Kulla e resorte luksoze: Çfarë zbulon The Guardian për ndërtimet në Shqipëri?

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

Kulla e resorte luksoze: Çfarë zbulon The Guardian për ndërtimet në Shqipëri?

“Starchitects go home” – “Arkitektët yje, shkoni në shtëpi” ishte një nga pankartat e protestuesve në Tiranë, ndërsa debati për bumin e ndërtimeve dhe projektet e arkitekturës ndërkombëtare në Shqipëri ka marrë përmasa të reja.

Në një shkrim të gjatë të publikuar më 2 tetor, gazetari i The Guardian, Oliver Wainwright, analizon transformimin urban të Shqipërisë dhe rolin e kryeministrit Edi Rama në përfshirjen e arkitektëve të njohur ndërkombëtarë në projekte në të gjithë vendin.

Në qendër të artikullit është libri i ri “The Albanian Files”, një botim prej 800 faqesh që përfshin projektet e rreth 60 studiove ndërkombëtare të arkitekturës, me më shumë se 500 projekte të propozuara në Shqipëri. Sipas The Guardian, në libër nuk përfshihet asnjë studio shqiptare.

Gazetari shkruan se libri, i cili nga Rama është cilësuar si një dokumentim i procesit të transformimit të Shqipërisë, nga kritikët shihet si një lloj dokumentacioni mbi mënyrën se si janë marrë dhe promovuar vendime të rëndësishme urbanistike.

Një nga çështjet kryesore të ngritura në artikull është mungesa e transparencës në vendimmarrje, së bashku me shqetësimet për mbrojtjen e trashëgimisë, dëbimet, ndërtimet në zona të mbrojtura dhe lidhjet e sektorit të ndërtimit me paratë e paligjshme.

The Guardian sjell shembuj të disa projekteve të propozuara në zona bregdetare dhe natyrore, përfshirë projekte në Gjirin e Gjipesë, Rana e Hedhun, Sarandë dhe Divjakë-Karavasta.

Artikulli citon arkitektë ndërkombëtarë që e përshkruajnë Shqipërinë si një vend ku proceset e lejeve janë më të shpejta dhe më pak kufizuese se në vende të tjera europiane. Vetë Rama, në parathënien e librit, flet për tërheqjen e arkitektëve nga “liria nga ‘jo’-ja në të gjitha format e saj”.

Por kjo liri është pikërisht ajo që ka nxitur kritika. Një grup arkitektësh dhe urbanistësh shqiptarë, Arkitektët Shqiptarë, pretendon se një grup i kufizuar arkitektësh të huaj kontaktohen drejtpërdrejt nga zyra e kryeministrit dhe marrin projekte pa procedurë konkurruese. Nga ana tjetër, një prej arkitektëve të huaj të cituar nga The Guardian thotë se Rama nuk i emëron vetë arkitektët, por i lidh ata me zhvilluesit.

Rama i ka mohuar akuzat për korrupsion, duke i cilësuar si “fake news”. Zyra e kryeministrit, në përgjigje të The Guardian, i ka quajtur pretendimet “thashetheme” dhe “vlerësime të hidhura”. Rama ka deklaruar gjithashtu se juritë e konkurseve përbëhen kryesisht nga arkitektë, urbanistë dhe akademikë të pavarur.

Një tjetër pikë e debatit lidhet me ndërtimet në zonat e mbrojtura. The Guardian kujton se ligji i vitit 2024 lejoi ndërtimin e resorteve me pesë yje në zona të mbrojtura. Një raport i BE-së dhe një rezolutë e Parlamentit Europian kanë shprehur shqetësime lidhur me këto politika dhe kanë kërkuar masa për mbrojtjen e zonave të mbrojtura.

Artikulli ngre gjithashtu pyetjen se si financohet ky bum ndërtimi në një nga vendet me të ardhurat më të ulëta në Europë, duke vënë në dukje rritjen e fortë të çmimeve të pasurive të paluajtshme, pa një rritje të krahasueshme të pagave dhe kredive hipotekore.

Sipas The Guardian, Global Initiative Against Transnational Organized Crime e identifikon sektorin e pasurive të paluajtshme dhe turizmit në Shqipëri si fusha të rëndësishme për pastrimin e parave. Artikulli përmend gjithashtu hetimet e SPAK dhe sekuestrime pasurish të lidhura me persona të dyshuar për veprimtari kriminale.

The Guardian thekson se nuk ka asnjë pretendim se arkitektët e përmendur në artikull kanë kryer shkelje ligjore.

Në përfundim, artikulli e paraqet bumin arkitekturor shqiptar si një përplasje mes ambicies për transformimin e vendit përmes arkitekturës ndërkombëtare dhe shqetësimeve për transparencën, mjedisin, mënyrën e dhënies së projekteve dhe burimin e kapitalit që financon ndërtimet.

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

“Starchitects go home” – “Arkitektët yje, shkoni në shtëpi” ishte një nga pankartat e protestuesve në Tiranë, ndërsa debati për bumin e ndërtimeve dhe projektet e arkitekturës ndërkombëtare në Shqipëri ka marrë përmasa të reja.

Në një shkrim të gjatë të publikuar më 2 tetor, gazetari i The Guardian, Oliver Wainwright, analizon transformimin urban të Shqipërisë dhe rolin e kryeministrit Edi Rama në përfshirjen e arkitektëve të njohur ndërkombëtarë në projekte në të gjithë vendin.

Në qendër të artikullit është libri i ri “The Albanian Files”, një botim prej 800 faqesh që përfshin projektet e rreth 60 studiove ndërkombëtare të arkitekturës, me më shumë se 500 projekte të propozuara në Shqipëri. Sipas The Guardian, në libër nuk përfshihet asnjë studio shqiptare.

Gazetari shkruan se libri, i cili nga Rama është cilësuar si një dokumentim i procesit të transformimit të Shqipërisë, nga kritikët shihet si një lloj dokumentacioni mbi mënyrën se si janë marrë dhe promovuar vendime të rëndësishme urbanistike.

Një nga çështjet kryesore të ngritura në artikull është mungesa e transparencës në vendimmarrje, së bashku me shqetësimet për mbrojtjen e trashëgimisë, dëbimet, ndërtimet në zona të mbrojtura dhe lidhjet e sektorit të ndërtimit me paratë e paligjshme.

The Guardian sjell shembuj të disa projekteve të propozuara në zona bregdetare dhe natyrore, përfshirë projekte në Gjirin e Gjipesë, Rana e Hedhun, Sarandë dhe Divjakë-Karavasta.

Artikulli citon arkitektë ndërkombëtarë që e përshkruajnë Shqipërinë si një vend ku proceset e lejeve janë më të shpejta dhe më pak kufizuese se në vende të tjera europiane. Vetë Rama, në parathënien e librit, flet për tërheqjen e arkitektëve nga “liria nga ‘jo’-ja në të gjitha format e saj”.

Por kjo liri është pikërisht ajo që ka nxitur kritika. Një grup arkitektësh dhe urbanistësh shqiptarë, Arkitektët Shqiptarë, pretendon se një grup i kufizuar arkitektësh të huaj kontaktohen drejtpërdrejt nga zyra e kryeministrit dhe marrin projekte pa procedurë konkurruese. Nga ana tjetër, një prej arkitektëve të huaj të cituar nga The Guardian thotë se Rama nuk i emëron vetë arkitektët, por i lidh ata me zhvilluesit.

Rama i ka mohuar akuzat për korrupsion, duke i cilësuar si “fake news”. Zyra e kryeministrit, në përgjigje të The Guardian, i ka quajtur pretendimet “thashetheme” dhe “vlerësime të hidhura”. Rama ka deklaruar gjithashtu se juritë e konkurseve përbëhen kryesisht nga arkitektë, urbanistë dhe akademikë të pavarur.

Një tjetër pikë e debatit lidhet me ndërtimet në zonat e mbrojtura. The Guardian kujton se ligji i vitit 2024 lejoi ndërtimin e resorteve me pesë yje në zona të mbrojtura. Një raport i BE-së dhe një rezolutë e Parlamentit Europian kanë shprehur shqetësime lidhur me këto politika dhe kanë kërkuar masa për mbrojtjen e zonave të mbrojtura.

Artikulli ngre gjithashtu pyetjen se si financohet ky bum ndërtimi në një nga vendet me të ardhurat më të ulëta në Europë, duke vënë në dukje rritjen e fortë të çmimeve të pasurive të paluajtshme, pa një rritje të krahasueshme të pagave dhe kredive hipotekore.

Sipas The Guardian, Global Initiative Against Transnational Organized Crime e identifikon sektorin e pasurive të paluajtshme dhe turizmit në Shqipëri si fusha të rëndësishme për pastrimin e parave. Artikulli përmend gjithashtu hetimet e SPAK dhe sekuestrime pasurish të lidhura me persona të dyshuar për veprimtari kriminale.

The Guardian thekson se nuk ka asnjë pretendim se arkitektët e përmendur në artikull kanë kryer shkelje ligjore.

Në përfundim, artikulli e paraqet bumin arkitekturor shqiptar si një përplasje mes ambicies për transformimin e vendit përmes arkitekturës ndërkombëtare dhe shqetësimeve për transparencën, mjedisin, mënyrën e dhënies së projekteve dhe burimin e kapitalit që financon ndërtimet.