Serbia në udhëkryq për NIS-in: SHBA kërkon largimin e rusëve, Vuçiq nën presion

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

Serbia në udhëkryq për NIS-in: SHBA kërkon largimin e rusëve, Vuçiq nën presion

Serbia ndodhet në një moment vendimtar për të ardhmen e industrisë së saj të naftës, ndërsa Shtetet e Bashkuara po ushtrojnë presion të fortë për të larguar kompanitë ruse nga NIS, kompania shtetërore e naftës, dhe për të rivendosur kontrollin plotësisht në duart e shtetit serb. Këtë e ka theksuar Edward P. Joseph, ligjërues në Universitetin Johns Hopkins dhe ekspert për çështjet e Ballkanit Perëndimor, në një intervistë për N1, duke shtuar se administrata amerikane është e vendosur dhe nuk do të pranojë “marifete apo lojëra” rreth këtij procesi.

Joseph, i cili mori pjesë në një seancë dëgjimore në Kongres javën e kaluar, tha se “çështja e NIS-it është aktualisht në qendër të vëmendjes së vendimmarrësve në Washington” dhe e përshkroi Serbinë si një vend që ndodhet në “udhëkryq”. Ai shtoi se SHBA-ja dhe partnerët e saj në Bashkimin Europian do të mbështesin vendin në rast të një shtetëzimi të kompanisë, duke minimizuar ndikimin e ndëshkimeve eventuale nga Rusia.

Sipas ekspertit amerikan, presioni mbi Serbinë nuk ka të bëjë vetëm me NIS-in, por edhe me reputacionin dhe besueshmërinë e qeverisë së presidentit Aleksandar Vuçiq në arenën ndërkombëtare. “Ky është një moment shumë vendimtar. Nëse rusët largohen nga NIS-i dhe kompania rikthehet nën kontrollin e shtetit, atëherë do të kemi një kontekst të ri, një situatë të re,” tha Joseph.

Përveç çështjes së NIS-it, në Kongres u diskutua edhe dhënia e kompleksit të Shtabit të Përgjithshëm në pronësi të Jared Kushner, dhëndrit të ish-presidentit amerikan Donald Trump. Joseph shtoi se këto marrëveshje kanë ngjallur debate brenda Serbisë dhe kanë ngritur pyetje nëse qeveria serbe do të jetë në gjendje t’i përmbushë angazhimet e saj përballë presionit të brendshëm dhe ndërkombëtar.

Eksperti i Ballkanit përmendi gjithashtu diferencën mes Serbisë dhe Hungarisë: “Hungaria mori një përjashtim njëvjeçar për importet e naftës dhe gazit nga Rusia. Serbia, në kontrast, informohet se duhet të nxjerrë rusët nga pronësia. Kjo nuk është e njëjta situatë. Presidenti Vuçiq nuk ka të njëjtin lloj marrëdhënieje që ka Viktor Orbani me administratën amerikane.”

Edward P. Joseph theksoi se administrata amerikane është serioze dhe kërkon që largimi i rusëve të bëhet “plotësisht, tërësisht dhe në mënyrë të pakthyeshme”. Ai shtoi se vonesa apo tentativa për të zvarritur procesin nga pala ruse nuk do të pranohen dhe se topi tashmë është në fushën e Beogradit për të vendosur hapat e mëtejshëm.

Ky zhvillim ka ngritur shqetësime të mëdha në Serbi, ku diskutimet mbi NIS-in dhe marrëveshjet e lidhura me investitorë të huaj kanë shkaktuar debate politike dhe kritika nga qytetarët. Sipas Joseph, afati për një zgjidhje të plotë është i ngushtë, deri më 15 janar, duke e vendosur Serbinë në një presion të lartë ndërkombëtar.

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Serbia ndodhet në një moment vendimtar për të ardhmen e industrisë së saj të naftës, ndërsa Shtetet e Bashkuara po ushtrojnë presion të fortë për të larguar kompanitë ruse nga NIS, kompania shtetërore e naftës, dhe për të rivendosur kontrollin plotësisht në duart e shtetit serb. Këtë e ka theksuar Edward P. Joseph, ligjërues në Universitetin Johns Hopkins dhe ekspert për çështjet e Ballkanit Perëndimor, në një intervistë për N1, duke shtuar se administrata amerikane është e vendosur dhe nuk do të pranojë “marifete apo lojëra” rreth këtij procesi.

Joseph, i cili mori pjesë në një seancë dëgjimore në Kongres javën e kaluar, tha se “çështja e NIS-it është aktualisht në qendër të vëmendjes së vendimmarrësve në Washington” dhe e përshkroi Serbinë si një vend që ndodhet në “udhëkryq”. Ai shtoi se SHBA-ja dhe partnerët e saj në Bashkimin Europian do të mbështesin vendin në rast të një shtetëzimi të kompanisë, duke minimizuar ndikimin e ndëshkimeve eventuale nga Rusia.

Sipas ekspertit amerikan, presioni mbi Serbinë nuk ka të bëjë vetëm me NIS-in, por edhe me reputacionin dhe besueshmërinë e qeverisë së presidentit Aleksandar Vuçiq në arenën ndërkombëtare. “Ky është një moment shumë vendimtar. Nëse rusët largohen nga NIS-i dhe kompania rikthehet nën kontrollin e shtetit, atëherë do të kemi një kontekst të ri, një situatë të re,” tha Joseph.

Përveç çështjes së NIS-it, në Kongres u diskutua edhe dhënia e kompleksit të Shtabit të Përgjithshëm në pronësi të Jared Kushner, dhëndrit të ish-presidentit amerikan Donald Trump. Joseph shtoi se këto marrëveshje kanë ngjallur debate brenda Serbisë dhe kanë ngritur pyetje nëse qeveria serbe do të jetë në gjendje t’i përmbushë angazhimet e saj përballë presionit të brendshëm dhe ndërkombëtar.

Eksperti i Ballkanit përmendi gjithashtu diferencën mes Serbisë dhe Hungarisë: “Hungaria mori një përjashtim njëvjeçar për importet e naftës dhe gazit nga Rusia. Serbia, në kontrast, informohet se duhet të nxjerrë rusët nga pronësia. Kjo nuk është e njëjta situatë. Presidenti Vuçiq nuk ka të njëjtin lloj marrëdhënieje që ka Viktor Orbani me administratën amerikane.”

Edward P. Joseph theksoi se administrata amerikane është serioze dhe kërkon që largimi i rusëve të bëhet “plotësisht, tërësisht dhe në mënyrë të pakthyeshme”. Ai shtoi se vonesa apo tentativa për të zvarritur procesin nga pala ruse nuk do të pranohen dhe se topi tashmë është në fushën e Beogradit për të vendosur hapat e mëtejshëm.

Ky zhvillim ka ngritur shqetësime të mëdha në Serbi, ku diskutimet mbi NIS-in dhe marrëveshjet e lidhura me investitorë të huaj kanë shkaktuar debate politike dhe kritika nga qytetarët. Sipas Joseph, afati për një zgjidhje të plotë është i ngushtë, deri më 15 janar, duke e vendosur Serbinë në një presion të lartë ndërkombëtar.