Prokuroria e Milanos ka hapur një hetim paraprak mbi akuzat tronditëse se shtetas italianë dhe të huaj paguan për të qëlluar mbi civilë gjatë rrethimit të Sarajevës, një nga episodet më të errëta të luftës së Bosnjës (1992-1995). Nisja e hetimit ka rikthyer shpresën e të mbijetuarve se drejtësia mund të zgjerohet edhe përtej figurave tashmë të dënuara për krime lufte.
Rreth 11 mijë civilë u vranë nga bombardimet dhe zjarri i snajperëve të vendosur në kodrat përreth qytetit të rrethuar. Akuzat e reja lidhen me atë që disa e kanë quajtur “turizëm snajperësh”, sipas të cilit individë të pasur nga vende të ndryshme paguanin anëtarë të forcave serbe të Bosnjës për t’i lejuar të qëllonin mbi civilët sarajevas.
Hetimi nisi pasi gazetari dhe shkrimtari italian Ezio Gavazzeni ngriti një padi ligjore, i frymëzuar nga dokumentari “Sarajevo Safari” i regjisorit slloven Miran Zupaniç. Në film, ish-oficeri i inteligjencës së ushtrisë boshnjake Edin Subasiç dëshmon se për herë të parë dëgjoi për këto praktika në vitin 1993, gjatë marrjes në pyetje të një ushtari të kapur serbo-boshnjak. Subasiç thotë se informacioni iu përcoll edhe një agjencie të inteligjencës ushtarake italiane në atë kohë.
Sipas padisë, italianë dhe të huaj të tjerë dyshohet se niseshin nga Trieste për në Beograd dhe më pas shoqëroheshin nga forcat serbe deri në pozicionet mbi Sarajevë, ku merrnin pjesë në të shtënat ndaj civilëve. Gavazzeni nuk ka paraqitur deri më tani prova të plota, por pretendon se pagesat për këto “ekskursione kriminale” ishin të mëdha.
Në Itali, hapja e një hetimi është një procedurë standarde pas depozitimit të një padie të tillë dhe deri tani nuk ka të dyshuar të identifikuar. Megjithatë, lajmi ka shkaktuar reagime të forta në Bosnjë dhe sidomos në Sarajevë, ku shumë prej banorëve e shohin këtë zhvillim si një mundësi të vonuar për të kërkuar përgjegjësi të reja.
Ish-kryetarja e bashkisë së Sarajevës, Benjamina Kariç, shprehu shpresën që ky hetim të nxisë prokurorinë e Bosnjës të hapë procedura të ngjashme ndaj ish-komandantëve serbo-boshnjakë dhe individëve të tjerë të përfshirë në rrethim.
Nga ana tjetër, Prokuroria e Shtetit të Bosnjës deklaroi për Reuters se nuk është kontaktuar ende nga autoritetet italiane. Ndërkohë, Prokuroria e Milanos nuk ka dhënë asnjë koment publik.
Ndërsa autorët kryesorë të rrethimit – Radovan Karaxhiç dhe Ratko Mlladiç – janë dënuar me burgim të përjetshëm për krime lufte dhe kundër njerëzimit, shumë viktima dhe të mbijetuar thonë se rrethi i drejtësisë duhet të zgjerohet. Për ta, pas tre dekadash, çdo hetim i ri është një shpresë për t’u përballur me të kaluarën dhe për të ndriçuar të vërtetën e plotë të atyre viteve tragjike.



