Nga Soni MEMOCI
Kosova priti nga 25 deri më 30 shtator 2026 Kongresin e 45-të Botëror të Poetëve, të organizuar nga Akademia Botërore e Arteve dhe Kulturës. Rreth 100 poetë, akademikë dhe personalitete të artit e të kulturës nga 36 shtete morën pjesë në veprimtaritë e zhvilluara në Prishtinë, Pejë, Prizren dhe Lipjan.
Përmes leximeve poetike, takimeve letrare dhe shkëmbimit të ideve, Kongresi përcolli një mesazh të përbashkët: poezia, kultura dhe dija mund të afrojnë njerëzit dhe të kontribuojnë në ndërtimin e paqes.
Presidenti i Kongresit, akademiku Jeton Kelmendi, theksoi se krijuesit dhe intelektualët kanë përgjegjësi për të nxitur mirëkuptimin dhe bashkëpunimin përtej kufijve kombëtarë. Ai vuri në dukje rolin që poezia, kultura, shkenca dhe dija duhet të luajnë në forcimin e paqes botërore.
Në të njëjtën frymë u shpreh edhe zëvendëspresidenti i parë i Akademisë Botërore të Arteve dhe Kulturës, profesori Ernesto Kahan. Ai theksoi se njerëzit e kulturës mund të japin një kontribut të rëndësishëm për paqen. Kahan është ish-zëvendëspresident i organizatës ndërkombëtare të mjekëve për parandalimin e luftës bërthamore, IPPNW, e cila u nderua me Çmimin Nobel për Paqe në vitin 1985.
Antologjia që bashkoi poetë nga 36 vende
Një nga rezultatet e Kongresit ishte botimi i antologjisë botërore “Voices of the World Under One Sky”, e cila përfshin krijimtarinë e 108 autorëve nga 36 vende.
Botimi bashkon zëra poetikë nga tradita të ndryshme kulturore dhe ruan një dëshmi të shkruar të frymës ndërkombëtare të këtij takimi. Përmes tij, shkëmbimi letrar vijon edhe pas përfundimit të Kongresit, duke u dhënë lexuesve mundësinë të njihen me autorë dhe përvoja të ndryshme krijuese.
Nderime për personalitete të kulturës dhe jetës publike
Gjatë Kongresit u ndanë doktorata nderi dhe vlerësime për personalitete të kulturës dhe jetës publike. Me doktorata nderi u vlerësuan akademiku Anastas Angjeli, prof. dr. Xhemil Bytyçi, Teodosie Petrescu nga Rumania, Carlos Argos nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Shoshana Vegh nga Izraeli.
Titulli “Personalitet Emeritus” iu dha Blerim Ollurit, rektor i Kolegjit AAB; Venera Llunjit, zëvendësrektore; Ibush Reçicës; Doc Drumheller nga Zelanda e Re; Gazmend Muhaxherit, kryetar i Komunës së Pejës; Rexhep Kurtbogajt, kryesues i Kuvendit Komunal të Pejës; dhe Xhenete Sykës, drejtoreshë e kulturës.
Medalje presidenciale iu ndanë Mujë Buçpapajt, kryetar i Lidhjes së Shkrimtarëve dhe Artistëve të Shqipërisë, Zafir Berishës, Krystyna Lenkowskës nga Polonia, Sethu Kumananit nga India dhe Gordana Sarićit nga Mali i Zi.
Fjala poetike si urë mirëkuptimi
Përtej programit letrar dhe vlerësimeve, Kongresi krijoi mundësi për miqësi të reja, bashkëpunime dhe njohjen e Kosovës nga pjesëmarrës të vendeve të ndryshme.
Takimet në katër qytete të Kosovës sollën pranë njëri-tjetrit njerëz me gjuhë, tradita dhe përvoja të ndryshme. Poezia u bë hapësira e tyre e përbashkët, ku fjala shërbeu për të ndarë mendime, për të dëgjuar dhe për të njohur tjetrin.
Nga Kosova, Kongresi përcolli mesazhin se kultura e paqes ushqehet edhe përmes dialogut dhe krijimtarisë. Poezia mund të krijojë lidhje që kapërcejnë kufijtë dhe të mbajë të hapur rrugën drejt mirëkuptimit ndërmjet popujve.






