OKB diskuton Kosovën: Progres i brishtë në dialog mes pasigurive

E martë, 17 Nëntor, 2026
E martë, 17 Nëntor, 2026

OKB diskuton Kosovën: Progres i brishtë në dialog mes pasigurive

Nga Beqir SINA

Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara u mblodh sot në seancën e tij të parë të rregullt për vitin 2026 për të diskutuar situatën në Kosovë. Përfaqësuesi Special dhe Shefi i UNMIK-ut, Peter Due, informojë Këshillin e Sigurimit mbi raportin e fundit të Sekretarit të Përgjithshëm (S/2026/264), i shpërndarë më 31 mars, që mbulon periudhën nga 16 shtatori 2025 deri më 15 mars 2026.

Kosova dhe Serbia morën pjesë sipas rregullave 39 dhe 37 të procedurës së Këshillit.

Në raportin e tij, Peter Due  theksojë se situata e sigurisë në veri të Kosovës, ka mbetur e qetë, por vazhdon të jetë e brishtë. Ndërkohë, dialogu i lehtësuar nga Bashkimi Evropian ka shënuar disa përparime të kufizuara, megjithatë pasiguria politike në Kosovë ka vazhduar të dominojë agjendën.

Periudha e mbuluar nga raporti përfshiu dy cikle zgjedhjesh të rëndësishme. Zgjedhjet komunale të tetorit dhe nëntorit 2025 u karakterizuan nga pjesëmarrje e gjerë në të gjitha komunitetet dhe një tranzicion paqësor i pushtetit. Në veri, kryetarët serbë të komunave morën detyrën për herë të parë që nga tërheqja e tyre nga institucionet e Kosovës në vitin 2022. Lista Serbe fitoi të gjitha garat për kryetarë në dhjetë komunat me shumicë serbe.

Më 28 dhjetor 2025 u mbajtën edhe zgjedhjet legjislative, të cilat u zhvilluan në mënyrë paqësore.

Partia Vetëvendosje e kryeministrit Albin Kurti siguroi një fitore të thellë me 51.1 për qind të votave, duke fituar 57 nga 120 vendet në Kuvend. Lista Serbe mori 4.5 për qind të votave dhe nëntë nga dhjetë vendet e rezervuara për komunitetin serb. Më 11 shkurt 2026, Kuvendi rizgjodhi Albin Kurtin si Kryeministër me 66 vota, duke zgjidhur përkohësisht bllokimin politik që kishte zgjatur gati një vit.

Megjithatë, kriza politike u rikthye shpejt.

Më 5 mars skadoi afati kushtetues për zgjedhjen e Presidentit të ri pa arritur marrëveshje midis partive. Presidentja në detyrë Vjosa Osmani lëshoi dekret për shpërndarjen e Kuvendit, por Vetëvendosje e kundërshtoi atë në Gjykatën Kushtetuese.

Më 9 mars Gjykata vendosi masë të përkohshme, ndërsa më 25 mars deklaroi dekretin pa efekt ligjor dhe i dha Kuvendit 34 ditë afat për të zgjedhur Presidentin. Kjo situatë ka krijuar pasiguri të re politike në Kosovë.

Në planin ndërkombëtar, dialogu i lehtësuar nga BE-ja shënoi dy zhvillime pozitive. Më 22 janar 2026, në Bruksel u mbajt për herë të parë në format trilaterale mbledhja e Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur, me pjesëmarrjen e negociatorëve Petar Petkoviq, Besnik Bislimi dhe Përfaqësuesit Special të BE-së, Peter Sørensen. Komisioni synon zbatimin e Deklaratës për Personal e Zhdukur të majit 2023. Palët ranë dakord për hapa konkretë për funksionimin e tij.

Më 14 mars, para hyrjes në fuqi të Ligjit për të Huajt dhe Ligjit për Automjetet, u arrit një marrëveshje mbi modalitetet e zbatimit. Në një konferencë të përbashkët për shtyp me Albin Kurtin, Sørensen theksoi se BE-ja ka insistuar në konsultime të strukturuar me komunitetin serb. Megjithatë, organizatat serbe të shoqërisë civile dhe Kisha Ortodokse Serbe shprehën shqetësim se ligjet mund të ndikojnë negativisht në shërbimet arsimore dhe shëndetësore të administruara nga Serbia, nëse çështjet e regjistrimit nuk zgjidhen plotësisht përmes dialogut.

Shefi i Delegacionit të BE-së, Stavros Lambrinidis, e cilësoi marrëveshjen e 14 marsit si “një hap të rëndësishëm përpara”. Ai theksoi se normalizimi i marrëdhënieve mbetet kusht thelbësor për rrugën evropiane të Kosovës dhe Serbisë, dhe kërkoi që proceset që prekin institucionet arsimore e shëndetësore të jenë inkluzive dhe të koordinuara me komunitetin serb. Lambrinidis shprehu keqardhje që Serbia ende nuk ka sjellë para drejtësisë autorët e sulmeve të 2023-ës në veri.

Stavros Lambrinidis, Shef i Delegacionit të Bashkimit Evropian, e përshkroi marrëveshjen e 14 marsit për regjistrimin civil dhe ligjin për të huajt si “një hap të rëndësishëm përpara”.

Ai sqaroi se çdo proces që prek institucionet shëndetësore dhe arsimore duhet të jetë inkluziv dhe i koordinuar me përfaqësuesit e komunitetit serb të Kosovës, brenda kuadrit të të gjitha marrëveshjeve të arritura në dialogun e lehtësuar nga BE-ja dhe ligjit të Kosovës.

“Përparimi në normalizimin e marrëdhënieve është ndër kushtet thelbësore për rrugën evropiane të Kosovës dhe Serbisë”, theksoi ai.

Ai i bëri thirrje Kosovës që të finalizojë formimin e të gjitha institucioneve për të mundësuar një fokus të ri në reformat “shumë të nevojshme” të lidhura me BE-në.

Gjithashtu shprehu keqardhje që Serbia ende nuk ka sjellë para drejtësisë autorët e sulmeve të vitit 2023 në veri të Kosovës.

Rishikimi strategjik i UNMIK-ut është “i vonuar”, thotë Britania e Madhe

Mbretëria e Bashkuar, tha përfaqësuesja Jennifer MacNaughtan, ishte ndër vendet e para që njohu pavarësinë e Kosovës.

Ajo i inkurajoi shtetet e tjera anëtare të bashkohen me shumicën. Siç e sqaroi qartë Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në Opinionin Këshillues të vitit 2010, deklarata e pavarësisë së Kosovës nuk përbënte shkelje të së drejtës ndërkombëtare.

Ajo gjithashtu u bënte thirrje për një rishikim strategjik “të vonuar” të rolit, përgjegjësive dhe financimit të UNMIK-ut.

Përfaqësuesja e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Këshillin e Sigurimit të Organizatës së Kombeve të Bashkuara, Tammy Bruce, ka përsëritur qëndrimin e SHBA-së për mbylljen e misionit të UNMIK-ut.

Ajo ka thënë se udhëheqja nga institucionet e Kosovës dhe prania ndërkombëtare shpie në drejtimin e njëjtë, se UNMIK-ut i ka ardhur fundi.

“UNMIK-u është krijuar më 1999 në bazë të Rezolutës 1244 për të ofruar një prani ndërkombëtare për të ndihmuar në stabilizimin e mjedisit pas luftës në Kosovë. Ky ka qenë moment tjetër, mision tjetër dhe Kosova ka qenë vend tjetër. Tani kjo nuk është realiteti në terren. Nuk ka arsyetim që Kosova të trajtohet më 2026 sikur ishte në vitin 1999. Sot KFOR-i ndihmon që të ruhet siguria në rajon. UNMIK-u nuk luan më rol as qeverisës, as ushtarak e as të ndërmjetësimit. Nuk po adreson as sigurinë e as paqeruajtjen dhe nuk po e avancon as normalizimin”, ka thënë ajo.

Ajo u ka kërkuar shteteve që financojnë UNMIK-un që të pyesin veten se për çka po paguajnë në këtë mision.

Rishiko UNMIK-un “të stërmbushur”, argumenton SHBA-ja

Stabiliteti në Kosovë dhe Serbi ka rëndësi “për të dy vendet”, dhe për një Ballkan Perëndimor më të begatë, tha Zëvendës Përfaqësuesja e SHBA-së  Bruce.

Populli i Kosovës dhe Serbisë meritojnë një të ardhme të përcaktuar nga siguria, mundësitë ekonomike dhe marrëdhëniet fqinjësore, në vend të “ankesave të ricikluara”.

“Rruga e vetme e qëndrueshme përpara është normalizimi”, këmbënguli ajo, duke vënë në dukje se Presidenti i Shteteve të Bashkuara “po dëgjon me vëmendje” sot që palët të angazhohen për “të punuar dhe përparuar së bashku”, si dhe të ulin tensionet, të shmangin përshkallëzimin dhe të mbeten të angazhuara në tryezë.

“Shtetet e Bashkuara do të angazhohen me udhëheqës që shikojnë drejt së ardhmes”, shtoi ajo.

Ajo kujtoi se UNMIK-u u krijua për të stabilizuar një mjedis pasluftës.

“Kjo nuk është realiteti në terren sot”, pohoi ajo. “Nuk ka justifikim për të trajtuar Kosovën e vitit 2026 sikur të ishte ende Kosova e vitit 1999.”

Ajo e përshkroi UNMIK-un si “një mision paqeruajtës të stërmbushur me personel dhe të stërmbushur me fonde, pa paqeruajtës” dhe mirëpriti reduktimet buxhetore të Sekretarit të Përgjithshëm si “një hap në drejtimin e duhur”, por “jo të mjaftueshëm”.

Bahreini kërkon dialog “në mirëbesim”

Ambasadori i Bahreinit, Jamal Fares Alrowaiei, president i Këshillit për muajin prill, duke folur në cilësinë kombëtare, u bëri thirrje Serbisë dhe Kosovës të angazhohen në mënyrë konstruktive dhe në mirëbesim në dialogun e lehtësuar nga BE-ja.

Ai mirëpriti propozimin për mbajtjen e një takimi trilaterale mes udhëheqësve serbë dhe kosovarë dhe Përfaqësuesit të Lartë të BE-së për Punët e Jashtme dhe Sigurinë.

Duke iu referuar raportit të Sekretarit të Përgjithshëm, ai theksoi se 1.582 persona ende rezultojnë të zhdukur pas ngjarjeve të viteve 1998-1999.

Prandaj ai mirëpriti mbajtjen e mbledhjes së Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur, për herë të parë në format trilaterale, të lehtësuar nga BE-ja.

Moska “diskrediton” negociatat e Brukselit

Ambasadori i Federatës Ruse, Vassily Nebenzia,  tha se ligji i ashtuquajtur për të huajt dhe ligji për automjetet u paraqesin serbëve një zgjedhje të ashpër: “Ose pranojnë këtë shtetësi të ashtuquajtur të Kosovës ose largohen”.

Prishtina, “me pëlqimin e Brukselit”, vazhdon të sabotojë krijimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe, të parashikuar në Marrëveshjen e Brukselit të 2013-ës.

Lidhur me raportimet në media se z. Kurti po përpiqet të bindë partnerët perëndimorë të tërheqin forcat e NATO-s nga zona tampon, ai tha: “Këto forca mbeten formacioni i vetëm ushtarak legjitim në provincë”, duke u bazuar në Marrëveshjen e Kumanovës dhe rezolutën 1244 (1999).

Formati i negociatave të Brukselit, ndërkohë, është “diskredituar plotësisht” dhe “nuk ka të bëjë fare me normalizimin”.

Një “dyfytyrësi kaq e hapur” meriton të njihet nga Këshilli i Sigurimit, dhe ai ndërkohë që kërkoi një analizë të rezolutës 1244 (1999), themeli i arkitekturës së sigurisë në Ballkan.

Letonia kërkon drejtësi për sulmin e Banjskës 2023

Letonia ka qenë një kontribues aktiv në Forcën e Kosovës të udhëhequr nga NATO-ja, tha Zëvendës Përfaqësuesi i Përhershëm Olegs Ilgis, duke e përshkruar si praninë ushtarake më të madhe të vendit të tij në çdo operacion ose mision jashtë vendit.

Ai theksoi “rëndësinë e madhe” që palët të angazhohen “në mënyrë konstruktive dhe në mirëbesim” në dialogun e lehtësuar nga BE-ja.

Në veri të Kosovës, ai dënoi çdo veprim që mund të çojë në destabilizim dhe u bëri thirrje palëve të përmbahen nga retorika dhe veprime njëanshme.

Për më tepër, shprehu keqardhje që “drejtësia ende nuk është shërbyer” pas sulmit të Banjskës 2023 dhe i bëri presion Serbisë që të demonstrojë bashkëpunim për një hetim të plotë dhe të paanshëm.

Ai njohu përpjekjet e Kosovës për të forcuar institucionet demokratike, për të ruajtur sundimin e ligjit dhe për të avancuar qeverisjen inkluzive.

Ai kërkoi rishikim strategjik të angazhimit të ardhshëm të UNMIK-ut.

Mbështetje politike dhe buxhetore për UNMIK-un, thotë Kina

“Dialogu dhe konsultimi janë rruga e duhur për zgjidhjen e çështjes së Kosovës”, tha Ambasadori Sun Lei i Kinës, duke lavdëruar rolin e gjerë ndërmjetësues të BE-së dhe duke i inkurajuar të dyja palët të ruajnë angazhimin “pragmatik dhe konstruktiv”.

Bashkëjetesa harmonike e të gjitha komuniteteve etnike është parakusht për stabilitetin në Kosovë, theksoi ai, duke i bërë thirrje autoriteteve të Kosovës që të marrin parasysh të drejtat, interesat dhe shqetësimet e komunitetit serb.

Prania e OKB-së është një “garanci e fortë” për zgjidhjen e çështjes së Kosovës, dhe ai u bëri thirrje Këshillit të japë mbështetje të mjaftueshme politike dhe buxhetore UNMIK-ut.

Kosova shtyn për anëtarësim në OKB

Glauk Konjufca,, duke marrë parasysh raportin e Përfaqësuesit Special, tha se ai përmban “disa elementë kontroversë dhe të njëanshëm që nuk pasqyrojnë saktë ngjarjet në terren”.

Duke sqaruar, ai tha se Kosova po lulëzon si një demokraci e qëndrueshme, me institucione funksionale, rritje të qëndrueshme ekonomike, polici dhe forca sigurie profesionale.

Ajo respekton standardet më të larta të të drejtave të njeriut dhe të drejtave të komuniteteve, të garantuara nga kushtetuta.

Që nga debati i fundit i Këshillit, tha ai, Kosova ka zhvilluar zgjedhje të drejta dhe demokratike në nivel lokal dhe kombëtar, duke demonstruar se ka ndërtuar institucione demokratike të pavarura “të afta për të ruajtur stabilitetin dhe për të mbajtur standardet liberale”.

Qeveria e re do të vazhdojë reformat e saj “ambicioze”, siguroi ai.

Megjithatë, Beogradi ka tentuar të ndërhyjë në zgjedhje dhe “të imponojë listën serbe të mbështetur nga Beogradi” mbi komunitetin serb lokal në Kosovë, “duke synuar të pasqyrojë sundimin autoritar dhe njëpartiak serb”.

“Ne jemi një komb paqedashës”, tha ai. “Pengesa për paqen dhe normalizimin e marrëdhënieve mbetet Serbia, e cila nuk është e interesuar as për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, as për t’u bashkuar me BE-në.”

Ai u bëri thirrje që UNMIK-u të transformohet në një zyrë që do të lehtësojë anëtarësimin e plotë të Kosovës në OKB, duke përfshirë agjencitë, programet dhe organet e traktateve të saj.

Forconi UNMIK-un, argumenton Serbia

“UNMIK-u vazhdon të shërbejë si garanci kryesore e paqes, stabilitetit dhe mbrojtjes së të drejtave themelore të njeriut të serbëve në Kosovë dhe Metohi”, tha Marko Đuriç, Ministër i Punëve të Jashtme i Serbisë.

Në një kohë kur po bëhen thirrje për të ulur buxhetin e UNMIK-ut dhe për të ndryshuar mandatin e tij, ai dërgoi një mesazh të qartë: “Prania dhe roli i kësaj misioni nuk duhet të dobësohet; ai duhet të forcohet.”

Mandati i tij, i bazuar në rezolutën 1244 (1999), nuk është zbatuar plotësisht – një çështje që ndikon drejtpërdrejt në “sigurinë, të drejtat dhe jetën e përditshme të njerëzve në terren”.

Çdo diskutim për të ardhmen e UNMIK-ut duhet të udhëhiqet rreptësisht nga realitetet në terren, në vend të supozimeve që mund të mos përputhen me përvojën e jetuar të komuniteteve.

Mandati i UNMIK-ut mbetet thelbësor për të siguruar mbikëqyrje të paanshme, argumentoi ai, veçanërisht pasi veprimet njëanshme rrezikojnë të minojnë “balancën e brishtë të arritur gjatë viteve”.

Besimi dhe përgjegjësia, “themel” i së ardhmes së rajonit

Përfaqësuesi Special Due tha në fund se kthimi i kryetarëve serbë të Kosovës në veri shënon “një hap të rëndësishëm drejt riangazhimit të tyre në institucionet lokale”, por ai ka dëgjuar shqetësime për dorëzime jo të plota, boshllëqe administrative dhe barriera gjuhësore.

“Respekti për kuadrin e vetëqeverisjes lokale mbetet thelbësor për të ndërtuar besim dhe për të siguruar qeverisje efektive”, siguroi ai.

Lidhur me dialogun e lehtësuar nga BE-ja, thirrja në Bruksel e Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur për herë të parë në format trilaterale në janar shënoi “një hap të rëndësishëm përpara”.

Ai lavdëroi gjithashtu BE-në, Beogradin dhe Prishtinën për identifikimin e një rruge konstruktive për të zbatuar Ligjin për të Huajt në mars.

“Është e rëndësishme që Beogradi dhe Prishtina të ndërtojnë mbi këtë momentum”, tha ai. “Dialogu, besimi dhe përgjegjësia mbeten themelet e paqes dhe sigurisë së qëndrueshme në rajon.”

Peter Due  përfundojë duke theksuar se “dialogu, besimi dhe përgjegjësia mbeten themelet e paqes së qëndrueshme në rajon”. Kthimi i kryetarëve serbë në institucione lokale është vlerësuar si hap pozitiv, por shqetësimet për dorëzime jo të plota, boshllëqe administrative dhe barriera gjuhësore mbeten.

Seanca e sotme pasqyron qartë ndarjet e thella: Perëndimi shtyn për normalizim dhe integrim evropian, ndërsa Rusia dhe Serbia mbrojnë status-quo-në bazuar në Rezolutën 1244. Kosova kërkon njohje të plotë ndërkombëtare. Progresi real do të varet nga vullneti i palëve për të ulur tensionet dhe për të ndërtuar besim konkret në terren.

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.

Nga Beqir SINA

Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara u mblodh sot në seancën e tij të parë të rregullt për vitin 2026 për të diskutuar situatën në Kosovë. Përfaqësuesi Special dhe Shefi i UNMIK-ut, Peter Due, informojë Këshillin e Sigurimit mbi raportin e fundit të Sekretarit të Përgjithshëm (S/2026/264), i shpërndarë më 31 mars, që mbulon periudhën nga 16 shtatori 2025 deri më 15 mars 2026.

Kosova dhe Serbia morën pjesë sipas rregullave 39 dhe 37 të procedurës së Këshillit.

Në raportin e tij, Peter Due  theksojë se situata e sigurisë në veri të Kosovës, ka mbetur e qetë, por vazhdon të jetë e brishtë. Ndërkohë, dialogu i lehtësuar nga Bashkimi Evropian ka shënuar disa përparime të kufizuara, megjithatë pasiguria politike në Kosovë ka vazhduar të dominojë agjendën.

Periudha e mbuluar nga raporti përfshiu dy cikle zgjedhjesh të rëndësishme. Zgjedhjet komunale të tetorit dhe nëntorit 2025 u karakterizuan nga pjesëmarrje e gjerë në të gjitha komunitetet dhe një tranzicion paqësor i pushtetit. Në veri, kryetarët serbë të komunave morën detyrën për herë të parë që nga tërheqja e tyre nga institucionet e Kosovës në vitin 2022. Lista Serbe fitoi të gjitha garat për kryetarë në dhjetë komunat me shumicë serbe.

Më 28 dhjetor 2025 u mbajtën edhe zgjedhjet legjislative, të cilat u zhvilluan në mënyrë paqësore.

Partia Vetëvendosje e kryeministrit Albin Kurti siguroi një fitore të thellë me 51.1 për qind të votave, duke fituar 57 nga 120 vendet në Kuvend. Lista Serbe mori 4.5 për qind të votave dhe nëntë nga dhjetë vendet e rezervuara për komunitetin serb. Më 11 shkurt 2026, Kuvendi rizgjodhi Albin Kurtin si Kryeministër me 66 vota, duke zgjidhur përkohësisht bllokimin politik që kishte zgjatur gati një vit.

Megjithatë, kriza politike u rikthye shpejt.

Më 5 mars skadoi afati kushtetues për zgjedhjen e Presidentit të ri pa arritur marrëveshje midis partive. Presidentja në detyrë Vjosa Osmani lëshoi dekret për shpërndarjen e Kuvendit, por Vetëvendosje e kundërshtoi atë në Gjykatën Kushtetuese.

Më 9 mars Gjykata vendosi masë të përkohshme, ndërsa më 25 mars deklaroi dekretin pa efekt ligjor dhe i dha Kuvendit 34 ditë afat për të zgjedhur Presidentin. Kjo situatë ka krijuar pasiguri të re politike në Kosovë.

Në planin ndërkombëtar, dialogu i lehtësuar nga BE-ja shënoi dy zhvillime pozitive. Më 22 janar 2026, në Bruksel u mbajt për herë të parë në format trilaterale mbledhja e Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur, me pjesëmarrjen e negociatorëve Petar Petkoviq, Besnik Bislimi dhe Përfaqësuesit Special të BE-së, Peter Sørensen. Komisioni synon zbatimin e Deklaratës për Personal e Zhdukur të majit 2023. Palët ranë dakord për hapa konkretë për funksionimin e tij.

Më 14 mars, para hyrjes në fuqi të Ligjit për të Huajt dhe Ligjit për Automjetet, u arrit një marrëveshje mbi modalitetet e zbatimit. Në një konferencë të përbashkët për shtyp me Albin Kurtin, Sørensen theksoi se BE-ja ka insistuar në konsultime të strukturuar me komunitetin serb. Megjithatë, organizatat serbe të shoqërisë civile dhe Kisha Ortodokse Serbe shprehën shqetësim se ligjet mund të ndikojnë negativisht në shërbimet arsimore dhe shëndetësore të administruara nga Serbia, nëse çështjet e regjistrimit nuk zgjidhen plotësisht përmes dialogut.

Shefi i Delegacionit të BE-së, Stavros Lambrinidis, e cilësoi marrëveshjen e 14 marsit si “një hap të rëndësishëm përpara”. Ai theksoi se normalizimi i marrëdhënieve mbetet kusht thelbësor për rrugën evropiane të Kosovës dhe Serbisë, dhe kërkoi që proceset që prekin institucionet arsimore e shëndetësore të jenë inkluzive dhe të koordinuara me komunitetin serb. Lambrinidis shprehu keqardhje që Serbia ende nuk ka sjellë para drejtësisë autorët e sulmeve të 2023-ës në veri.

Stavros Lambrinidis, Shef i Delegacionit të Bashkimit Evropian, e përshkroi marrëveshjen e 14 marsit për regjistrimin civil dhe ligjin për të huajt si “një hap të rëndësishëm përpara”.

Ai sqaroi se çdo proces që prek institucionet shëndetësore dhe arsimore duhet të jetë inkluziv dhe i koordinuar me përfaqësuesit e komunitetit serb të Kosovës, brenda kuadrit të të gjitha marrëveshjeve të arritura në dialogun e lehtësuar nga BE-ja dhe ligjit të Kosovës.

“Përparimi në normalizimin e marrëdhënieve është ndër kushtet thelbësore për rrugën evropiane të Kosovës dhe Serbisë”, theksoi ai.

Ai i bëri thirrje Kosovës që të finalizojë formimin e të gjitha institucioneve për të mundësuar një fokus të ri në reformat “shumë të nevojshme” të lidhura me BE-në.

Gjithashtu shprehu keqardhje që Serbia ende nuk ka sjellë para drejtësisë autorët e sulmeve të vitit 2023 në veri të Kosovës.

Rishikimi strategjik i UNMIK-ut është “i vonuar”, thotë Britania e Madhe

Mbretëria e Bashkuar, tha përfaqësuesja Jennifer MacNaughtan, ishte ndër vendet e para që njohu pavarësinë e Kosovës.

Ajo i inkurajoi shtetet e tjera anëtare të bashkohen me shumicën. Siç e sqaroi qartë Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në Opinionin Këshillues të vitit 2010, deklarata e pavarësisë së Kosovës nuk përbënte shkelje të së drejtës ndërkombëtare.

Ajo gjithashtu u bënte thirrje për një rishikim strategjik “të vonuar” të rolit, përgjegjësive dhe financimit të UNMIK-ut.

Përfaqësuesja e Shteteve të Bashkuara të Amerikës në Këshillin e Sigurimit të Organizatës së Kombeve të Bashkuara, Tammy Bruce, ka përsëritur qëndrimin e SHBA-së për mbylljen e misionit të UNMIK-ut.

Ajo ka thënë se udhëheqja nga institucionet e Kosovës dhe prania ndërkombëtare shpie në drejtimin e njëjtë, se UNMIK-ut i ka ardhur fundi.

“UNMIK-u është krijuar më 1999 në bazë të Rezolutës 1244 për të ofruar një prani ndërkombëtare për të ndihmuar në stabilizimin e mjedisit pas luftës në Kosovë. Ky ka qenë moment tjetër, mision tjetër dhe Kosova ka qenë vend tjetër. Tani kjo nuk është realiteti në terren. Nuk ka arsyetim që Kosova të trajtohet më 2026 sikur ishte në vitin 1999. Sot KFOR-i ndihmon që të ruhet siguria në rajon. UNMIK-u nuk luan më rol as qeverisës, as ushtarak e as të ndërmjetësimit. Nuk po adreson as sigurinë e as paqeruajtjen dhe nuk po e avancon as normalizimin”, ka thënë ajo.

Ajo u ka kërkuar shteteve që financojnë UNMIK-un që të pyesin veten se për çka po paguajnë në këtë mision.

Rishiko UNMIK-un “të stërmbushur”, argumenton SHBA-ja

Stabiliteti në Kosovë dhe Serbi ka rëndësi “për të dy vendet”, dhe për një Ballkan Perëndimor më të begatë, tha Zëvendës Përfaqësuesja e SHBA-së  Bruce.

Populli i Kosovës dhe Serbisë meritojnë një të ardhme të përcaktuar nga siguria, mundësitë ekonomike dhe marrëdhëniet fqinjësore, në vend të “ankesave të ricikluara”.

“Rruga e vetme e qëndrueshme përpara është normalizimi”, këmbënguli ajo, duke vënë në dukje se Presidenti i Shteteve të Bashkuara “po dëgjon me vëmendje” sot që palët të angazhohen për “të punuar dhe përparuar së bashku”, si dhe të ulin tensionet, të shmangin përshkallëzimin dhe të mbeten të angazhuara në tryezë.

“Shtetet e Bashkuara do të angazhohen me udhëheqës që shikojnë drejt së ardhmes”, shtoi ajo.

Ajo kujtoi se UNMIK-u u krijua për të stabilizuar një mjedis pasluftës.

“Kjo nuk është realiteti në terren sot”, pohoi ajo. “Nuk ka justifikim për të trajtuar Kosovën e vitit 2026 sikur të ishte ende Kosova e vitit 1999.”

Ajo e përshkroi UNMIK-un si “një mision paqeruajtës të stërmbushur me personel dhe të stërmbushur me fonde, pa paqeruajtës” dhe mirëpriti reduktimet buxhetore të Sekretarit të Përgjithshëm si “një hap në drejtimin e duhur”, por “jo të mjaftueshëm”.

Bahreini kërkon dialog “në mirëbesim”

Ambasadori i Bahreinit, Jamal Fares Alrowaiei, president i Këshillit për muajin prill, duke folur në cilësinë kombëtare, u bëri thirrje Serbisë dhe Kosovës të angazhohen në mënyrë konstruktive dhe në mirëbesim në dialogun e lehtësuar nga BE-ja.

Ai mirëpriti propozimin për mbajtjen e një takimi trilaterale mes udhëheqësve serbë dhe kosovarë dhe Përfaqësuesit të Lartë të BE-së për Punët e Jashtme dhe Sigurinë.

Duke iu referuar raportit të Sekretarit të Përgjithshëm, ai theksoi se 1.582 persona ende rezultojnë të zhdukur pas ngjarjeve të viteve 1998-1999.

Prandaj ai mirëpriti mbajtjen e mbledhjes së Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur, për herë të parë në format trilaterale, të lehtësuar nga BE-ja.

Moska “diskrediton” negociatat e Brukselit

Ambasadori i Federatës Ruse, Vassily Nebenzia,  tha se ligji i ashtuquajtur për të huajt dhe ligji për automjetet u paraqesin serbëve një zgjedhje të ashpër: “Ose pranojnë këtë shtetësi të ashtuquajtur të Kosovës ose largohen”.

Prishtina, “me pëlqimin e Brukselit”, vazhdon të sabotojë krijimin e Asociacionit të Komunave me shumicë serbe, të parashikuar në Marrëveshjen e Brukselit të 2013-ës.

Lidhur me raportimet në media se z. Kurti po përpiqet të bindë partnerët perëndimorë të tërheqin forcat e NATO-s nga zona tampon, ai tha: “Këto forca mbeten formacioni i vetëm ushtarak legjitim në provincë”, duke u bazuar në Marrëveshjen e Kumanovës dhe rezolutën 1244 (1999).

Formati i negociatave të Brukselit, ndërkohë, është “diskredituar plotësisht” dhe “nuk ka të bëjë fare me normalizimin”.

Një “dyfytyrësi kaq e hapur” meriton të njihet nga Këshilli i Sigurimit, dhe ai ndërkohë që kërkoi një analizë të rezolutës 1244 (1999), themeli i arkitekturës së sigurisë në Ballkan.

Letonia kërkon drejtësi për sulmin e Banjskës 2023

Letonia ka qenë një kontribues aktiv në Forcën e Kosovës të udhëhequr nga NATO-ja, tha Zëvendës Përfaqësuesi i Përhershëm Olegs Ilgis, duke e përshkruar si praninë ushtarake më të madhe të vendit të tij në çdo operacion ose mision jashtë vendit.

Ai theksoi “rëndësinë e madhe” që palët të angazhohen “në mënyrë konstruktive dhe në mirëbesim” në dialogun e lehtësuar nga BE-ja.

Në veri të Kosovës, ai dënoi çdo veprim që mund të çojë në destabilizim dhe u bëri thirrje palëve të përmbahen nga retorika dhe veprime njëanshme.

Për më tepër, shprehu keqardhje që “drejtësia ende nuk është shërbyer” pas sulmit të Banjskës 2023 dhe i bëri presion Serbisë që të demonstrojë bashkëpunim për një hetim të plotë dhe të paanshëm.

Ai njohu përpjekjet e Kosovës për të forcuar institucionet demokratike, për të ruajtur sundimin e ligjit dhe për të avancuar qeverisjen inkluzive.

Ai kërkoi rishikim strategjik të angazhimit të ardhshëm të UNMIK-ut.

Mbështetje politike dhe buxhetore për UNMIK-un, thotë Kina

“Dialogu dhe konsultimi janë rruga e duhur për zgjidhjen e çështjes së Kosovës”, tha Ambasadori Sun Lei i Kinës, duke lavdëruar rolin e gjerë ndërmjetësues të BE-së dhe duke i inkurajuar të dyja palët të ruajnë angazhimin “pragmatik dhe konstruktiv”.

Bashkëjetesa harmonike e të gjitha komuniteteve etnike është parakusht për stabilitetin në Kosovë, theksoi ai, duke i bërë thirrje autoriteteve të Kosovës që të marrin parasysh të drejtat, interesat dhe shqetësimet e komunitetit serb.

Prania e OKB-së është një “garanci e fortë” për zgjidhjen e çështjes së Kosovës, dhe ai u bëri thirrje Këshillit të japë mbështetje të mjaftueshme politike dhe buxhetore UNMIK-ut.

Kosova shtyn për anëtarësim në OKB

Glauk Konjufca,, duke marrë parasysh raportin e Përfaqësuesit Special, tha se ai përmban “disa elementë kontroversë dhe të njëanshëm që nuk pasqyrojnë saktë ngjarjet në terren”.

Duke sqaruar, ai tha se Kosova po lulëzon si një demokraci e qëndrueshme, me institucione funksionale, rritje të qëndrueshme ekonomike, polici dhe forca sigurie profesionale.

Ajo respekton standardet më të larta të të drejtave të njeriut dhe të drejtave të komuniteteve, të garantuara nga kushtetuta.

Që nga debati i fundit i Këshillit, tha ai, Kosova ka zhvilluar zgjedhje të drejta dhe demokratike në nivel lokal dhe kombëtar, duke demonstruar se ka ndërtuar institucione demokratike të pavarura “të afta për të ruajtur stabilitetin dhe për të mbajtur standardet liberale”.

Qeveria e re do të vazhdojë reformat e saj “ambicioze”, siguroi ai.

Megjithatë, Beogradi ka tentuar të ndërhyjë në zgjedhje dhe “të imponojë listën serbe të mbështetur nga Beogradi” mbi komunitetin serb lokal në Kosovë, “duke synuar të pasqyrojë sundimin autoritar dhe njëpartiak serb”.

“Ne jemi një komb paqedashës”, tha ai. “Pengesa për paqen dhe normalizimin e marrëdhënieve mbetet Serbia, e cila nuk është e interesuar as për normalizimin e marrëdhënieve me Kosovën, as për t’u bashkuar me BE-në.”

Ai u bëri thirrje që UNMIK-u të transformohet në një zyrë që do të lehtësojë anëtarësimin e plotë të Kosovës në OKB, duke përfshirë agjencitë, programet dhe organet e traktateve të saj.

Forconi UNMIK-un, argumenton Serbia

“UNMIK-u vazhdon të shërbejë si garanci kryesore e paqes, stabilitetit dhe mbrojtjes së të drejtave themelore të njeriut të serbëve në Kosovë dhe Metohi”, tha Marko Đuriç, Ministër i Punëve të Jashtme i Serbisë.

Në një kohë kur po bëhen thirrje për të ulur buxhetin e UNMIK-ut dhe për të ndryshuar mandatin e tij, ai dërgoi një mesazh të qartë: “Prania dhe roli i kësaj misioni nuk duhet të dobësohet; ai duhet të forcohet.”

Mandati i tij, i bazuar në rezolutën 1244 (1999), nuk është zbatuar plotësisht – një çështje që ndikon drejtpërdrejt në “sigurinë, të drejtat dhe jetën e përditshme të njerëzve në terren”.

Çdo diskutim për të ardhmen e UNMIK-ut duhet të udhëhiqet rreptësisht nga realitetet në terren, në vend të supozimeve që mund të mos përputhen me përvojën e jetuar të komuniteteve.

Mandati i UNMIK-ut mbetet thelbësor për të siguruar mbikëqyrje të paanshme, argumentoi ai, veçanërisht pasi veprimet njëanshme rrezikojnë të minojnë “balancën e brishtë të arritur gjatë viteve”.

Besimi dhe përgjegjësia, “themel” i së ardhmes së rajonit

Përfaqësuesi Special Due tha në fund se kthimi i kryetarëve serbë të Kosovës në veri shënon “një hap të rëndësishëm drejt riangazhimit të tyre në institucionet lokale”, por ai ka dëgjuar shqetësime për dorëzime jo të plota, boshllëqe administrative dhe barriera gjuhësore.

“Respekti për kuadrin e vetëqeverisjes lokale mbetet thelbësor për të ndërtuar besim dhe për të siguruar qeverisje efektive”, siguroi ai.

Lidhur me dialogun e lehtësuar nga BE-ja, thirrja në Bruksel e Komisionit të Përbashkët për Personat e Zhdukur për herë të parë në format trilaterale në janar shënoi “një hap të rëndësishëm përpara”.

Ai lavdëroi gjithashtu BE-në, Beogradin dhe Prishtinën për identifikimin e një rruge konstruktive për të zbatuar Ligjin për të Huajt në mars.

“Është e rëndësishme që Beogradi dhe Prishtina të ndërtojnë mbi këtë momentum”, tha ai. “Dialogu, besimi dhe përgjegjësia mbeten themelet e paqes dhe sigurisë së qëndrueshme në rajon.”

Peter Due  përfundojë duke theksuar se “dialogu, besimi dhe përgjegjësia mbeten themelet e paqes së qëndrueshme në rajon”. Kthimi i kryetarëve serbë në institucione lokale është vlerësuar si hap pozitiv, por shqetësimet për dorëzime jo të plota, boshllëqe administrative dhe barriera gjuhësore mbeten.

Seanca e sotme pasqyron qartë ndarjet e thella: Perëndimi shtyn për normalizim dhe integrim evropian, ndërsa Rusia dhe Serbia mbrojnë status-quo-në bazuar në Rezolutën 1244. Kosova kërkon njohje të plotë ndërkombëtare. Progresi real do të varet nga vullneti i palëve për të ulur tensionet dhe për të ndërtuar besim konkret në terren.