Më 17 mars 1894, filologu dhe murgu arbëresh Nilo Borxha mori emrin “Nilo”, në nder të Shën Nilo di Rossano, themeluesit të urdhrit të Shën Bazilit në Itali. Ky moment shënoi një etapë të rëndësishme në jetën e një prej figurave të shquara të kulturës arbëreshe, i cili më vonë do të jepte një kontribut të rëndësishëm në studimet për gjuhën dhe historinë e shqiptarëve.
Nilo Borxha (1870–1942) lindi në fshatin arbëresh Hora e Arbëreshëvet (Piana degli Albanesi) në Sicili. Më 6 tetor 1883, ai hyri në manastirin e Grottaferrata-s, një nga qendrat më të rëndësishme të ritit bizantin në Itali. Pas viteve të para të formimit fetar, më 17 mars 1894, për nder të Shën Nilo di Rossano, murgu i ri vendosi të merrte emrin “Nilo”.
Veprimtaria e tij u lidh ngushtë me jetën kulturore dhe studimore të manastirit të Grottaferrata-s. Në vitin 1904 u emërua pranë bibliotekës së abacisë, ndërsa më 31 dhjetor 1907 mori titullin “At’ Nilo”, duke u bërë abat i këtij manastiri historik, i cili shërbente si një nga qendrat kryesore kulturore të ritit bizantin dhe një pikë e rëndësishme referimi për komunitetin arbëresh në Itali.
Dy vite më vonë, në 1909, ai u bë një nga mbështetësit kryesorë të përpjekjeve të Vatikanit për të rigjallëruar studimet dhe kërkimet në fushën e ritit liturgjik lindor bizantin. Krahas veprimtarisë kishtare, At’ Nilo u përkushtua edhe në kërkime shkencore, duke studiuar tekste dhe dokumente që lidhen me gjuhën shqipe dhe historinë e shqiptarëve.
Një nga kontributet më të rëndësishme të tij ishte edhe themelimi i shtypshkronjës “San Nilo”, e cila u bë një qendër e rëndësishme botimesh për studime në fushën e albanologjisë dhe për zhvillimin e gjuhës shqipe. Përmes botimeve të kësaj shtypshkronje u rigjallëruan shumë fjalë të lashta shqipe, të ruajtura në të folmet arbëreshe, duke ndihmuar në ruajtjen dhe pasurimin e trashëgimisë gjuhësore shqiptare.
Figura e Nilo Borxhës mbetet një dëshmi e rëndësishme e kontributit të arbëreshëve në ruajtjen e identitetit, kulturës dhe gjuhës shqiptare ndër shekuj.

Materialet e publikuara nga “Diaspora Shqiptare” janë të mbrojtura nga të drejtat e autorit. Rishpërndarja, riprodhimi, modifikimi apo përdorimi i tyre, i pjesshëm ose i plotë, pa lejen e shprehur të redaksisë, është i ndaluar dhe shkel ligjet mbi të drejtat e pronës intelektuale.
Më 17 mars 1894, filologu dhe murgu arbëresh Nilo Borxha mori emrin “Nilo”, në nder të Shën Nilo di Rossano, themeluesit të urdhrit të Shën Bazilit në Itali. Ky moment shënoi një etapë të rëndësishme në jetën e një prej figurave të shquara të kulturës arbëreshe, i cili më vonë do të jepte një kontribut të rëndësishëm në studimet për gjuhën dhe historinë e shqiptarëve.
Nilo Borxha (1870–1942) lindi në fshatin arbëresh Hora e Arbëreshëvet (Piana degli Albanesi) në Sicili. Më 6 tetor 1883, ai hyri në manastirin e Grottaferrata-s, një nga qendrat më të rëndësishme të ritit bizantin në Itali. Pas viteve të para të formimit fetar, më 17 mars 1894, për nder të Shën Nilo di Rossano, murgu i ri vendosi të merrte emrin “Nilo”.
Veprimtaria e tij u lidh ngushtë me jetën kulturore dhe studimore të manastirit të Grottaferrata-s. Në vitin 1904 u emërua pranë bibliotekës së abacisë, ndërsa më 31 dhjetor 1907 mori titullin “At’ Nilo”, duke u bërë abat i këtij manastiri historik, i cili shërbente si një nga qendrat kryesore kulturore të ritit bizantin dhe një pikë e rëndësishme referimi për komunitetin arbëresh në Itali.
Dy vite më vonë, në 1909, ai u bë një nga mbështetësit kryesorë të përpjekjeve të Vatikanit për të rigjallëruar studimet dhe kërkimet në fushën e ritit liturgjik lindor bizantin. Krahas veprimtarisë kishtare, At’ Nilo u përkushtua edhe në kërkime shkencore, duke studiuar tekste dhe dokumente që lidhen me gjuhën shqipe dhe historinë e shqiptarëve.
Një nga kontributet më të rëndësishme të tij ishte edhe themelimi i shtypshkronjës “San Nilo”, e cila u bë një qendër e rëndësishme botimesh për studime në fushën e albanologjisë dhe për zhvillimin e gjuhës shqipe. Përmes botimeve të kësaj shtypshkronje u rigjallëruan shumë fjalë të lashta shqipe, të ruajtura në të folmet arbëreshe, duke ndihmuar në ruajtjen dhe pasurimin e trashëgimisë gjuhësore shqiptare.
Figura e Nilo Borxhës mbetet një dëshmi e rëndësishme e kontributit të arbëreshëve në ruajtjen e identitetit, kulturës dhe gjuhës shqiptare ndër shekuj.
