Nga Gjergj DODAJ Bruksel
Zjarrin ta fikim së pari, pastaj të gjejmë zjarrvënësit!
Ke heshtur dy ditë. Madje, tepër gjatë, kur situata kërkon përgjegjësi, qetësi dhe vendimmarrje. Kur zemërimi i qytetarëve shpërthen në rrugë, kur të rinjtë ngrenë zërin dhe tensionet rriten, kreu i qeverisë nuk mund të qëndrojë në heshtje, sikur ajo që po ndodh të mos e prekë drejtpërdrejt.
Si mundet i zoti i shtëpisë të heshtë, kur shtëpia e tij është në flakë?
Kur shtëpia digjet, nuk është koha të kërkosh menjëherë se kush e ndezi shkëndijën, kush hodhi fjalën e parë apo kush duhet fajësuar për tymin. Është koha të ndërhysh, të shpëtosh çfarë mund të shpëtohet dhe të parandalosh që zjarri të përpijë gjithçka.
Kjo është përgjegjësia e të zotit të shtëpisë. Dhe në një shtet, kjo përgjegjësi i takon, mbi të gjitha, atyre që e drejtojnë dhe kanë detyrimin të gjejnë zgjidhje.
Kryeministër, është detyra juaj të bashkëpunoni me strukturat e qeverisë dhe të shtetit për të gjetur rrugën më të mirë të mundshme për të dalë nga kjo situatë. Nuk mjafton të prisni që tensionet të ulen vetvetiu. Nuk mjafton të flasin ministrat, zëdhënësit apo përfaqësuesit e tjerë të qeverisë. Në momente të tilla, qytetarët presin të dëgjojnë vetë njeriun që drejton qeverinë.
Jo për të dëgjuar një tjetër fjalim politik. Jo për të dëgjuar akuza dhe kundërakuza. Por për të kuptuar se çfarë do të bëhet konkretisht për të zgjidhur problemet që e kanë sjellë vendin në këtë gjendje.
Një zot shtëpie i mirë, kur shtëpia i rrezikohet, nuk mendon fillimisht për krenarinë e vet. Ai është i gatshëm të sakrifikojë edhe vetë për ta shpëtuar shtëpinë nga flakët dhe për të mbrojtur familjen e tij. Ai nuk pret që zjarri të përhapet në çdo dhomë për të kuptuar se duhet të veprojë.
Edhe drejtimi i një vendi kërkon këtë ndjenjë përgjegjësie.
Sot nuk është koha për mllef, për ofendime apo për gara se kush do të dalë fitimtar nga kjo përplasje. Sot është koha për të treguar vullnet, përgjegjësi dhe aftësi për të gjetur zgjidhje.
Zgjidhja nuk gjendet duke shpallur fajtorë protestuesit!
Zoti Kryeministër, zgjidhja nuk gjendet duke i shpallur protestuesit fajtorë për gjithçka. Nuk gjendet duke kërkuar armiq të jashtëm apo të brendshëm sa herë që qytetarët ngrenë zërin. Nuk gjendet duke e kthyer çdo protestë në një betejë politike, ku njëra palë përpiqet të fitojë dhe tjetra të poshtërohet.
Zgjidhja gjendet duke treguar vullnetin e mirë për të zgjidhur problemet. Dhe problemet nuk janë të pakta.
Kur qytetarët dalin në rrugë, qeveria ka të drejtë të kërkojë që protesta të jetë paqësore dhe të respektojë ligjin. Shkeljet duhet të hetohen dhe përgjegjësitë të përcaktohen mbi bazën e fakteve. Por kjo nuk mund të jetë arsye për të shmangur shqyrtimin e shqetësimeve që i kanë nxjerrë qytetarët në rrugë.
Edhe nëse ka individë që shkelin ligjin, kjo nuk i bën të pavlefshme të gjitha kërkesat e protestuesve. Edhe nëse ka përpjekje për ta shfrytëzuar politikisht revoltën, kjo nuk e çliron qeverinë nga detyrimi për t’u përgjigjur për problemet që i takon të zgjidhë.
Nuk mund të trajtohet çdo qytetar i revoltuar si armik. Nuk mund të konsiderohet çdo kritikë si komplot. Nuk mund të zëvendësohet dialogu me akuza dhe përgjegjësia qeverisëse me kërkimin e fajtorëve.
Një qeveri që beson te forca e institucioneve të veta nuk ka pse t’u trembet pyetjeve. Ajo duhet t’u përgjigjet atyre me argumente, transparencë dhe, mbi të gjitha, me veprime konkrete.
Prandaj, Kryeministër, mos e harxhoni kohën duke kërkuar se kush po e ndez më shumë zjarrin, ndërkohë që flakët vazhdojnë të përhapen.
Ta fikim njëherë zjarrin, pastaj të gjejmë zjarrvënësit!
Kjo nuk do të thotë të harrojmë ligjin, të mbyllim sytë përpara dhunës apo të heqim dorë nga përgjegjësitë. Do të thotë të kuptojmë përparësitë. Së pari duhet të ndalim përshkallëzimin, të hapim rrugën e dialogut dhe të trajtojmë problemet. Më pas, çdo shkelje duhet të hetohet dhe çdo përgjegjësi të përcaktohet mbi bazën e provave.
Por rendi i veprimeve ka rëndësi. Një zjarr që mund të shuhet sot me vullnet, maturi dhe përgjegjësi, nesër mund të kërkojë një çmim shumë më të lartë.
Qytetarët i kanë sytë nga ju, zoti Kryeministër!
Sot, qytetarët i kanë sytë nga ju.
Presin të shohin nëse do të zgjidhni të dëgjoni apo të akuzoni. Nëse do të hapni një rrugëdalje apo do të ngurtësoni qëndrimet. Nëse do të dilni përpara tyre me një plan konkret apo do t’ua lini fatin e kësaj situate deklaratave politike dhe përplasjeve në rrugë.
Ata nuk presin mrekulli. Presin vullnet të mirë, sinqeritet dhe një përpjekje të besueshme për të zgjidhur problemet. Presin të flisni pa mllef, pa ironi dhe pa ofendime. Presin të mos i trajtoni si kundërshtarë që duhen mundur, por si qytetarë që kanë të drejtë të kërkojnë llogari.
Presin të dëgjojnë çfarë do të bëjë qeveria, çfarë masash do të marrë dhe si do të përpiqet të rikthejë besimin.
Sepse pushteti nuk është vetëm e drejta për të marrë vendime. Është, para së gjithash, përgjegjësia për të gjetur zgjidhje kur vendi përballet me vështirësi.
Dhe nëse ju nuk u ofroni qytetarëve një zgjidhje të besueshme dhe të kënaqshme, atëherë ekziston rreziku që ata të përpiqen ta kërkojnë vetë, përmes një revolte që mund të dalë jashtë kontrollit.
Kjo është pikërisht ajo që duhet të shmangim.
Sepse dihet se turmat mund të rrëzojnë mure, të tronditin pushtete dhe të përmbysin gjendje që dikur dukeshin të palëvizshme. Por turmat nuk sjellin gjithmonë zgjidhjet më të mira. Ndonjëherë, zgjidhjet që lindin nga revolta janë të dhimbshme dhe çmimin e paguan i gjithë vendi.
Edhe ne e kemi provuar këtë. E dimë se çfarë mund të ndodhë kur zemërimi merr vendin e arsyes, kur institucionet humbasin besimin e qytetarëve dhe kur zgjidhjet kërkohen përmes përplasjes, jo përmes përgjegjësisë dhe dialogut.
A duhet të bëjmë përsëri prova të rrezikshme?
A duhet të presim derisa situata të bëhet edhe më e rëndë për të kuptuar se duhej folur më herët? A duhet të lejojmë që një krizë e menaxhueshme të kthehet në një përplasje me pasoja të paparashikueshme?
Jo, zoti Kryeministër. Mençuria politike do të thotë të parandalosh atë që nesër mund të jetë tepër vonë për t’u ndrequr.
Dhe parandalimi fillon me një gjë të thjeshtë: të dëgjosh përpara se zemërimi të shndërrohet në dëshpërim; të flasësh përpara se heshtja të interpretohet si shpërfillje; të veprosh përpara se qytetarët të humbasin besimin se institucionet mund t’u japin përgjigje.
Sot nuk kërkohet fitues, por zgjidhje!
Zoti Kryeministër! Nuk po kërkojmë që të dilni për të fyer protestuesit. Nuk po kërkojmë t’u jepni të drejtë të gjithëve, pa dallim. Po kërkojmë të bëni atë që i takon një drejtuesi qeverie: të dëgjoni, të analizoni, të merrni përgjegjësi dhe të propozoni zgjidhje.
Protestuesit kanë përgjegjësinë të ruajnë karakterin paqësor të protestës. Policia ka detyrimin të veprojë brenda ligjit dhe në mënyrë proporcionale. Qeveria ka detyrimin të përgjigjet për politikat dhe vendimet e saj. Institucionet duhet të garantojnë që ligji të zbatohet për të gjithë, pa përjashtime.
Secili ka rolin e vet. Por përgjegjësia për të qeverisur nuk mund t’i kalohet turmës.
Shteti duhet të jetë më i fortë se zemërimi, por kjo forcë nuk matet me numrin e policëve, me ashpërsinë e deklaratave apo me aftësinë për të shpallur fajtorë kundërshtarët. Matet me aftësinë për të zgjidhur problemet dhe për të ruajtur besimin e qytetarëve.
Prandaj, sot duhet të flisni, zoti Kryeministër. Duhet të flisni me qetësi, por edhe me vendosmëri. Duhet të tregoni se qeveria është e gatshme të përballet me krizën dhe se ekziston një rrugë për të dalë prej saj.
Hapni një rrugë të besueshme dialogu. Dëgjoni kërkesat. Jepni përgjigje konkrete. Shpjegoni çfarë mund të bëhet menjëherë dhe çfarë kërkon kohë. Mos premtoni atë që nuk mund të realizoni, por mos lini pa përgjigje atë që mund dhe duhet të trajtohet.
Sepse një deklaratë mund ta ulë përkohësisht tensionin, por vetëm veprimet mund ta rikthejnë besimin.
Shtëpia është e të gjithëve: edhe e atyre që ju mbështesin, edhe e atyre që ju kundërshtojnë. Kur ajo rrezikohet, askush nuk fiton nga përhapja e zjarrit. Dhe askush nuk duhet të presë që flakët të arrijnë kulmin për të kuptuar se ka ardhur koha të veprojë.
Sot, zoti Kryeministër, nuk ju kërkohet të fitoni një betejë politike. Ju kërkohet të ndihmoni për të shmangur një përplasje që mund t’i kushtojë shtrenjtë vendit.
Ta fikim njëherë zjarrin, pastaj të gjejmë zjarrvënësit.
Të zgjidhim problemet, pastaj të përcaktojmë përgjegjësitë.
Të dëgjojmë qytetarët, përpara se ata të arrijnë në përfundimin se askush nuk po i dëgjon.
Sepse kur qytetarët thonë «Boll është boll!», kjo nuk është një zgjidhje. Është një paralajmërim se zgjidhja nuk mund të shtyhet pafundësisht.
Dhe nëse shteti nuk e dëgjon këtë paralajmërim, rrezikon që nesër të përballet me pasoja shumë më të vështira për t’u kontrolluar.
A duhet vërtet të bëjmë përsëri prova të rrezikshme, kur kemi mundësinë të zgjedhim sot rrugën e arsyes, përgjegjësisë dhe dialogut?
Sot, Kryeministër, duhet të flasësh.
Jo për të ndezur një zjarr tjetër me fjalët e tua, por për të ndihmuar që zjarri të shuhet.
Sepse shteti duhet të gjejë zgjidhje përpara se revolta të përpiqet t’i imponojë ato.



