënësi i Komisionit, Markus Lammert, bëri thirrje për monitorim të rreptë dhe për vendosjen e standardeve të përbashkëta në të gjithë BE-në.

Megjithatë, për momentin, zbatimi i masave mbetet në dorën e vetë shteteve anëtare – duke mbajtur të hapur debatin për kufirin mes interesit ekonomik dhe vlerave të përbashkëta evropiane.