Nga Soni Memo
Flamuj kuqezi mes pemëve, valle shqiptare pranë Bazilikës, aroma gatimesh tradicionale dhe fëmijë që këndonin në shqip. Për një ditë, Parku Élisabeth në Koekelberg mori pamjen e një feste të madhe shqiptare, duke sjellë në zemër të Brukselit historinë, kulturën dhe kujtesën e 70 viteve të emigracionit shqiptar në Belgjikë. Ky ishte edicioni i nëntë i piknikut tradicional të Koekelbergut, por këtë herë festa kishte një tjetër identitet. Shqipëria ishte në qendër të saj.
Në nismën për t’i dhënë këtij edicioni një dimension të veçantë shqiptar ishte Ornela Prifti, nënkryetare e Komunës së Koekelbergut me origjinë shqiptare. Së bashku me kolegen e saj Nadia Badri, me mbështetjen e komunës dhe të shërbimeve të saj, Prifti kontribuoi në organizimin e një aktiviteti që solli në të njëjtën hapësirë institucionet belge e shqiptare, shoqatat, artistët, familjet dhe brezat e rinj të diasporës.
Që në hyrje të parkut, atmosfera tregonte se nuk bëhej fjalë thjesht për një piknik. Stendat, muzika, kostumet tradicionale, arti, gastronomia dhe prania e shumë familjeve e shndërruan Parkun Élisabeth në një mozaik të gjallë të kulturës shqiptare.
Në skenë këndohej e vallëzohej; pranë stendave flitej shqip, frëngjisht e holandisht; ndërsa mes publikut takoheshin breza që mbartin histori të ndryshme të së njëjtës mërgatë.
Shtatëdhjetë vite pas mbërritjes së emigrantëve të parë shqiptarë në Belgjikë, kjo ishte një ditë ku e shkuara nuk u kujtua vetëm me fjalë: ajo u takua me të tashmen, në fytyrat e fëmijëve dhe të rinjve që sot vazhdojnë ta mbajnë gjallë gjuhën, kulturën dhe traditat shqiptare.
Një festë e përbashkët e kulturave
Për Ornela Priftin, dita kishte edhe një domethënie personale.
Si përfaqësuese e komunës dhe njëkohësisht si shqiptare, ajo e kishte konceptuar këtë aktivitet si një hapësirë ku komuniteti shqiptar të prezantonte kulturën dhe historinë e tij, por edhe të takohej me qytetarët dhe institucionet belge.
Pas përfundimit të aktivitetit, Prifti e cilësoi piknikun si një sukses të madh dhe falënderoi pjesëmarrësit, vizitorët, Ambasadën e Shqipërisë, kolegen Nadia Badri, shoqatat shqiptare, artistët dhe shërbimet komunale.
Një falënderim të posaçëm ajo ia kushtoi edhe Kadimes, për angazhimin dhe punën e saj në realizimin e aktivitetit.
Edhe Ambasada e Shqipërisë vlerësoi publikisht rolin e Ornela Priftit, duke theksuar angazhimin e saj për ta kthyer këtë ditë në një festë të përbashkët të kulturave dhe për ta vendosur Shqipërinë dhe komunitetin shqiptar në qendër të aktivitetit.
Ambasada e Shqipërisë, një pikë takimi në zemër të parkut
Mes stendave të vendosura në Parkun Élisabeth ishte edhe ajo e Ambasadës së Republikës së Shqipërisë.
Gjatë gjithë ditës, ajo u kthye në një pikë takimi me qytetarët e Koekelbergut, pjesëtarët e komunitetit shqiptar, përfaqësuesit e shoqatave dhe miqtë e Shqipërisë.
Në aktivitet ishte i pranishëm ambasadori i Republikës së Shqipërisë në Belgjikë, Gazmend Barbullushi, së bashku me ekipin e ambasadës.
Në atmosferën e hapur të piknikut, takimet zhvilloheshin natyrshëm, larg formalitetit të ceremonive zyrtare. Përfaqësues institucionalë, familje dhe pjesëtarë të komunitetit bisedonin mes stendave dhe pranë skenës, duke i dhënë ditës karakterin e një feste të vërtetë qytetare.
Shoqatat shqiptare, pjesë e rëndësishme e kësaj dite
Një prani e dukshme në manifestim ishte ajo e shoqatave shqiptare, të cilat përfaqësuan fusha dhe breza të ndryshëm të komunitetit në Belgjikë.
Albelges ishte pjesë e aktivitetit, duke iu bashkuar kësaj dite kushtuar prezantimit dhe promovimit të kulturës shqiptare.
E pranishme ishte gjithashtu Shoqata Konitza, e cila kontribuoi në atmosferën komunitare dhe në përfaqësimin e kulturës shqiptare gjatë manifestimit.
Një vend të veçantë kishte edhe Shoqata Studentore Vlera, duke sjellë në këtë përvjetor praninë dhe energjinë e studentëve dhe të rinjve shqiptarë në Belgjikë.
Në programin kulturor mori pjesë gjithashtu Shoqata Iliriada nga Anversa. Nxënësit e Shkollës Shqipe Iliriada dhe grupi folklorik prezantuan këngë dhe valle tradicionale shqiptare.
Fëmijët në skenë sollën një nga pamjet më domethënëse të ditës: një brez që rritet në Belgjikë, por që vazhdon të ketë kontakt me gjuhën, muzikën, vallen dhe traditat shqiptare.
Në një aktivitet kushtuar 70 viteve emigracion, prania e brezit të ri tregonte edhe vazhdimësinë e kësaj historie.
Shoqatat, secila me profilin dhe veprimtarinë e saj, dëshmuan larminë e jetës organizative të shqiptarëve në Belgjikë dhe rëndësinë e punës komunitare në ruajtjen e lidhjeve mes njerëzve dhe brezave.
Kur muzika dhe vallja shqiptare pushtojnë parkun
Në skenë, atmosfera ndryshonte ritëm.
Këngët dhe vallet tradicionale e bashkëkohore shqiptare tërhoqën vizitorët përreth dhe krijuan momente të gjalla gjatë gjithë aktivitetit.
Këngëtaret Ariona dhe Ceylan Taci ishin pjesë e programit muzikor, duke sjellë interpretimet e tyre për publikun.
Kostumet tradicionale, vallet dhe muzika krijuan një atmosferë ku kultura shqiptare nuk kishte nevojë për shumë shpjegime: ajo shihej, dëgjohej dhe përjetohej.
Fëmijë e të rritur u mblodhën pranë skenës, ndërsa muzika e shndërroi një pjesë të Parkut Élisabeth në një skenë të hapur shqiptare.
Shijet shqiptare me Sofrën
Një festë shqiptare nuk mund të ishte e plotë pa gastronominë.
Sofra solli ushqime dhe gatime tradicionale shqiptare, duke u dhënë pjesëmarrësve mundësinë të provonin edhe shijet karakteristike të kuzhinës shqiptare.
Mes muzikës, stendave dhe aktiviteteve, ushqimi u bë një tjetër mënyrë për të prezantuar kulturën.
Për shqiptarët ishte një shije e njohur, e lidhur me familjen dhe traditën; për shumë vizitorë belgë ishte një mundësi për të zbuluar nga afër kuzhinën shqiptare.
Kështu, kultura e kësaj dite nuk u shpreh vetëm përmes këngës dhe valles, por edhe përmes tryezës.
Dastid Miluka, 70 vite emigracion të rrëfyera përmes artit
Mes atmosferës festive, arti solli një tjetër mënyrë për të treguar historinë e emigracionit.
Piktori dhe artisti vizual shqiptar Dastid Miluka prezantoi dy vepra të realizuara në kuadër të 70-vjetorit të emigracionit shqiptar në Belgjikë: “Le Visiteur” dhe “Échos de l’héritage”.
Përmes tyre, artisti trajton kujtesën dhe trashëgiminë që përcillet nga një brez te tjetri.
Një nga punimet sjell edhe simbolikën e përkrenares së heroit kombëtar Gjergj Kastrioti Skënderbeu, duke e vendosur një simbol të historisë shqiptare në dialog me të tashmen dhe përvojën e diasporës.
Veprat u prezantuan në Pavillon Liesbet, brenda Parkut Élisabeth.
Edhe shkrimtari Safet Kryemadhi ishte pjesë e kësaj dite, duke i shtuar programit një dimension letrar dhe duke e bërë prezantimin e kulturës shqiptare edhe më të gjerë.
Institucionet belge pranë komunitetit shqiptar
Manifestimi u ndoq edhe nga përfaqësues të shumtë institucionalë.
Në Parkun Élisabeth ishte e pranishme kryetarja e Komunës së Koekelbergut, Olivia P’tito.
Aktivitetit iu bashkuan gjithashtu Ahmed Laaouej, Khalil Aouasti, Ibrahim Dönmez, Leila Agic dhe Luiza Duraki.
Prania e përfaqësuesve belgë, së bashku me ambasadorin shqiptar, shoqatat dhe komunitetin, krijoi një tablo të një dite ku institucionet dhe qytetarët ndanin të njëjtën hapësirë.
Por përtej emrave dhe funksioneve, protagoniste e ditës ishte atmosfera që krijuan njerëzit.
Familjet që erdhën me fëmijët, të rinjtë, shoqatat, artistët dhe qytetarët që ndaluan për të parë një valle, për të dëgjuar një këngë apo për të provuar një gatim shqiptar.
Nga brezat e parë te fëmijët e sotëm
Shtatëdhjetë vite emigracion nuk përmblidhen në një datë.
Pas këtij përvjetori qëndrojnë histori njerëzish: të atyre që lanë vendin e tyre, u vendosën në Belgjikë, punuan, krijuan familje dhe ndërtuan një jetë të re.
Me kalimin e dekadave erdhën breza të rinj.
Sot, kjo histori vazhdon përmes fëmijëve që mësojnë shqip, studentëve që organizohen, shoqatave që mbajnë gjallë aktivitetin komunitar, artistëve që e sjellin kujtesën në veprat e tyre dhe familjeve që vazhdojnë të përcjellin traditat.
Pikërisht këto breza u takuan në Parkun Élisabeth.
Në njërën anë qëndronte kujtesa e emigrantëve të parë.
Në tjetrën, fëmijë që sot këndojnë dhe vallëzojnë në Bruksel, duke e përjetuar identitetin shqiptar në një realitet të ri belg.
Mes tyre janë 70 vite histori, kujtesë dhe kontribut.
Një ditë shqiptare në zemër të Belgjikës
Kur muzika filloi të zbehej dhe dita po shkonte drejt fundit, Parku Élisabeth kishte treguar më shumë sesa një piknik tradicional.
Kishte treguar një histori komuniteti.
Një histori të ndërtuar ndër vite nga familje, shoqata, artistë, profesionistë, të rinj dhe fëmijë.
Një histori që ruan lidhjen me Shqipërinë, ndërsa është bërë njëkohësisht pjesë e realitetit belg.
Për një ditë, në Koekelberg, muzika, vallja, arti, ushqimi, gjuha dhe kujtesa shqiptare u bashkuan në të njëjtën hapësirë.
70 vite histori, kujtesë dhe kontribut – dhe ura miqësie mes Shqipërisë dhe Belgjikës që vazhdojnë të ndërtohen nga një brez te tjetri.












